پادرمیانی ناپایدار ترامپ

آغاز رایزنی‌ها میان قطر و عربستان سعودی برای حل بحران عربی که حالا چهار ماه از تولدش در دل منطقه پرآشوب خاورمیانه می گذرد، چند ساعت بیشتر دوام نیاورد و اوضاع دوباره به کما رفت. ماجرایی که با تماس های تلفنی کلید خورد و با تماس های تلفنی پایان یافت. نقطه شروع اما آنجایی بود که کاخ سفید با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که دونالد ترامپ در تماس های تلفنی جداگانه با رهبران عربستان و قطر و همچنین امارات متحده عربی اتحاد میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس به عنوان متحدان عرب واشنگتن را خواستار شده است.

آغاز رایزنی‌ها میان قطر و عربستان سعودی برای حل بحران عربی که حالا چهار ماه از تولدش در دل منطقه پرآشوب خاورمیانه می گذرد، چند ساعت بیشتر دوام نیاورد و اوضاع دوباره به کما رفت. ماجرایی که با تماس های تلفنی کلید خورد و با تماس های تلفنی پایان یافت. نقطه شروع اما آنجایی بود که کاخ سفید با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که دونالد ترامپ در تماس های تلفنی جداگانه با رهبران عربستان و قطر و همچنین امارات متحده عربی اتحاد میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس به عنوان متحدان عرب واشنگتن را خواستار شده است.

به نوشته الجزیره، ترامپ در گفت‌وگوهای تلفنی خود با این رهبران تاکید کرده که اتحاد میان آنها امری لازم برای تامین امنیت منطقه و مبارزه با ایران است و تصریح کرد همه کشورها بایستی به تعهداتشان در نشست ریاض برای مقابله با تروریسم، قطع منابع مالی گروه‌های تروریستی و مقابله با ایدئولوژی‌های افراطی عمل کنند.ساعاتی پس از این گفت‌وگوها، برقراری تماس تلفنی میان امیر قطر و ولیعهد عربستان مهم ترین سوژه خاورمیانه ای رسانه های بین المللی شد و همگی از آغاز گفت و گوها میان دو طرف برای حل بحران دوحه خبر دادند. تماسی که از پنجم ژوئن و با قطع دیپلماتیک روابط میان دو کشور، اولین گفت وگوی رسمی میان سران این دو کشور به شمار می آمد؛ تماسی که گفته می شود دوحه آغازگر برقراری آن بوده است. در همین راستا، خبرگزاری قطر اعلام کرد امیر قطر برای رایزنی درباره مطالبات چهار کشور عربی تحریم‌کننده دوحه ابراز تمایل کرده و ولیعهد عربستان نیز از این پیشنهاد استقبال کرده است. همچنین براساس این گزارش، «تمیم بن حمد بن خلیفه آل ثانی» و «محمد بن سلمان» در این گفت‌وگوی تلفنی بر ضرورت حل بحران از طریق گفت‌وگو، جهت حفظ ثبات شورای همکاری خلیج (فارس) تاکید کرده‌اند. گفته می‌شود امیر قطر از پیشنهاد ولیعهد عربستان مبنی بر تعیین دو نماینده برای حل و فصل مناقشات، ضمن احترام به حق حاکمیت کشورها استقبال کرده است.

این درحالی بود که ساعتی بعد، یک مقام وزارت خارجه عربستان در اظهاراتی مبهم گفت که مطالب منتشر شده در خبرگزاری قطر ارتباطی با واقعیت ندارند و نشان‌دهنده ادامه سیاست تحریف حقایق توسط مقام‌های قطری هستند. وی اضافه کرد که این اتفاق نشان می‌دهد که مقام‌های قطری هنوز درک نکرده‌اند که عربستان سعودی، تحریف حقایق و شکستن توافقات را تاب نمی‌آورد. مقام وزارت خارجه عربستان همچنین تصریح کرد که این تماس تلفنی به درخواست قطر و برای گفت‌وگو درباره مطالبات چهار کشور تحریم‌کننده صورت گرفته است.براین اساس، وزارت خارجه عربستان سعودی، خبرگزاری قطر را به تحریف حقایق متهم کرد و گفت تا زمانی که دوحه با انتشار یک بیانیه رسمی مواضع خودش را روشن نکند، تمامی گفت‌وگوها و تماس‌ها با این کشور را تعلیق می‌کند. شبکه الجزیره در مطلبی در این باره می نویسد:«برقراری اولین تماس رسمی بعد از ماه ها دوری میان ریاض و دوحه یک «خوش بینی زاید الوصف» برای واشنگتن به شمار می آمد چرا که ایالات متحده خوشحال بود که توانسته رقم زننده اولین ارتباط باشد؛ اما به نظر می رسد اعلام یکباره تعلیق گفت‌وگوها، دلهره زیادی را در کاخ سفید ایجاد کرده باشد. با این حال اما، محمد چرکوئی، استاد دانشگاه جورج میسن در گفت‌وگو با الجزیره می گوید همچنان به اولین تماس خوش بین است چراکه این مسئله خود می تواند نقطه عطفی در تلاش برای پایان دادن به این بحران عربی باشد.»

