فقدان عدالت، توزیع عادلانه ثروت و رشد حاشیهنشینی
رئیس انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران با بیان اینکه نبود عدالت و توزیع عادلانه ثروت در جامعه از دلایل عمده رشد فقر است، گفت: با توزیع یارانه و تعریف کردن دهکهای مختلف، فاصله طبقاتی ایجاد شده است.
کورش محمدی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، اظهار کرد: پدیده فقر به انواع اقتصادی، معیشتی، فرهنگی و اجتماعی تقسیم میشود که فقر فرهنگی، شدیدترین و آسیبزاترین نوع فقر، است. اقتصاد ایران، اقتصادی ناکارآمد و بیمار است که توان ایجاد پویایی در جامعه را ندارد و نتوانسته به خلق ثروت در لایههای جامعه منتهی شود. از این اقتصاد تحت عنوان اقتصاد رانتی، ضعیف و ازهمگسیخته یاد میشود که منجر به ایجاد اختلاف طبقاتی شدید میان اقشار جامعه شده است.
وی افزود: اقتصاد ایران درحالحاضر تکمحصولی و سوار بر نفت است. اگرچه تحولاتی در حوزه اقتصادی رخ داده اما به واسطه فضاهای سیاسی بینالملل هنوز اقتصاد ایران نتوانسته است وابستگی خود را به نفت و منابع فسیلی کم کند. اقتصاد تکمحصولی که تمرکز آن بر یک منبع فسیلی است، به دنبال تحولات جهانی بر اثر معادلات بینالملل و سیاستهای بینالمللی و داخلی، دچار آسیب میشود و رانتهای بزرگ شکل میگیرد.
رئیس انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران تصریح کرد: تفکری در جامعه وجود دارد که رویکرد آن فردگرایی است و منافع جمعی در اقتصاد دیده نشده است. سیاستگذاریها در حوزه اقتصادی، مسئولیتهای اجتماعی را تعریف نمیکند و بیشتر نگاه فردگرایی را در جامعه رشد میدهد که براساس آن، افراد میتوانند با استفاده نابرابر از فرصتها، میان خود و سایر افراد جامعه فاصله ایجاد کنند.
تفکیک و فاصلهاندازی میان طبقات مختلف جامعه / افزایش ۲۰ درصدی حاشیهنشینی
وی با تاکید بر اینکه نبود عدالت و توزیع عادلانه ثروت در جامعه از دلایل عمده رشد فقر است، گفت: در حوزههای اجتماعی، اقتصادی و مباحث مدیریتی کلان کشور، رویکرد مبتنی بر تفکیک و فاصلهاندازی میان طبقات مختلف جامعه است. در کلانشهرهای ایران ظرف مدت کمتر از ۳۰ سال آمار حاشیهنشینی بیش از ۲۰ درصد رشد داشته و این فاجعهای است که در پی نگاههای اقتصادی موجود رخ داده است.
محمدی با اشاره به نگاهها و تفکرات سنتی در حوزه اقتصاد، اضافه کرد: رویکردهای اقتصادی حالحاضر جامعه، رویکردهای خالق ثروت نیست و به جای تولید ثروت، تولید فقیر میکند؛ به عنوان مثال نظام یارانهای موجود به نوعی جامعه را وابسته به مقداری ناچیز از سهم حاملهای انرژی میکند که آن هم به صورت نامنظم و با تعاریف نامشخص توزیع میشود که خود بخش بزرگی از توان تولید و خلق ثروت جامعه را به سمت جامعه مصرفکننده، منحرف میکند.
فقدان زمینه شغلی در جامعه
وی با بیان اینکه با توزیع یارانه و تعریف کردن دهکهای مختلف فاصله طبقاتی ایجاد شده است، اظهار کرد: نظام پرداخت دستمزد و حقوق و نظام توزیع فرصتها عادلانه نیست و به جای ایجاد فرصتهای شغلی و کارآفرینی، مشاغل ضعیف، بیپایه و بدون امنیت شغلی، ایجاد شده و توسعه یافته است. با کنار هم گذاشتن اعداد و ارقام ایجاد شده، مشاهده میشود که برای آینده جامعه برنامه و زمینه شغلی وجود ندارد.
رئیس خانه روانشناسان استان اصفهان افزود: هرچه تورم در جامعه رشد میکند، بخش غنی جامعه از فرصت تورم به واسطه توان خرید، انبار و احتکار استفاده میکند و غنیتر میشود اما دامنه زیر خط فقر قشر متوسط و ضعیف گستردهتر میشود. با وجود شرایط حالحاضر جامعه، ناخواسته در حال گسترش فقر هستیم؛ درواقع فرزندان افراد غنی در آینده غنی خواهند ماند و فرزندان افراد فقیر نیز در آینده با فقر روبهرو هستند.
وی با بیان اینکه نگرش موجود در جامعه فقرپذیری و فقرگرایی است، ادامه داد: در پی سیاستهای به کار برده شده، فرصت فقیر بودن به بخشی از جامعه داده و تحمیل شده و فرصت رشد از آنها گرفته شده است و امیدی برای خروج افراد از فقر دیده نمیشود. فرزندان افراد فقیر از امکانات تحصیلی کمتری برخوردار خواهند بود، بخشی از آنها درگیر آسیبهایی نظیر کودک کار، ناهنجاریها و آسیبهای اجتماعی مانند اعتیاد میشوند و به لحاظ آینده شغلی، ارتباطات این افراد کمتر از طبقات غنی خواهد بود و به دنبال این شرایط فقر نسلی منتقل میشود.
گسترش خیریهها و برگزاری برنامههای مقطعی کارساز نیست
محمدی گفت: نگرش فقیرسازی در جامعه طی سالهای متمادی اجازه نداده است که به جای هزینههای پراکنده، به سمت برنامههای اصولی و رشد برویم تا مناطق محروم از محرومیتها خارج شوند. هنگامی که از فقر صحبت میشود، نخستین موضوعی که به ذهن متولیان حاکمیت در این حوزه میرسد گسترش خیریهها و برگزاری برنامههای مقطعی است اما این موارد در عمل کارساز نیستند.
وی با تاکید بر لزوم بازگشت به عدالت اجتماعی، اضافه کرد: عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه فرصتهای شغلی، اقتصادی، درآمدی و فرهنگی باید تعریف شوند. نگرش نهادینه شده در جامعه اجازه نمیدهد در مناطق محروم به جای گرمخانه، دانشگاه و مراکز آموزشی ساخته شود. نیت همه متولیان و فعالان این حوزه خیر است اما نگرش موجود نگهدارنده و توسعهدهنده فقر است.
لزوم بازگشت به عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه فرصتها
رئیس انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران با اشاره به راهکارهای فقرزدایی و بهبود وضعیت جامعه، اظهار کرد: عدالت اجتماعی باید متحول شود و در توزیع فرصتها برنامهریزی وجود داشته باشد. همچنین حوزه تعلیم و تربیت باید به کمک فقر فرهنگی بیاید؛ چراکه نگرش موجودی که اجازه نمیدهد برداشتی کارشناسی از شرایط جامعه وجود داشته باشد، مصداقی از فقر فرهنگی است. در صورت ادامه داشتن سیاستهای موجود جامعه فقیر، فقیرتر و جامعه غنی، غنیتر و فاصله طبقاتی بیشتر خواهد شد.
منبع: imna-598320