نیاز اصفهان به گردشگری صنایعدستی خلاق
تصویب لایحه حمایت از صنایع خلاق در شورای شهر در انتظار تصویب است
اصفهان، نخستین و یکی از چهار شهر ایرانی عضو شبکه شهرهای خلاق دنیاست که مسئولان و کارشناسان تأکید دارند این امر، فرصتی گرانبها برای رونق گردشگری مبتنی بر صنایعدستی همراه با خلاقیت و نوآوری است.
اهمیت این موضوع و جایگاه شهرهای خلاق در رقابت جهانی به حدی است که رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانهای وزارت امور خارجه با تبریک پیوستن سنندج و بندرعباس به شبکه شهرهای خلاق توسط یونسکو، آن را مجالی برای معرفی شهرهای ایران به دنیا ارزیابی کرد. سید عباس موسوی در پیامی که چند روز پیش در حساب خود در توییتر منتشر کرد، نوشت: شهرهای سنندج در موسیقی و بندرعباس در صنایعدستی و هنرهای مردمی پس از رشت در غذا و اصفهان در صنایعدستی، به شبکه شهرهای خلاق جهان توسط یونسکو پیوستند. مجالی تازه برای شهرهای ایران تا از تجربههای جهانی استفاده کرده و داشتههای خود را بیشتر و بهتر به جهانیان معرفی کنند. دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با بیان اینکه با عضویت شهرها در شبکه شهرهای خلاق، شاهد ارتقای رفتوآمدها و رونق گردشگری و استفاده از تجربههای جهانی و انتقال تجربه خود به دیگر کشورها خواهیم بود، گفت: در دورانی هستیم که اهمیت شهرها بیشتر و بیشتر میشود و شهرداران گاه از روسای جمهور برخی کشورها معروفتر هستند. حجتا... ایوبی توضیح داد: در دورانی که جهان غرب با مفهوم شهر آشنا نبود و تمدن بر اساس قلعهها بود ما در اینجا شهرهای بزرگ و سازمانیافته داشتیم و امیدواریم در نظام اسلامی ایرانی صدای شهرها و زندگی شهری ما و تجربه موفق آنها از طریق یونسکو به دنیا برسد و ما نیز از تجربه موفق کشورهای دیگر استفاده کنیم. او با اشاره به اینکه طرحهایی که از طرف شهرهای دنیا برای قرار گرفتن در شبکه شهرهای خلاق ارائه میشود باید پذیرفتنی، اجراشدنی و در همان حال، متفاوت و خلاقانه ایده پردازی شده باشد، تصریح کرد: شهرهایی که در شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر جای میگیرند، مقاصد بینالمللی گردشگری خواهند بود و میتوانند از مزایای این طرح استفاده کنند.
رونق گردشگری تخصصی صنایعدستی در سایه شبکه شهرهای خلاق
آذر سال ۹۴ بود که مهدی جمالینژاد شهردار وقت اصفهان از پیوستن این کلانشهر به جمع شهرهای خلاق جهان خبر داد و گفت: اصفهان در مدیریت شهری به دنبال تغییر نگاه به شهر از رویکردی کالبدی به نگاهی خلاق است. او تأکید کرد که مدیریت شهری با پیگیری ثبت اصفهان در شبکه جهانی شهرهای خلاق و همچنین ایجاد مرکز خلاقیت و نوآوری در شهرداری اصفهان، نخستین گامهای مؤثر را در این عرصه برداشت. اصفهان به لحاظ دارا بودن پیشینه تاریخی و صنایعدستی، ساختاری مناسب، سابقه اقتصادی مطلوب، زیرساختهای حملونقل، ارتباطات فرهنگی و تجاری با دنیا و مطرحشدن به عنوان «پایتخت و فرهنگ و تمدن ایران اسلامی» ظرفیت بسیاری برای تبدیلشدن به شهر خلاق را داشت که این مجال برای آن در شبکه شهرهای خلاق دنیا در عرصه صنایعدستی فراهم شد. در واقع، شهرهای خلاق مکانی جذاب برای کار کردن و زندگی شهروندان و گردشگران با تواناییهای فراوان در شکوفایی بخشهای مختلف اقتصادی نوظهور مانند مراکز نوآوری و تحقیقاتی هستند. به گفته رئیس اداره خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان، به بهانه عضویت این شهر در شبکه شهرهای خلاق یونسکو، ابتدا مرکز خلاقیت و نوآوری در حوزه شهرداری اصفهان به وجود آمد تا علاوه بر تشکیل دبیرخانه شهر خلاق، ارتباط اصفهان با شهرهای خلاق را توسعه دهد و