قائمیه، اینبار روی پرده گردشگری
«پروژه بازآفرینی محله قائمیه در منتهیالیه غربی کوه دنبه بهمنظور ایجاد بستر توسعه پایدار اقتصادی در این محله، تعریف شده است؛ کوهی که بهدلیل قرارگیری در نزدیکی منطقه ناژوان از پتانسیل بالایی برای ایجاد یک منطقه گردشگری بکر و طبیعی برخوردار است.»
به گزارش خبرنگار ایمنا، محلهها و بافتهای قدیمی بهعنوان کانون اولیه زیست ساکنان شهرها نقش مؤثری در حیات شهروندان داشته است که با ورود «مدرنیسم» این محلهها فرصت انطباق با شرایط موجود را نداشت و رو به فرسودگی رفت.
بازآفرینی از طریق بهبود حیات محیطی، اقتصادی و اجتماعی شهر حاصل میشود، طیف وسیعی از فعالیتها را توصیف و زندگی جدیدی به مناطق فرسوده و کهنه اعطا میکند که بر این اساس، باعث تجدید حیات ساختمانها، محیط ساخته شده، زیرساختها و تأسیسات شهری میشود.
در ادبیات اخیر دنیا، واژه «بازآفرینی شهری» بهعنوان یک واژه عام که مفاهیم دیگری نظیر بهسازی، نوسازی، بازسازی، توانمندسازی و روانبخشی را در برمیگیرد، بهکار میرود؛ بازآفرینی منجر به توسعه مجدد ساختارهایی میشود که پایان عمر مفید آن فرا رسیده است.
تأمین خواستههای اقتصادی از اهداف کلیدی بازآفرینی است و تجدید حیات اقتصادی بر افزایش اشتغال، کاهش فقر، اختلافات طبقاتی، بهبود عرضه و تقاضا، جذب سرمایه داخلی و مهارتهای حرفهای نیروی کار تاکید میکند و بهبود شرایط اجتماعی از جمله افزایش مشارکت افراد در سطح محدوده، افزایش تعاملات اجتماعی افراد با یکدیگر، افزایش امنیت، توجه به گروهها و طبقات اجتماعی موجود، بهبود کیفیت سکونت، افزایش فعالیتهای گردشگری و بهبود پیادهمداری از اهداف اجتماعی محسوب میشود.
بازآفرینی چیست؟
فریاد پرهیز، کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری میگوید: بازآفرینی نوعی نگاه مداخلهای با نگاه به گذشته است که بدون پاکسازی هویتهای تاریخی دورههای مختلف، به خلق هویتی جدید و متناسب با شرایط زندگی شهروندان امروزی میاندیشد.
وی ادامه میدهد: در واقع دهه ۱۹۹۰ به بعد چارچوبی جدید برای فرایند تجدید حیات شهری فراهم شد که بر اساس آن و در تعریفی جدید، مرمت شهری مفهومی جامع به معنای بهبود وضعیت نواحی محروم در جنبههای اقتصادی، کالبدی، اجتماعی و فرهنگی است.
این کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری با بیان اینکه ویژگیهای بستر فیزیکی یک محله تأثیر بسزایی در امنیت اجتماعی آن خواهد داشت، خاطرنشان میکند: بازآفرینی کالبد ناکارآمد و مخرب و پیش از آن طراحی ارتباطات فیزیکی یک محله، مهمترین عوامل مثبت در بهبود شرایط کالبدی اجتماعی یک منطقه است.
وی تاکید میکند: حس اجتماعی واقع در یک منطقه میتواند تا حد بسیار زیادی مشکلات یا حداقل تأثیرات این مشکلات را کاهش دهد و به شهروندان ساکن در آن حس غرور و افتخار و تعلق خاطر دهد.
پرهیز اضافه میکند: خلق یک فضای اجتماعی که پاسخگوی نیازهای اجتماعی، فرهنگی، مشارکتی و مادی و معنوی باشد، میتواند چارهساز این معضل باشد و بهطور کلی، ایجاد فضایی تعامل محور که بر اساس آن ساکنان از همسایگی با یکدیگر لذت ببرند و روزبهروز بر شدت و کیفیت این تعاملات افزوده شود، از مهمترین اقدامات در این حوزه است.
وی میافزاید: کودکان و بانوان باید در اولویت جامعه هدف قرار گیرند، زیرا این دو گروه آسیبپذیرتر از سایر اقشار جامعه هستند؛ از این رو تأسیس فضاهای بازیپذیر و چند منظوره برای کودکان میتواند بر کیفیت تعاملات اجتماعی بیفزاید.
این کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری میگوید: بنا بر عقیده صاحبنظرانی همچون «لارس لروپ »، یک فضای عمومی موفق باید پاسخگوی مواردی همانند تأمین قلمرو، امنیت، ساختار منسجم، تداوم و خوانایی و قابل پیشبینی بودن فضا، وجود تسهیلات مناسب در فضا، پاسخگویی، راحتی و آسایش محیطی، میزان اطلاعات، شور و هیجان محیطی و تعاملات اجتماعی باشد.
وی تصریح میکند: بهطور کلی مؤلفههای اعتماد، ارزشهای اجتماعی، دسترسی و خوانایی، ارتباط با گذشته، جذابیت و تسهیلات فضایی، ازدحام، آسایش اقلیمی، مقیاس انسانی، امنیت و ایمنی، هویت و حس تعلق از جمله شاخصترین مواردی است که در طراحی تعاملمحور یک محله باید مورد توجه قرار گیرد.
