اگر از آن گروه‌هایی هستید که خرجتان با دخلتان یکی نیســـت و همیشه در پایان ماه پول کـــم می‌آوریـــد، نشــان می‌دهد که در برنامه‌ریزی مالی با مشکل مواجه‌اید!  علی شیرانی، کارشناس مرکز بهداشت با اشاره به اینکه هر کاری نیاز به مدیریت اصولی دارد، به مهارت‌ها و نکات کلیدی در این زمینه می‌پردازد. بدین ترتیب که:

1-هزینه‌هایتان را طبقه‌بندی کنید
بــــرای شــــروع هزینه‌هایتــــان را طبقه‌بندی کنید و تمام مخارجتان را در چند دسته کلی بنویسید و بعد جزئیات بیشتری را در هر دسته اضافه کنید. برای مثال پرداخت قبوض‌ و خرید مواد غذایی را در گروه نیازهای اولیه قرار دهید و تهیه خرید لوازم خانگی تازه و... را برای مرحله دوم نیازهای‌تان در نظر بگیرید.

2-نیازهای غیرضروری‌تان را حذف کنید
پس از تقسیم‌بندی هزینه‌های خانه‌تان نوبت حذف گزینه‌های غیرضروری می‌رسد. به کل هزینه‌های ماهانه نگاهی بیندازید و در صورت گزینه غیرضروری آنها را حذف کنید. ضمن اینکه هزینه نیازهای اصلی را جدای از نیازهای غیرضروری محاسبه می‌کنید، بدانید که این طوری دست‌تان در حذف گزینه‌های اضافی بازتر خواهد بود.

3-در صورت دخل بیشتر می‌توانید خرید بیشتری کنید
مبلغ هزینه‌های ضروری را از کل مبلغ درآمدتان کم کنید تا ببینید چقدر از حقوق‌تان باقی می‌ماند که اگر این مبلغ باقیمانده بالا بود، می‌توانید دوباره در خریدتان بازنگری و گزینه‌های حذفی که از اولویت بیشتری برخوردار بود را به لیست خریدتان اضافه کنید یا در صورت دخل بیشتر می‌توانید خرید بیشتری کنید.

4-هر ماه پس‌انداز کنید
اگر بعد از حساب و کتاب و اختصاص دادن مبالغی از درآمدتان به خرید، هنوز پولی برایتان باقیمانده است، باید به شما تبریک گفت.در این مرحله بهتر است پول اضافه‌تر را پس‌انداز کنید و به قول معروف با پس‌انداز در هر ماه کم‌کم به مبلغی  دست می‌یابید که گاه به شدت به آن نیاز مبرم پیدا می‌کنید. حتی اگر کم بود، همان میزان، کم کم زیاد می‌شود طوری که ممکن است حتی خودتان پس از مدتی تعجب کنید.

5-پولتان را طبق برنامه خرج کنید
در مرحله پنجم برنامه‌ریزی شما از سویی به انتها می‌رسد، از سویی دیگر تازه اصل قضیه شروع می‌شود. از این مرحله به بعد باید پولتان را طبق برنامه خرج کنید. به‌خاطر بسپارید که برای خرید لوازم فانتزی و لوکس یا گزینه‌های غیر ضروری خارج از برنامه یا ورود لوازم نو در بازار وسوسه نشوید.به هرحال آنچه مهم است، این است که برای داشتن زندگی بهتر، بودجه‌بندی یکی از راه حل‌های منطقی است که به شما کمک می‌کند، خرج‌تان با دخلتان هماهنگ شود.

6-قناعت در تغذیه فراموش نشود
یکی از ضروری‌ترین بخش هزینه زندگی ما بعد از مسکن و امکانات آن،‌ تغذیه است؛ چشم‌پوشی از آن ممکن نیست؛ اما می‌توان در خرید و مصرف آن قناعت کرد و هزینه را کاهش داد. بدین صورت که:  بهتر است مواد غذايى به اندازه و به تعداد نياز خريدارى شوند. اين مورد به خصوص براى مواد غذايى فاسدشدنى كه نگهدارى از آنها براى طولانى مدت امكان‌پذير نيست، مثل ميوه‌جات و سبزيجات صادق است. از اين رو لازم است اين گونه مواد غذايى چند روز يک بار و تازه خريدارى شوند. رعايت كردن اين مسئله براى ساير مواد غذايى نيز مناسب است. زيرا نگهدارى مواد غذايى باعث كاهش خواص مواد غذايى مى‌شود؛ برای مثال فريزكردن سبزيجات باعث از بين رفتن ويتامين‌ها به‌ويژه ويتامين‌هاى گروه‌B ،C ‌ مى‌شود.بايستى در خريد مواد غذايى مقتصدانه فكر كرد و با اعتقاد به اين كه حتى با پول اندک مى‌توان انتخاب‌هاى عاقلانه‌ترى از مواد غذايى داشته باشيم. مثلا اگـر نـمى‌توانيم هر روز از گوشت استفاده كنيم، بهره‌بردارى از جايگزين‌هاى آن راهكار مناسبى است. از جمله مى‌توانيم از غلات و حبوبات به جاى گـوشـت اسـتفاده كنيم و با اين روش به منبع پروتئينى كاملى دست يابیم يا غذاهايى كه هم داراى برنج يا گندم و هم داراى حبوبات هستند، مثل برنج به همراه لوبيا و يا نان گندم كه پروتئين كاملى است،‌براى بدن فراهم کنیم.   بهتر است مواد غذايى به اندازه نياز خانواده تهيه شوند، زيرا مواد غذايى اضافه هدر مى‌روند. در صورت نگهدارى مواد غذايى پخته شده، لازم است بدانيم كه خطر آلودگى ميكروبى غذاهاى پخته شده بيشتر است. در ضمن اینکه نگهدارى آنها مى‌تواند موجب كاهش مواد مغذى موجود در اين غذاها شود.   بهتر است براى خوردن مواد غذايى به صورت روزانه برنامه داشته باشيم و مقدار نياز بدن خود به مواد غذايى را بدانيم، بدن ما در طول روز مقدارى انرژى را صرف فعاليت‌هاى طبيعى خود مثل ضربان قلب، نفس كشيدن و... مى‌كند و مقدار ديگر را صرف فعاليت‌هاى بدنى مثل نشستن، راه رفتن، ورزش و... مى‌کند. خوردن بيش از حد مواد غذايى موجب مى‌شود تا انرژى دريافتى بيشتر از آن ميزان باشد كه بدن مصرف مى‌كند، در نتيجه اين موضوع باعث تجمع انرژى در بدن به شكل چربى و رفته رفته منجر به چاقى افراد مى‌شود. چاقى هم عامل اغلب بيمارى‌هاست كه از مهم ترين آنها مى‌توان به پرفشارى خون، بيمارى‌هاى قلبى عروقـــى، ديابت و انواع سرطان اشاره كرد. در ضمن قابل ذكر است كه درمان چاقى بسيار سخت‌تر و پرهزينه‌تر از پيشگيرى از آن است.