مکانی برای پژوهش کاربردی در مورد ظرفیتهای صنایع خلاق در توسعه پایدار شهری باشد. علیرضا رفیعی گفت: این ساختار در زمان حاضر با عنوان مدیریت پژوهش، خلاقیت و فناوریهای نوین شناخته میشود. او ادامه داد: شهرداری اصفهان در طول این چهار سال فعالیتهای گوناگونی را برای افزایش رونق صنایع خلاق و استفاده کاربردی از خلاقیت در تدوین طرحهای توسعه محلی انجام داده است که از این میان میتوان به فعالیتهای گوناگون رویدادی، پژوهشی، حمایتی، ترویجی و همچنین پژوهش درباره زیرساختهای لازم برای استفاده حداکثری از ظرفیتهای صنایع خلاق و فرهنگی شهر اصفهان اشاره کرد. رفیعی با اظهار امیدواری از اینکه با همکاری همه ذینفعان حوزههای صنایع خلاق و فرهنگی اصفهان از جمله بخشهای دولتی، خصوصی و جامعه مدنی در سالهای آینده شاهد رونق هر چه بیشتر فرهنگ و اقتصاد این شهر باشیم، گفت: اداره خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان یک برنامه عملیاتی برای چهار سال آینده تدوین کرد که تا پایان سال ۲۰۱۹ به شبکه شهرهای خلاق یونسکو تحویل میشود. او اظهار داشت: در گزارشی که درباره فعالیتهای چهار سال گذشته شهر خلاق اصفهان تهیهشده به همه اقدامهای قابلتوجه فرهنگی، اقتصادی و آموزشی ذینفعان مختلف حوزه صنایعدستی شهر اصفهان مانند تشکیلات صنفی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، آموزشوپرورش، دانشگاهها و اداره کل آموزش فنی و حرفهای اشاره شده است. رفیعی با تأکید بر اینکه شهرداری اصفهان برای ایجاد هماهنگی و اتفاقنظر بین نهادهای مختلف و همکاری سایر بخشها مانند سینما و ادبیات در این زمینه تلاش کرد، اظهار داشت: صرف عضو بودن در شبکه شهرهای خلاق امتیازی به همراه ندارد بلکه استفاده از این فرصت در ارتقای وضعیت صنایع فرهنگی که به بهبود توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شهر منجر شود، مهم است. رفیعی یکی از لازمههای استفاده از این فرصت را برطرف شدن مشکلات و مسائل صنفی و قانونی عنوان و تأکید کرد: یکی از اقدامهایی که در این زمینه انجام شد همکاری در تهیه لایحه حمایت از صنایع خلاق در شورای اسلامی شهر اصفهان بود که اکنون در حال بررسی است و میتواند در صورت تصویب شدن با کاهش موازی کاریها، زمینه لازم برای توجه بیشتر به صنایع خلاق را ایجاد کند. او، صنایعدستی را از مؤلفههای تأثیرگذار در گردشگری اصفهان خواند و گفت: یکی از اهداف ما این است که زمینههایی را ایجاد کنیم که گردشگران برای بازدید از هنر و صنایعدستی وارد اصفهان شوند که با همکاری وزارت میراث فرهنگی و ذینفعان حوزه گردشگری در حال بسترسازی برای آن هستیم. رئیس اداره خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان، این موضوع را گردشگری تخصصی مرتبط با صنایعدستی، عنوان و اضافه کرد: استفاده از این فرصت و رونق این نوع گردشگری، مستلزم فعالیتهای ترویجی و پژوهشی زیاد است. او با بیان اینکه هنوز بسیاری از مردم و گردشگران با هنر اصفهان بهصورت مشخص آشنا نیستند، تصریح کرد: برای رفع این مشکل باید برای استفاده از فرصت عضویت در شبکه شهرهای خلاق و ظرفیتهای آن برای شناساندن هرچه بهتر و بیشتر صنایعدستی و هنر اصفهان برنامهریزی کرد. رفیعی افزود: فعالیتهای ترویجی از جمله فعالیت در فضای مجازی در قالب انتشار عکس، فیلم مستند، حضور در نمایشگاههای داخلی و خارجی، برگزاری کارگاههای آموزشی کوتاه و بلندمدت، تبادل حرفهای دانشگاههای داخل و خارج، برگزاری جشنوارهها و هفتههای فرهنگی دو یا چندجانبه و حضور در رویدادهای بینالمللی مربوط به حوزه صنایع خلاق، نقش قابلتوجهی در افزایش آگاهی درباره داراییهای خلاقانه شهر اصفهان دارد.
