زخم زمستان بر چهره شهر
کارتنخوابی سرمنشأ ایجاد جرائم است
در شرایطی که بیش از 30 درصد جمعیت کشورهای درحالتوسعه ساکنان مناطق حاشیهای هستند، در کلانشهر اصفهان 2 هزار و 384 هکتار از اراضی مسکونی را ساکنان حاشیهنشین تشکیل میدهد. توسعه صنعتی، جذابیتی برای مهاجرپذیر کردن اصفهان شده و حاشیهنشینی را با آسیبهای اجتماعی نظیر کارتنخوابی توأم کرده است. در این راستا ابتدای سال جاری بود که مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور آسیبهای اجتماعی اعلام کرد «سال گذشته با همت سمنها و خیریه «پایان کارتنخوابی امید» توانستیم به پدیده کارتنخوابی در اصفهان پایان دهیم که اقدام باارزشی در جهت سیمای نامساعد شهری و حفظ کرامت شهروندی بود.»
به گفته کورش محمدی، در آغاز کار دوره پنجم شورای شهر توجه ویژهای به موضوع حاشیهنشینی و بهتبع، آسیبهای اجتماعی آن مناطق شد. در کلانشهر اصفهان 9 محله حاشیهنشین شناسایی و به 400 نقطه بحران شهری در فضاهای بیدفاع شهری رسیدیم. از ابتدای سال 97 بودجهای برای ساماندهی نقاط بیدفاع شهری پیشبینی شد؛ با همت شهرداری اصفهان و بویژه معاونت شهرسازی و فرهنگی اقدامات و خدماتی در جهت افزایش حس تعلق اجتماعی و کاهش آسیبهای اجتماعی در نواحی حاشیهنشین شکل گرفت. کوروش محمدی دراینباره به برنا گفت: خدمات ویژهای در مناطق حاشیه شهر اعم از خیابانکشی، آسفالت و نورپردازی که سالها از آن محروم بودند اجرا شد تا کالبد مناطق حاشیهنشین با بقیه قسمتهای شهر همخوانی پیدا کند و این حس تعلق شهری در بین ساکنان آن مناطق رو به فزونی رود. او با بیان اینکه در سال گذشته بحث ساماندهی بیخانمانها و کارتنخواب در دستور کار مدیریت شهری بود اظهار کرد: در پایان سال گذشته و در تدوین بودجه سال 98 ردیف بودجهای آسیبهای اجتماعی، اختصاصی و جداسازی شد و ردیف بودجهای ویژه به مناطق محروم و کم برخوردار تخصیص داده شد. با تفکیک کمیسیون اجتماعی از
کمیسیون فرهنگی این حوزه با کارگروههای ویژه در جهت ساماندهی مناطق حاشیهنشین تشکیل و در کنار آن تسهیل لایحه مربوط به دفاتر تسهیل گری و توسعه محلی فراهم شد تا بهطور خاص به ساماندهی مناطق حاشیهنشین بپردازد. محمدی با اشاره به طرح جامع ایجاد مرکز جامع آموزش و توانمندسازی افراد آسیبدیده در مجموعه فدک که از سال گذشته در حال ساخت است اعلام کرد: طرح مذکور با اعتبار 5 میلیارد تومان در حال ساخت است که مراحل ساخت آن با مشکلات مالی که در سال گذشته شهرداری با آن دستوپنجه نرم میکرد بهکندی پیشرفت داشت؛ با هنر و درایت شهردار این پروژه متوقف نشد و اعتبارات موردنیاز تأمین شد. با راهاندازی این مرکز هیچ کارتنخواب و بیخانمانی در سطح شهر اصفهان نخواهیم داشت و پایانی میشود بر آسیبهای اجتماعی نظیر پدیده کارتنخوابی که در مناطق حاشیهای شهر وجود دارد و مشکلات عدیدهای در آن مناطق به همراه دارد. به گفته مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور آسیبهای اجتماعی با راهاندازی 4 دفتر در امتداد دفاتر تسهیل گری است که توسط استانداری اصفهان ساختهشده در نیمه دوم سال هم دفاتر بیشتری در مناطق حاشیهنشین اصفهان دایر خواهد شد تا با
همراهی معاونتهای خدمات شهری، شهرسازی و فرهنگی و اجتماعی به محرومیتزدایی در این مناطق نائل شد.
