واکاوی ابعاد بحران فرسایش خاک در قلب فلات مرکزی ایران
ائتلاف صنعت و منابع طبیعی برای نجات اصفهان؛ از تعهد ۱۵۰۰ هکتاری بیابانزدایی تا خلاء اعتبار ۷ هزار میلیارد تومانی
شرکت شهرکهای صنعتی اصفهان متعهد به بیابانزدایی ۱۵۰۰ هکتار از اراضی استان شد. این در حالی است که مدیریت بحران اصفهان از نیاز به ۷ هزار میلیارد تومان اعتبار برای مهار کانونهای فرسایش بادی در ۱.۵ میلیون هکتار و ضرورت تأمین حقابه ۱۷۶ میلیون مترمکعبی تالاب گاوخونی جهت جلوگیری از فاجعه زیستمحیطی خبر میدهد.
در حالی که استان اصفهان با بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار عرصه بیابانی، یکی از بحرانیترین کانونهای فرسایش بادی کشور محسوب میشود، ورود بخش صنعتی به حوزه مسئولیتهای اجتماعی، دریچهای نو برای مهار گرد و غبار گشوده است. امضای تفاهمنامه میان شرکت شهرکهای صنعتی و اداره کل منابع طبیعی برای احیای ۱۵۰۰ هکتار از اراضی بیابانی، در کنار هشدار صریح مدیریت بحران مبنی بر ضرورت تخصیص اعتبار کلان ۷ هزار میلیارد تومانی، نشاندهنده ابعاد پیچیده نبرد این استان با پیشروی بیابان و خشکی تالاب گاوخونی است که میتواند امنیت زیستی مرکز کشور را به مخاطره بیندازد.
ورود هوشمندانه صنعت به کارزار بیابانزدایی اصفهان
بر اساس توافقات جدید، شرکت شهرکهای صنعتی استان اصفهان در راستای ایفای مسئولیتهای اجتماعی خود، متعهد به اجرای عملیات بیابانزدایی در سطح ۱۵۰۰ هکتار از عرصههای ملی شده است. این اقدام با هدف کنترل کانونهای گرد و غبار که مستقیماً پایداری فعالیتهای اقتصادی و سلامت عمومی را تهدید میکنند، کلید خورده است.
در جدول زیر، جزئیات فازبندی و ظرفیتهای صنعتی این طرح را مشاهده میکنید:
| مرحله عملیاتی | وسعت هدف | تعداد نهال / اعتبار تخصیصی | اراضی تحت مدیریت |
| فاز اول (سال جاری) |
۲۵۰ هکتار | ۳۰ هزار اصله ۸۵ میلیارد ریال |
۸۳ شهرک دولتی فعال |
| فاز دوم | (سال آینده) |
۵۰۰ هکتار | پیشبینی افزایش 2 برابری |
۱۳ شهرک غیردولتی |
| تعهد نهایی |
۱۵۰۰ هکتار | اختصاص ۱۰٪ سهم بیابانزدایی استان |
۱۵ هزار هکتار اراضی ملی |
محمدجواد بگی، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی اصفهان، با تأکید بر اینکه این شرکت حدود ۱۵ هزار هکتار اراضی ملی را در اختیار دارد، اعلام کرد که این مجموعه آمادگی دارد دستکم ۱۰ درصد از بار اجرایی بیابانزدایی استان را به دوش بکشد تا پایداری زیستمحیطی در مجاورت زونهای صنعتی تضمین شود.
شکاف عمیق بودجهای؛ ۷ همت برای مهار ۱۴ کانون فرسایش
در سوی دیگر این معادله، منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، با نگاهی کلانتر به وضعیت اقلیمی استان، بر ضرورت تخصیص اعتبارات ملی تأکید دارد. به گفته وی، وجود ۱۴ کانون فرسایش بادی فعال در استان، لزوم اجرای طرحهای آبخیزداری و بیابانزدایی در ۱.۴ میلیون هکتار عرصه را دوچندان کرده است؛ پروژهای که برآورد مالی آن بالغ بر ۷ هزار میلیارد تومان است.
وضعیت کنونی و نیازهای زیرساختی اصفهان در حوزه منابع طبیعی به شرح زیر است:
| شاخص | عملکرد/ | اعتبار (تومان) |
| عرصههای بیابانی کل |
۳.۲ میلیون هکتار |
۷ هزار میلیارد (مجموع) |
| مدیریت هرزآب انجام شده |
۱۴ هزار کیلومتر |
۱ هزار میلیارد (سالانه پیشگیری) |
| احیای تالاب گاوخونی |
حقابه ۱۷۶ میلیون مترمکعب |
۲ هزار میلیارد (مدیریت و احیا) |
مدیریت بحران اصفهان هشدار میدهد که خشکی کامل تالاب بینالمللی گاوخونی، این پهنه را به منشأ ریزگردهایی تبدیل کرده که قدرت جابهجایی تا شعاع ۵ هزار کیلومتر را دارند. علاوه بر این، سهم ۴۲ درصدی اصفهان از دریاچه نمک و بیتوجهی سازمان حفاظت محیط زیست کشور به این پهنه، خطر برخاستن نمک و آسیب به اراضی کشاورزی را تشدید کرده است.
شیشهفروش همچنین بر ضرورت خروج از "گفتاردرمانی" در حوزه آبخیزداری تأکید کرد و خواستار آن شد که وزارت نیرو برنامه بودجهای اختصاصی برای حوضه آبریز زایندهرود و دریاچه نمک تدوین کند. کمبود امکانات اطفای حریق مانند بالگردهای آبپاش در مناطق زاگرسی استان و کوچ خارج از تقویم عشایر نیز از دیگر چالشهایی است که حفظ ۶.۳ میلیون هکتار مرتع اصفهان را با دشواری مواجه کرده است.