نوآوری در عرضه صنایعدستی، لازمه فعالیت در شبکه شهرهای خلاق
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری اصفهان با بیان اینکه شهرهای خلاق با خرد جمعی اداره میشوند، تصریح کرد: لازم است در شهری مانند اصفهان نیز در عرصه صنایعدستی چنین اتفاقی بیفتد. فریدون الهیاری با اشاره به اینکه توسعه صنایعدستی نیاز به تنوع در تولید، بستهبندی محصولات و برگزاری نمایشگاههای داخلی و خارجی است، افزود: بازاریابی بحث مهمی در گردشگری و صنایعدستی است و با توجه به اینکه این کار در سالهای گذشته در اصفهان بهصورت سنتی انجام میشد نیاز به نوآوری در آن احساس میشود. او با بیان اینکه میدان نقشجهان (امام) بزرگترین بازار عرضه کننده صنایعدستی در دنیاست، اظهار داشت: روش سنتی فروش صنایعدستی به این شکل بود که فروشندگان در داخل مغازه خود مینشستند و محصولات خود را میفروختند. اله یاری با تأکید بر اینکه لازم است این روشها تغییر کند از ایجاد ۴۰ شرکت که از طریق تجارت الکترونیک برای صنایعدستی بازاریابی میکنند خبر داد و خاطرنشان کرد: بنگاههای بزرگ تجارت صنایعدستی کشور را نیز نباید نادیده گرفت. او با اشاره به اینکه این بنگاهها در بیش از ۲۰ کشور جهان نیز نمایندگی دارند و در زمینه تجارت دیجیتال صنایعدستی فعالیتهای مهمی انجام میدهند، اضافه کرد: امروزه استفاده از تجارت الکترونیک و بازار دیجیتالی در توسعه صادرات نقش بسزایی دارد و لازم است تولیدکنندگان صنایعدستی به این بازار توجه بیشتری داشته باشند. یادآور شد: تفاهمنامه همکاری مشترک در راستای توسعه صنایعدستی و فعالیتهای شهر خلاق و شهر جهانی صنایعدستی نیز با شهرداری اصفهان امضا شد. الهیاری، گردشگری فرهنگی را معتبرترین نوع گردشگری در عصر حاضر در دنیا خواند و گفت: صنایعدستی یکی از زیرشاخههای آن است که جاذبههای خوبی برای علاقهمندان خود در شهرهایی مانند اصفهان دارد. مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان افزود: زیرساختها و محصولات فرهنگی خوب صنایعدستی به دلیل جایگاه مهم در فرهنگ و هنر کشورمان، در ایجاد رضایتمندی گردشگران داخلی و خارجی نقش بسزایی دارد. او با اشاره به اینکه تنوع در جنس، حجم، رنگ و قیمت صنایعدستی با توجه به سلیقه گردشگران بویژه خارجی و بدون خدشه وارد شدن به ماهیت و اصلیت آن، ضروری است، تصریح کرد: گردشگران فرهنگی الزاما از قشر متمول نیستند به همین دلیل باید بتوان برای هر سطح درآمدی، محصولات صنایعدستی داشت. الهیاری خاطرنشان کرد: اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان از چند سال گذشته کار تنوعبخشی به محصولات صنایعدستی را با روشهای مختلف مانند برگزاری دورههای آموزشی در دستور کار خود قرار داده است.