حاشیهنشینی محصول سو مدیریت
محمدی با اشاره به آمار نیم میلیون حاشیهنشین در شهر اصفهان بیان کرد: پدیده حاشیهنشینی محصول چند دهه سو مدیریت در ساماندهی مهاجران و مدیریت متمرکز شهری است که توجه ای به مناطق حاشیهنشین و آسیبهای اجتماعی مذکور نشده و حتی در برهههایی مسئولان شهری خدماتی به این مناطق اختصاص نداده و با آسیبهای اجتماعی تحمیلشده بر شهر به دنبال چاره گشتند. سیاست جابهجایی مناطق حاشیهنشین جوابگو نیست و ساکنان این مناطق شهروندان اصفهان محسوب میشوند و باید با نگاه ویژهتری مسائل این مناطق ارزیابی شود و خدمات درخوری به ایشان ارائه شود. رئیس انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران با تأکید بر ایجاد مرکز جامعه آموزش و توانمندسازی افراد آسیبدیده اجتماعی اعم از زن و مرد تصریح کرد: سالهاست بر روی مطالعات اجتماعی و آسیبشناسی مناطق حاشیهای متمرکز بودم و بعد از ورود به شورا اهمیت این موضوع تبیین شد. آسیبهای اجتماعی در مناطق حاشیهای رتبهبندی نمیشوند. آسیبهای اجتماعی شبکهای به هم تنیده است که بر رویهم اثر میگذارند و در فرایندی، نتایجی را به بار خواهند آورد. آسیبهای اجتماعی اعم از کارتنخوابی، اعتیاد، روسپیگری و غیره را باید با نگاه منطقی، جامعه نگر بررسی کرد و پیشگیری را در اولویت قرار داد. همکاری دستگاههای متولی با نهادهایی همچون خیرین و سمنها میتواند در ساماندهی مناطق حاشیهای مؤثر باشد و توفیقات بیشتری را به همراه بیاورد.
ساماندهی کارتنخوابها از آسیبهای شهر میکاهد
از جمله مشکلاتی که دامنگیر حاشیهنشینی و حاشیهنشینان شهر است پدیده کارتنخوابی است که اکنون با فرا رسیدن فصل سرما بار دیگر با معضلات مربوط به آن مواجهه خواهیم شد. مدیر گرمخانه مردمی بیخانمانهای اصفهان در مورد عوامل پدیدآورنده کارتنخوابی، به ایمنا گفت: عوامل متعددی باعث ایجاد کارتنخوابی میشود که از ناکارآمدی اجتماعی و اقتصادی جامعه نشئت میگیرد، برخی از آنها به دلیل نبود برنامهریزیهای مناسب در دهههای گذشته بوده و درصد دیگری از این دلایل به عوامل اقتصادی و ناکارآمدی دستگاههای خدمات دهنده مربوط میشود. محسن انصاری تلاش در پیشگیری از اعتیاد را ضروری دانست و افزود: باید نهادهایی باشند که حتی اگر فرد رو به اعتیاد رفت هم بتوانند آن را کنترل یا کاهش دهند چرا که اگر افراد دچار اعتیاد به سمت کارتنخوابی بروند در چنین مقطعی دیگر چیزی برای از دست رفتن ندارند. مدیر گرمخانه مردمی بیخانمانهای اصفهان با بیان اینکه کارتنخوابی سرمنشأ ایجاد جرائم است، تصریح کرد: یک کارتنخواب سطح شهر به دلیل اینکه چیزی برای از دست دادن ندارد برای اینکه دارای یک جای گرم و غذا باشد دست به ارتکاب جرم میزند تا به زندان برود که البته زندان نه تنها تأثیری بر تغییر مثبت آنها ندارد بلکه آسیبهای زیادی هم دارد. او با تأکید بر اینکه در جامعه ما افراد در برخی موارد به سمت کارتنخوابی سوق داده میشوند، اظهار کرد: حتی وجود کارتنخوابی در سالهای قبل توسط مسئولان کتمان میشد و در مورد وجود زنان کارتنخواب، مطرح کردن این موضوع را قبیح میدانستند. انصاری با اشاره به اینکه سالها گذشت تا مسئولان متوجه شدند آسیبها را نباید کتمان کرد بلکه باید به درمان آن همت گماشت، خاطرنشان کرد: نباید کاری کنیم که افراد آسیبدیده به پاتوقها هدایت شوند و تنها درزمانی که با انواع بیماریها و گرفتاریها دستوپنجه نرم میکنند به گرمخانه بیایند بلکه باید در ابتدای امر برای آنها چارهجویی کنیم.