سند بازآفرینی محله قائمیه برنامهمحور است
وحید مهدویان، معاون شهرسازی و معماری شهردار اصفهان در این باره اظهار میکند: بازآفرینی یا معاصر سازی در روند مربوط به از نو فعال شدن انجام میشود که در این اقدام، محیط فیزیکی و ساختار اجتماعی، اقتصادی، فضاهای شهری، از طریق توانمندسازی محیطی احیا میشود.
وی تاکید کرد: بازآفرینی، خلق فضاهای جدید با حفظ ویژگیهای اصلی فضایی قدیم است و هدف آن، حفظ ویژگیهای ارزشی بافت قدیمی، خلق ویژگیهای جدید و متناسب با نیاز روز بازآفرینی محیطهای شهری از رکود و تعریف مجدد ارزشهای گذشته برای پاسخگویی به نیازهای معاصر است.
معاون شهرسازی و معماری شهردار اصفهان خاطرنشان میکند: از این رو چند هدف کلان از جمله ارتباط میان شرایط فیزیکی محیط شهری و محرومیت اجتماعی، توجه به مسکن و سلامت در محیطهای شهری، جذابیت ارتباط بهبود وضعیت اجتماعی با پیشرفت اقتصادی و جلوگیری از رشد بیرویه شهر، تغییر نقش و ماهیت خط مشی در پیش گرفته شده است.
وی با بیان اینکه سند بازآفرینی محله قائمیه سندی مردم نهاد و برنامهمحور است، اضافه میکند: مردم نهاد بدین مفهوم که در این سند بهرهگیری از نظرات شهروندان ساکن در این محله برای شناسایی مسائل محله و از طرف دیگر ظرفیتها و قابلیتهای آنها اساسی تلقی شده است.
مهدویان تاکید میکند: همچنین برنامهمحوری سند بازآفرینی محله قائمیه از این جهت مطرح میشود که این سند طبق برنامه و روندی مشخص و با دیدی کلان در کلیات و نگاهی خرد در مقیاسهای کوچکتر تهیه شده است.
وی تصریح میکند: در سند بازآفرینی محله قائمیه، شروع کار با صورتبندی اولیه مشکلات اساسی این محله کلید خورده است و در ادامه آن با انجام مشاهدات میدانی، مصاحبه با مسئولان این حوزه و تهیه پرسشنامههایی برای طرح سوال از شهروندان و شناخت مسائل تکمیل شده است.
معاون شهرسازی و معماری شهردار اصفهان میافزاید: همچنین، در تمام مراحل تدوین و اجرای سند بازآفرینی محله قائمیه، از شناخت تا پیشنهاد چشمانداز، ارائه راهبردها و سیاستها تلاش شده است از ظرفیتهای موجود بهرهگیری شود و ویژگیهای محلی نیز لحاظ شود.
سند بازآفرینی قائمیه گامی به سوی گردشگری
وی تاکید میکند: سند بازآفرینی محله قائمیه با هدف توسعه گردشگری، بستری مناسب جهت ایجاد تحول در نگاه راهبردی طراحان و برنامهریزان حیطه بازآفرینی را فراهم میآورد و راهبردهای کلان و سیاستهای شهری را تدوین میکند، زیرا ورود گردشگر موجب توسعه زیرساختهای اجتماعی شده است که جامعه محلی نیز از آن بهره خواهد برد.
مهدویان اضافه میکند: زمینههایی همچون ایجاد اشتغال پارهوقت و فصلی، ایجاد زیربناهای گردشگری نظیر شبکههای ارتباطی، آب و برق که برای فعالیتهای گردشگری لازم است، به توسعه سکونتگاهها منجر میشود و ساکنان منطقه نیز از این منابع بهرهبرداری خواهند کرد.
وی میگوید: پروژه بازآفرینی محله قائمیه در منتهیالیه غربی کوه دنبه و محل خم زایندهرود، جایی که مادیهای اصفهان از رودخانه منشعب میشود و بهمنظور ایجاد بستر توسعه پایدار اقتصادی در این محله، تعریف شده است؛ این کوه بهدلیل قرارگیری در نزدیکی منطقه ناژوان از پتانسیل بالایی برای ایجاد یک منطقه گردشگری بکر و طبیعی برخوردار است.
معاون شهرسازی و معماری شهردار اصفهان تصریح میکند: برای استفاده از ظرفیتهای گردشگری این منطقه سبز و خوش آب و هوا و جذب گردشگران علاقهمند به طبیعتگردی و در پی آن رونق اقتصادی منطقه، پروژه افق سبز بهدنبال طراحی یک منطقه گردشگری بر صفههای کوه دنبه، یک نقطه مبدل حملونقل و حوزه گردشگری در مجاورت کوه و آن سوی زایندهرود و یک پل عابرپیاده به عنوان رابط این دو پهنه است.
وی در خصوص اهداف اجرای طرح بازآفرینی محله قائمیه، اظهار میکند: ایجاد فرصتهای اقتصادی برای ساکنان، توسعه گردشگری، ایجاد محرک اقتصادی در مقیاس فرامحلهای شهر، تقویت جایگاه و نقش محدوده در تأمین خدمات مورد نیاز و تضمین پایداری و ماندگاری محدوده با اتکا به شاخصهای توسعه پایدار از جمله این اهداف است.