اختتامیه بیستوهفتمین جشنواره بینالمللی قصهگویی در اصفهان؛
خداحافظی با قصههای شعارزده؛ روایتگری جدید برای نسل «آلفا» آغاز شد
بیستوهفتمین جشنواره بینالمللی قصهگویی در اصفهان با تأکید بر پرهیز از نصیحت مستقیم و شعارزدگی به کار خود پایان داد. مسئولان کانون پرورش فکری و وزیر آموزشوپرورش در این رویداد، قصه را ابزاری بنیادین برای تربیت ایمانی و هویتسازی نسل جدید دانسته و بر لزوم ورود قصهگویی به مدارس تأکید کردند.
شامگاه دوشنبه، اصفهان میزبان پایانبندی یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی حوزه کودک و نوجوان بود. بیستوهفتمین جشنواره بینالمللی قصهگویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در حالی به ایستگاه آخر رسید که پیام اصلی آن، یک هشدار جدی به مربیان و متولیان فرهنگی بود: «دوران نصیحت مستقیم و پایانبندیهای شعاری به سر آمده است.» در این مراسم که با حضور گسترده خانوادهها، قصهگویان و مسئولان فرهنگی برگزار شد، بر نقش استراتژیک «قصه» به عنوان رسانهای برای ساخت ایمان و هویت در دنیای مدرن تأکید شد؛ ابزاری که اگر بهدرستی به کار گرفته نشود، در برابر هجوم روایتهای رقیب، کارکرد خود را از دست خواهد داد.
عبور از کلیشهها؛ قصه، ابزار تربیت نامرئی
مراسم اختتامیه با اجرایی متفاوت و نمادین آغاز شد؛ ترکیبی هنرمندانه از روایتهای قرآنی (حضرت یونس) و اسطورههای ملی (آرش کمانگیر) که توسط کودکان و نوجوانان اجرا شد. این شروع، خود بیانیهای عملی بود که نشان میداد جشنواره به دنبال تلفیق هویت دینی و ملی در قالبی جذاب و غیرمستقیم است.
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، در سخنرانی خود خطمشی جدید این نهاد را ترسیم کرد. وی با بیان اینکه سه دهه تجربه کانون در قصهگویی اکنون به بلوغ رسیده است، تصریح کرد: «قصه ابزار تزئینی یا زنگ تفریح نیست؛ بلکه بذری است که ایمان را در دل کودک میکارد.»
علامتی با انتقاد از شیوههای سنتی پند و اندرز، هشداری صریح داد: «قصه نباید به ابزار نصیحت مستقیم تبدیل شود. پایانبندیهای شعاری، سمِ مهلکِ روایت است. خدا در قصهها نباید فقط ماشینِ پاداشدهی باشد؛ بلکه باید از طریق تخیل هدایتشده و ایجاد چالشهای ذهنی، کودک را به انتخاب آگاهانه و در نهایت، تربیت ایمانی برساند.»
تجلیل از «آقای حکایت» تلویزیون
یکی از بخشهای ویژه این مراسم، ادای احترام به حجتالاسلاموالمسلمین محسن قرائتی بود. چهرهای که سالهاست با روایتهای شیرین و تمثیلهای قرآنی، الگویی موفق از «قصهگویی دینی» را ارائه کرده است. مدیرعامل کانون، وی را بنیانگذار قصه مبتنی بر تربیت دینی دانست و از نقش او در شکلگیری ادوار اولیه این جشنواره تقدیر کرد. وزیر آموزشوپرورش نیز در پیام خود، قرائتی را شخصیتی معرفی کرد که توانسته است «تربیت» را با «قصه» درهم بیامیزد و مفاهیم عمیق را به زبانی ساده منتقل کند.
نسخه وزیر برای مدارس: «هر دانشآموز، یک قصه»
علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش که بهصورت تصویری مهمان این رویداد بود، پیشنهادی عملیاتی برای نظام آموزشی کشور مطرح کرد. وی با تأکید بر اینکه همراهی قصه و قصهگو ناگسستنی است، گفت: «باید به سمتی برویم که هر دانشآموز در طول سال تحصیلی، حداقل یک قصه داشته باشد و آن را روایت کند.»
کاظمی با اشاره به همزمانی جشنواره با ایام دهه فجر، انقلاب اسلامی را نیز یک «کلانروایت» توصیف کرد که ماندگاری آن در گروی روایت درست برای نسل جدید است. به گفته او، اگر قصههای انقلاب با زبان کودکانه و هنرمندانه بیان نشود، پیوند نسل جدید با هویت تاریخیاش قطع خواهد شد.
راهبرد جدید: قصه در خدمت گفتوگو
جمعبندی مباحث مطرح شده در اختتامیه نشان میدهد که کانون پرورش فکری به دنبال گذار از «مونولوگ» (تکگویی) به «دیالوگ» (گفتوگو) است. حامد علامتی در بخش پایانی سخنانش تأکید کرد: «بدون گفتوگو، قصه ناقص است و بدون تعارض، تربیت شکل نمیگیرد.» این رویکرد نوین میکوشد تا بهجای دیکته کردن ارزشها، فضایی را فراهم کند که کودک در دلِ قصه با قهرمان همذاتپنداری کرده، چالشها را تجربه کند و خود به کشف حقیقت نائل شود.
در جدول زیر، تفاوت رویکرد سنتی و مدرن قصهگویی که در این جشنواره بر آن تأکید شد، مقایسه شده است:
| ویژگی | رویکرد سنتی | رویکرد نوین |
| هدف | نصیحت و انتقال پیام مستقیم |
ایجاد پرسش و تقویت تفکر انتقادی |
| پایانبندی | نتیجهگیری اخلاقی صریح (شعار) |
پایان باز یا نتیجهگیری توسط مخاطب |
| نقش مخاطب | شنونده منفعل |
مشارکتکننده فعال در کشف معنا |
| محور محتوا | پند و اندرز خشک |
روایت دراماتیک و تخیلبرانگیز |
بیستوهفتمین جشنواره قصهگویی در اصفهان به پایان رسید، اما به نظر میرسد مأموریت اصلی آن تازه آغاز شده است: «بازسازی پل ارتباطی میان نسلها با مصالحی از جنس قصه، اما با معماریِ مدرن و به دور از شعار.»