در فصل سرد سال تعداد افراد گرمخانه افزایش سه برابری دارد
او در مورد مشکلات افراد کارتنخواب گفت: ۵۰ درصد افراد کارتنخوابی که به این مرکز میآیند با انواع بیماریها مانند ایدز، هپاتیت، اختلالات و بیماریهای روحی و روانی، انواع معلولیتها یا اثرات سالمندی و کهولت روبهرو هستند درحالیکه مراکز درمانی دولتی یا خصوصی خدماتی به این گرمخانه نمیدهند حتی کمک مالی هم به این مرکز نمیشود و همه این افراد با وجود مشکلات فراوان تحت حمایت خیریه پایان کارتنخوابی قرارگرفتهاند. مدیر انجمن خیریه پایان کارتنخوابی اصفهان تصریح کرد: در سه سال گذشته این گرمخانه بیش از دو هزار نفر پذیرش داشته است که بسیاری از آنها درمان شده یا حتی دارای اشتغال شدند و امروز از تعداد افراد کارتنخواب یا متکدی شهر تا حد زیادی کاسته شده چرا که برخورد انسانی با این افراد در بهبودی آنها بسیار مهم است. او با تأکید بر اینکه بسیاری از این کارتنخوابها روشهای مختلف ترک اعتیاد را تجربه کردهاند اما همچنان به این بیماری دچار هستند، افزود: در این گرمخانه تلاش کردیم با استفاده از پزشکان، روانشناسان و مددکاران و کمکهای مردمی این افراد را درمان کنیم و در حال حاضر ۱۰۰ نفر در این گرمخانه پذیرششدهاند
درحالیکه سال قبل تا ۲۵۰ نفر در گرمخانه حضور داشتند چرا که در زمان سردی هوا تعداد آنها حتی افزایش سه برابری دارد.
یک خیریه نمیتواند تمام نیازهای گرمخانه را برآورده سازد
انصاری با انتقاد از استفاده سلیقهای برخی مسئولان از قانون، اظهار کرد: مسئولان اصفهان هیچ خدماتی به افراد ساکن در این گرمخانه نمیکنند بیشتر اینها زیرپوشش هیچ دستگاه حمایتی نیستند و حتی ادارات مربوطه برای توانمندسازی و ایجاد اشتغال آنها کمک مؤثری نمیکنند آیا واقعا یک انجمن مردمی میتواند هم نیازهای مالی، درمانی، امنیتی، حقوقی، اجتماعی و شغلی یک کارتنخواب را تأمین کند؟! او با بیان اینکه امکانات یک خیریه مردمی بسیار محدود است، اظهار کرد: بسیاری از اینها شناسنامه و کارت ملی ندارند، زیرپوشش هیچ دستگاهی مانند بهزیستی یا کمیته امداد نیستند، بیمه درمانی ندارند، خانواده یا حمایتگری ندارند، چگونه یک انجمن مردمی باید وظیفه چندین دستگاه را بر دوش بکشد؟ این در حالی است که در استانهای دیگر دستگاهها همکاری بهتری در امور مالی و خدماتی و حمایتی با چنین خیریههایی دارند. مدیر گرمخانه مردمی اصفهان با انتقاد از برخی دستگاههای حمایتی در اصفهان، خاطرنشان کرد: از این افراد مستحقتر وجود ندارد و دستگاههای حمایتی حتی علاقهمند نیستند درصدی از مبالغی که برای مستمندان یا فقرا جمعآوری میکنند را به این گرمخانه اختصاص دهند و
تنها یک ساختمان مخروبه غیراستاندارد با مشکلات عدیده بدون توجه به مسائل گرمایشی و سرمایشی یا استانداردهای لازم بهداشتی در میدان استقلال اصفهان به این گرمخانه اختصاص داده شده است که بههیچوجه توان مالی و تجهیزاتی برای استانداردسازی آن را نداریم.
گرمخانه مردمی اصفهان نیازمند کمک و حمایت
او با اشاره به اینکه ساختمان کنونی گرمخانه مردمی حتی برای اداره اتباعی که درگذشته در آنجا قرار داشت نامناسب تشخیص داده شده بود، افزود: کارتنخوابی جرم نیست و مهمترین موضوع انجام کار انسانی و خدمت به این افراد است. انصاری با اشاره به اینکه وجود آسیبهای اجتماعی و رشد آن گریبان همه را خواهد گرفت، تصریح کرد: باید همه مسئولان به فکر این موضوع باشند که در صورت عدم رسیدگی به افراد کارتنخواب یا متکدی همه افراد جامعه درگیر مشکلات آنها خواهند شد. بسیاری دستگاهها میتوانند به این نوع گرمخانهها کمک کنند. او با اشاره به اینکه این گرمخانه نیازمند کمکهای حمایتی مسئولان است، گفت: مشکلات عدیدهای در مورد درمان، نگهداری، بازتوانی و توانبخشی این افراد داریم. بیمارستانها از این افراد پذیرش ندارند و قوانین دستوپاگیر را دلیل همکاری نکردن خود میدانند. مدیر خیریه پایان کارتنخوابی اصفهان با بیان اینکه نیازمند کمک خیران نوعدوست هستیم، خاطرنشان کرد: امیدوارم خیران بتوانند در اختصاص زمین یا فضایی برای ساخت یک ساختمان به این گرمخانه کمک کنند تا بتوانیم این افراد را در ابتدا در فضایی بهتر از فضای کنونی نگهداری و درمان
کنیم. هموطنان یا همشهریانی که علاقهمند به انواع کمک و مساعدت به گرمخانه مردمی اصفهان هستند میتوانند با شماره ۰۹۹۰۳۳۸۱۲۶۸ تماس بگیرند.