با این حال اما به نظر می رسد، موضع گیری جدید ریاض و متهم کردن دوباره دوحه به «قلب واقعیات» شاید روزنه های امید برای پایان دادن به این بحران بار دیگر مسدود شده باشد. در همین حال، «عبدالله آل‌ثانی» معارض برجسته قطر که تحت حمایت دیپلماتیک رژیم ریاض است، در صفحه کاربری خود در توییتر، درباره تحولات اخیر در ارتباط با بحران قطر و تماس تلفنی «شیخ تمیم بن‌حمد» امیر قطر با «محمد بن‌سلمان» ولیعهد عربستان سعودی سخن گفت و نوشت:«از درخـواست شیـــخ تمیـــم برای مذاکره با عالیجناب محمـــــد بن‌سلمــــــان، ولیعهــــد سعودی برای حل بحران موجود میان قطر و کشورهای تحریم‌کننده خرسند شدم و از سرانجام این امور اندوهگین.» این معارض برجسته قطری که مقیم عربستان است، در حال حاضر ریاست اتاق عملیات ویژه در عربستان برای مدیریت امور قطری‌ها را بر عهده دارد و مقام‌های سعودی نیز با حمایت‌های دیپلماتیک از وی، تلاش دارند این معارض قطری را به عنوان جانشین امیر قطر معرفی کنند.
اما هدف ترامپ از این میانجی‌گری چه بود؟ رئیس جمهوری آمریکا که تلاشش بـــــرای آغــــاز گفت‌وگوها میــــــان طــــــرف های عربی ساعاتی پس از آغاز، ناکام ماند، مهم ترین دلیل این میــــانجی گری بــــــرای نــــزدیکی دوبــاره اعضــای شورای همکاری خلیج فارس را اتحاد در برابر ایران عنوان کرده است. ترامپ که در اواخر ماه اکتبر باید سومین نامه خود به کنگره درباره پایبندی ایران به توافق هسته ای را تقدیم کنگره کند، به دنبال آن است تا این بار برخلاف دو گزارش قبلی خود، مدعی عدم پایبندی جمهوری اسلامی به بندهای برنامه جامع اقدام مشترک شود؛ هدفی که ماموری ویژه به نام نیکی هیلی را نیز برای دستیابی به آن به کار گماشته است. هیلی که در حال حاضر نماینده آمریکا در سازمان ملل است در نقش صدای جدید ترامپ قرار گرفته است. با این حال او اما هنوز نتوانسته است خواسته های رئیس جمهور برای همراه کردن آژانس بین المللی انرژی اتمی و همچنین اعضای شورای امنیت برای سختگیری علیه برجام و فشار بر ایران را تامین کند. از همین رو، گرچه چهل و پنجمین کلیددار کاخ سفید همچنان در پی یافتن راهی برای خسته کردن تهران است؛ اما تلاش دارد تا ناکامی اش درباره برنامه هسته ای ایران در جلب نظر اروپایی ها را با فشارهای منطقه‌ای بر ایران قدری جبران کند. براین اساس، ترامپ اعراب حاشیه خلیج فارس و به ویژه عربستان سعودی را که از جمله دشمنان اصلی برجام به شمار می آیند بهترین گزینه روی میز می بیند تا با ابزار قرار دادن آنها که همواره رویای تضعیف تهران و مرگ توافق هسته ای را در سر می پرورانند، بتواند به اهداف خود دست یابد. در همین راستا، دولت آمریکا روز جمعه اعلام کرده که وزارت خارجه این کشور فروش بیش از 3.8 میلیارد دلار سلاح شامل جنگنده‌های اف‌-16، موشک و قایق‌های گشتی به بحرین را تایید کرد؛ تصمیمی که «نیکلاس کریستف» روزنامه نگار ارشد نیویورک تایمز آن را اینگونه تحلیل می کند: «دولت ترامپ فقط از دریچه [ میزان تنفر دیگر کشورها از] ایران به جهان نگاه می‌کند. اگر بحرین از ایران متنفر است، در این صورت تسلیحات (آمریکایی) دریافت می‌کند و اینکه بحرین چقدر بیرحم و سرکوبگر است، اهمیتی ندارد.»

ارسال نظر

اخرین اخبار
پربیننده‌ترین اخبار