خیز بلند اصفهان برای خداحافظی با دود؛ ۵۰۰ تاکسی برقی و ایستگاه‌های جدید در راهند

در حالی که کلان‌شهرهای ایران همچنان زیر سایه سنگین آلودگی هوا نفس می‌کشند، شهرداری اصفهان با اجرای طرحی جسورانه، روند برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی خود را تسریع بخشیده است. معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری اصفهان از ثبت‌نام بیش از ۴۱۶ راننده برای دریافت تاکسی‌های برقی خبر داد و اعلام کرد که تعداد این خودروها در سطح شهر به زودی از مرز ۵۰۰ دستگاه عبور خواهد کرد. این تحول بزرگ که با افتتاح ایستگاه‌های شارژ جدید در مناطقی همچون پارک زمزم (منطقه ۱۳) همراه شده، نویدبخش آغاز دورانی نوین در مدیریت شهری است؛ دورانی که در آن صدای موتورهای بنزینی جای خود را به سکوت پیشرانه‌های الکتریکی می‌دهد و آسمان خاکستری شهر، فرصتی دوباره برای آبی شدن می‌یابد.

وضعیت فعلی ناوگان برقی و نقشه راه ۱۴۰۴

طبق آخرین آمارهای رسمی ارائه شده توسط معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار اصفهان، هم‌اکنون ۱۸۰ دستگاه تاکسی برقی در خیابان‌های این شهر در حال تردد هستند. این آمار اگرچه در مقایسه با کل ناوگان ۲۰ هزار دستگاهی اصفهان سهم اندکی (حدود ۱ درصد) دارد، اما نشان‌دهنده یک جهش ۳۶۰ درصدی در کمتر از یک سال است.

اهداف کلیدی طرح تا پایان ۲۰۲۵:

• تعداد هدف: رسیدن به ۵۰۰ دستگاه تاکسی برقی فعال.

• وضعیت متقاضیان: ۴۱۶ راننده ثبت‌نام کرده و در صف تکمیل پرونده بانکی هستند.

• توسعه زیرساخت: نصب ۵۰ جایگاه شارژ اختصاصی برای موتورهای برقی، دوچرخه‌ها و اسکوترها.

• ناوگان پاک: ورود ۳۰۰ دوچرخه جدید و افزایش آن به ۱۰۰۰ دستگاه.

افتتاح ایستگاه شارژ پارک زمزم؛ گامی ۲۰ میلیارد ریالی

مدیر منطقه ۱۳ شهرداری اصفهان، از بهره‌برداری ایستگاه جدید شارژ خودروهای برقی در پارک زمزم خبر داد. این پروژه که با سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیارد ریالی شهرداری و مشارکت بخش خصوصی اجرا شده، قابلیت شارژ همزمان دو خودرو را دارد و بخشی از پازل زیرساختی شهر برای پشتیبانی از خودروهای الکتریکی محسوب می‌شود.

تاکسی برقی؛ سرمایه‌گذاری یا هزینه؟

یکی از چالش‌های اصلی رانندگان برای ورود به این طرح، قیمت اولیه بالای خودروهای برقی است. با این حال، تحلیل هزینه‌های بلندمدت نشان می‌دهد که این خودروها در بازه ۵ ساله بسیار اقتصادی‌تر از رقبای بنزینی خود هستند.

مقایسه هزینه‌های تاکسی برقی و بنزینی در اصفهان (برآورد ۵ ساله):

هزینه	برقی (میلیون تومان)	بنزینی(میلیون تومان)	وضعیت صرفه اقتصادی
خرید	~۷۲۵  (با یارانه)	~۵۰۰	❌ گران‌تر
سوخت/شارژ (سالانه)	~۲.۵	~۳۵	✅ ۹۳٪ ارزان‌تر
نگهداری (۵ سال)	~۵۰	~۱۰۰+	✅ ۵۰٪ ارزان‌تر
صرفه‌جویی سوخت (۵ سال)	۱۱۲.۵ سود	--	--
نتیجه  در 3 سال	بازگشت سرمایه	هزینه جاری بالا	برقی به‌صرفه‌تر

نکته: حذف قطعاتی مانند شمع، روغن موتور، فیلترها و اگزوز در خودروهای برقی، هزینه‌های استهلاک را به شدت کاهش می‌دهد.

اصفهان در برابر جهان؛ جایگاه ما کجاست؟

برای درک بهتر موقعیت اصفهان، مقایسه‌ای میان این شهر و سایر کلان‌شهرهای پیشرو در جهان و منطقه انجام داده‌ایم. اگرچه اصفهان در ابتدای راه است، اما الگوی رشد آن شباهت‌هایی به مراحل اولیه توسعه در پکن دارد.

جدول مقایسه وضعیت ناوگان تاکسی برقی در شهرهای منتخب (۲۰۲۵):

شهر	تعداد	سهم از کل	سیاست‌های تشویقی کلیدی
اصفهان	~۵۰۰	~۲.۵٪	وام کم‌بهره، یارانه ۵۰۰ میلیونی
تهران	~۶,۰۰۰	~۷.۵٪	طرح ترافیک رایگان، واردات مستقیم
لندن	هزاران	~۳۰٪	منطقه انتشار صفر، استانداردهای سخت‌گیرانه
پکن	ده‌ها هزار	>۵۰٪	شبکه شارژ ۱۰ هزار تایی، ممنوعیت بنزینی‌ها
اسلو	اکثریت	>۷۰٪	معافیت مالیاتی کامل، شارژ رایگان

چالش‌ها و فرصت‌ها؛ از معاینه فنی هوشمند تا سامانه «بار»

در کنار توسعه ناوگان برقی، شهرداری اصفهان اقدامات مکملی را نیز در دستور کار قرار داده است:

1. سامانه هوشمند بار: نظارت دقیق بر تردد و آلایندگی خودروهای سنگین.

2. معاینه فنی مکانیزه: اتصال ۱۳ خط معاینه فنی به سامانه جریمه خودکار پلیس.

3. توسعه میکروموبیلیتی: برنامه‌ریزی برای رساندن تعداد دوچرخه‌های اشتراکی به ۱۰۰۰ دستگاه.

رسیدن به ۵۰۰ تاکسی برقی اگرچه تنها حدود ۲.۵ درصد از ناوگان تاکسیرانی اصفهان را پوشش می‌دهد و تأثیر آن بر کاهش آلایندگی ذرات معلق در کوتاه‌مدت محدود خواهد بود، اما به عنوان یک «نقطه شروع» حیاتی است. تجربه شهرهایی مانند پکن نشان می‌دهد که با عبور از مرز ۱۰ درصد (حدود ۲۰۰۰ تاکسی در اصفهان)، تأثیرات زیست‌محیطی به شکل تصاعدی نمایان خواهد شد. اصفهان اکنون زیرساخت لازم (مانند ایستگاه پارک زمزم) را بنا کرده و با حمایت‌های مالی، رانندگان را به این گذار تکنولوژیک تشویق می‌کند.