در گفتوگوی «اصفهان امروز» با رئیس هیئتمدیره جامعه دندانسازان اصفهان مطرح شد:
بازی با جان مردم در لابراتوارهای زیرزمینی دندانسازی
فعالیت لابراتوارهای غیرمجاز و زیرزمینی دندانسازی، سالهاست به یکی از چالشهای جدی اما کمتر دیدهشده حوزه سلامت دهان و دندان در کشور و بخصوص اصفهان تبدیل شده است؛ پدیدهای که نهتنها آینده شغلی دانشآموختگان این رشته را تهدید میکند، بلکه مستقیما جان و سلامت بیماران را نشانه گرفته است.
فعالیت لابراتوارهای غیرمجاز و زیرزمینی دندانسازی، سالهاست به یکی از چالشهای جدی اما کمتر دیدهشده حوزه سلامت دهان و دندان در کشور و بخصوص اصفهان تبدیل شده است؛ پدیدهای که نهتنها آینده شغلی دانشآموختگان این رشته را تهدید میکند، بلکه مستقیما جان و سلامت بیماران را نشانه گرفته است. حسین ادیب، رئیس هیئتمدیره جامعه دندانسازان اصفهان، در گفتوگویی با «اصفهان امروز» از ریشههای تاریخی دندانسازی، ضعف نظارتها، گسترش لابراتوارهای زیرزمینی، ورود افراد فاقد صلاحیت به درمان و پیامدهای جبرانناپذیر این وضعیت برای مردم سخن میگوید.
جایگاه دندانسازی در ایران چیست و چرا ورود افراد غیرمتخصص به این حوزه نگرانکننده است؟
دندانسازی در ایران قدمتی تاریخی دارد و از دوره قاجار در کشور ما وجود داشته و تا امروز پیشرفت کرده است. این حرفه بههیچوجه شغلی ساده نیست. اگر فردی کوچکترین آگاهی نسبت به دندانسازی و مسائل مرتبط با آن داشته باشد، نباید بهراحتی اجازه تأسیس لابراتوار پیدا کند؛ چراکه این حرفه مستقیما با بهداشت و درمان مردم گره خورده است. متأسفانه امروز میبینیم که لابراتوارهای زیرزمینی بدون نظارت فعالاند و حتی برخی مطبها و کلینیکها نیز بهراحتی با آنها همکاری میکنند، چون نظارت مؤثری وجود ندارد.
مسیر آموزش در دندانپزشکی و دندانسازی چقدر طولانی است؟
رشته دندانپزشکی شش سال تحصیل دارد و تخصص آن حداقل چهار سال دیگر زمان میبرد. خود رشته دندانسازی نیز چهار سال تحصیل دانشگاهی دارد. در واقع، برای ساخت یک پروتز استاندارد و ایمن، فرد نیازمند حدود ۱۴ سال آموزش و تجربه است. با این شرایط باید پرسید چگونه معاونت درمان میپذیرد افرادی بدون تحصیلات دانشگاهی در کنار فارغالتحصیلان رسمی این رشته فعالیت کنند؟ دندانسازی و دندانپزشکی با سلامت مردم ارتباط مستقیم دارد و هر خطا میتواند خسارات جبرانناپذیری ایجاد کند.
هزینههای بالای خدمات دندانپزشکی چه انتظاری را برای بیماران ایجاد میکند؟
امروز هزینه روکش دندان و ایمپلنت بسیار بالاست. بنابراین بیمار حق دارد پروتز یا ایمپلنتی که برای او ساخته میشود کاملا تخصصی و حرفهای باشد. سؤال اینجاست که آیا معاونت درمان بهعنوان متولی اصلی، نمیخواهد به حق و حقوق مردم ورود کند؟ آیا توجهی به زحمات دانشجویان این رشته و امنیت شغلی آنها دارد؟ این در حالی است که شاهد همکاری برخی مراکز درمانی با لابراتوارهای غیرمجاز هستیم.