اصفهان، گردشگری صنایعدستی خلاق نیاز دارد
مدیرکل حوزه ریاست و امور مجلس سازمان شهرداریهای کشور معتقد است که اصفهان باید برای فعال کردن گردشگری صنایعدستی خلاق اقدامهای بیشتری انجام دهد. رضا مختاری با بیان اینکه گردشگر فقط به دنبال صرف دیدن صنایعدستی در اصفهان نیست، افزود: گردشگران بویژه گردشگران فرهنگی میخواهند که روند تولید صنایعدستی را از نزدیک بینند و آن را تجربه و لمس کنند. این استاد دانشگاه با بیان اینکه این موضوع، گردشگری صنایعدستی خلاق، قلمداد میشود، گفت: این نوع گردشگری، تجربه محور است و بهعنوانمثال گردشگر علاقه دارد که روش بافتن فرش را از نزدیک بینند و باید این فرصت برای او ایجاد شود. مختاری با اشاره به اینکه در زمان حاضر، صنایعدستی در کشورمان و اصفهان بیشتر حالت نمایشی و تجاری دارد، تصریح کرد: لازم است که به بعد تجربه محور بودن و خلاقیت در آن در جذب گردشگر توجه شود. او با تأکید بر اینکه در شبکه شهرهای خلاق به همین خلاقیتها توجه میشود، خاطرنشان کرد: هدف از ایجاد شبکه این است که شهرهای خلاق تجربههای خود را در این زمینه به اشتراک بگذارند تا از خلاقیت بهعنوان عامل راهبردی در توسعه شهری بهره بگیرند. این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه صنایع فرهنگی باید محور این خلاقیتها باشد، اضافه کرد: بستر این خلاقیت باید در ابعاد محلی، ملی و بینالمللی ایجاد شود و هرکدام از شهرهای عضو شبکه با شهر متناظر خود تعاملات مثبت و سازنده داشته باشد. مختاری به تنوع صنایعدستی در اصفهان اشاره کرد و ادامه داد: در کشورمان، اصفهان محوری برای شهر خلاق اسلامی قرار گرفت تا بر اساس آن محورهای جدید دیگری جهت توسعه شهری ایجاد شود. او با اشاره به اینکه مطالعاتی نیز برای تبدیل کردن اصفهان به محور همگرایی برای شهرها در جهان اسلام صورت گرفت، گفت: پس از اصفهان و رشت نیز سنندج و بندرعباس در شبکه شهرهای خلاق عضو شدند و هدف یونسکو استفاده از ظرفیتهای این شهرها و شناخته شدن آنها در جهت رونق گردشگری و اقتصاد است. مدیرکل حوزه ریاست و امور مجلس سازمان شهرداریهای کشور به انتظارهایی که از اصفهان وجود دارد اشاره و تصریح کرد: از این شهر انتظار میرود که در شبکه شهرهای خلاق در بخشهای دیگر مانند سینما و غذا نیز خود را مطرح کند زیرا این موضوع تاکنون مغفول مانده است. مختاری همچنین با تأکید بر اینکه، شهر خلاق، صنایع و خوشههای خلاق هم دارد، گفت: خوشههای خلاقیت در صنایعدستی در اصفهان زیاد است اما بهخوبی شناسایی و به هم متصل نشده است. او توضیح داد: در زمان حاضر خوشههای صنایعدستی بیشتر در مرکز شهر اصفهان دیده میشوند اما در گوشه و کنار آن نیز ازایندست خوشهها و کارگاهها وجود دارد و باید همه آنها در قالب شبکه به هم متصل شوند. به گفته او اگر نتوانیم این خوشهها را در سطح محلی بهخوبی شناسایی و متصل کنیم در سطح ملی و حتی بینالمللی نیز چندان موفق نخواهیم بود که لازم است در این زمینه نیز برنامهریزی و اقدام شود.