وضعیت دانشجویان این رشته را چگونه ارزیابی میکنید؟
دانشجویان پروتز دندان بعد از پزشکی و دندانپزشکی، از میان رتبههای بالای کنکور پذیرفته میشوند. اما متأسفانه در سالهای اخیر با بیانگیزگی شدید دانشجویان روبهرو هستیم. دانشجویی که با سختی کنکور را گذرانده، وقتی میبیند فردی بدون کوچکترین سواد دانشگاهی بهراحتی لابراتوار زیرزمینی راهاندازی میکند، انگیزهاش را از دست میدهد. هر ترم شاهد انصراف هستیم، چون مراکز نظارتی عملکرد بسیار ضعیفی دارند.
آیا این موضوع را به مسئولان منتقل کردهاید؟
بله. ما جلسات متعددی با مسئولان داشتهایم و موارد را به دانشگاه علوم پزشکی، بازرسی، حراست، معاونت درمان، استانداری، شورای تأمین اجتماعی استانداری و حتی قوه قضاییه اطلاع دادهایم. اما برخوردی که انتظار میرود، انجام نمیشود و آنگونه که باید با مؤسسات غیرمجاز برخورد نمیشود.
فعالیت این لابراتوارهای غیرمجاز چه آسیبهایی به دنبال دارد؟
مشکل اصلی این افراد نداشتن بیس علمی است. در نهایت بیماران آسیب میبینند. برخی حتی پا را فراتر گذاشته و وارد بحث درمان شدهاند. معضل اینجاست که بعضی کلینیکها و مطبها از این افراد استفاده میکنند که این موضوع به نبود نظارت بازمیگردد.
در حوزه کنترل عفونت چه خطراتی وجود دارد؟
اگر لابراتواری اصول کنترل عفونت را رعایت نکند، قالبی که وارد لابراتوار میشود ممکن است به چندین مطب و کلینیک منتقل شود. بیشترین آسیب را بیماران میبینند.
سهلانگاری در این حوزه بسیار خطرناک است و ما از مسئولان میخواهیم قاطعانه وارد شوند. گزارشهای زیادی ارسال شده اما متأسفانه شاهد برخورد جدی نیستیم.
آمار لابراتوارهای غیرمجاز در اصفهان چقدر است؟
در اصفهان حداقل ۲۵۰ لابراتوار غیرمجاز و زیرزمینی شناسایی شدهاند، در حالی که لابراتوارهای مجاز حدود ۸۰ واحد هستند. لابراتوارهای مجاز برای گرفتن پروانه مراحل سختی را طی میکنند، اما در مقابل، سرعت تأسیس لابراتوارهای غیرمجاز بسیار بالاست و این مراکز بهصورت قارچگونه در حال گسترش هستند.
چرا برخی کلینیکها با این مراکز همکاری میکنند؟
دلایل مختلفی وجود دارد؛ از روابط فامیلی گرفته تا مسائل مالی. لابراتوارهای غیرمجاز بهدلیل نداشتن چارچوب تعرفهای، با قیمتهای پایینتر کار میکنند. از سوی دیگر، وقتی فرد غیرمجاز وارد مطب میشود و قالبگیری انجام میدهد، طبیعتا با لابراتوار غیرمجاز همکاری میکند و این چرخه معیوب گسترش مییابد.
وضعیت مواد و تجهیزات دندانپزشکی را چگونه میبینید؟
در کشورهای اروپایی تجهیزات دندانپزشکی با بارکد مشخص فقط به افراد مجاز تحویل داده میشود، اما در ایران چنین نظارتی وجود ندارد. مواد تقلبی در بازار زیاد شده و استفاده نادرست از موادی مانند آکریل یا زیرکونیا میتواند باعث بیماریهای مختلف، حتی سرطانهای دهان و دندان شود. آمار بیمارستانها و نظر متخصصان پاتولوژی این موضوع را تأیید میکند.
در نهایت چه انتظاری از مسئولان دارید؟
ریشه همه این مشکلات، نبود نظارت تخصصی است. پیشنهاد ما این است که جامعه دندانسازان یک کرسی مشخص در معاونت درمان داشته باشد تا بتواند در حوزه نظارت کمک کند.
قوه قضاییه نیز میتواند سریعتر و قاطعتر وارد عمل شود. ما نسبت به این بینظمی گلایهمند هستیم، چراکه در نهایت این مردم و بیماران هستند که آسیب میبینند و بحث کنترل عفونت و سلامت جامعه شوخیبردار نیست.
