رفتار ایمن در خانه و خیابان برای محافظت از جان خود و همراهان چیست؟

همزمان با عملیات نظامی از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و متعاقب آن اعلام آغاز موج حملات موشکی و پهپادی و صداهای انفجار در برخی شهرها که ممکن است در وضعیت قرمز قرار بگیرند، شهروندان باید بدانند که زمان برای تصمیم‌گیری حتی به چند ثانیه محدود می‌شود و واکنش صحیح می‌تواند تفاوت میان ایمنی و خطر را برای آن‌ها رقم بزند.

این روزها برخی سازمان‌های مسوول حفظ جان شهروندان از جمله جمعیت هلال احمر، آتشنشانی و پدافند غیر عامل دستورالعمل‌هایی را بر سه محور اصلی «پناهگیری در منزل»، «نجات در فضای باز» و «خروج ایمن از خودرو» اطلاع رسانی کرده‌اند.

پناهگیری خانگی یکی از مورد مهم و اولین خط دفاع شهروندان محسوب می‌شود که کارشناسان با اعلام چهار گام طلایی از شهروندان می‌خواهند از جان خود وخانواده‌شان محافظت کنند.

نخستین گام پناهگیری در محیط مسکونی است؛ که در دسترس‌ترین اقدام حفاظتی معرفی می‌شود و شامل دوری فوری از پنجره‌ها و شیشه‌هاست.

بلافاصله پس از شنیدن آژیر خطر یا صدای انفجار از پنجره‌ها، آینه‌ها و سطوح شیشه‌ای فاصله بگیرید، زیرا شیشه‌ها در اثر موج انفجار خُرد شده و با سرعت بالا پرتاب می‌شوند که اصلی‌ترین عوامل جراحت‌های شدید به شمار می‌رود.

گام دوم، یافتن محل امن و محکم که اولویت با پناهگیری در زیرزمین است؛ ولی در صورت نبود زیرزمین، اتاق‌های داخلیِ بدون پنجره، راهروها و فضاهای میانی خانه انتخاب مناسبی هستند.

قرار گرفتن زیر میزهای محکم و سنگین مانند میزهای چوبی ضخیم یا فلزی می‌تواند از برخورد اجسام ناشی از موج انفجار جلوگیری کند.

ایمن‌سازی فیزیکی بدن به‌عنوان گام سوم معرفی شده؛ و براساس آن در محل پناهگیری باید از قفسه‌های سنگین، تلویزیون، لوستر و وسایل آویزان فاصله گرفت و بهترین وضعیت بدنی، نشستن یا دراز کشیدن روی زمین و قرار دادن دست‌ها روی سر و گردن برای محافظت از بخش‌های حیاتی بدن است.

گام چهارم، مدیریت بقا و ارتباط اعلام شده است. پس از استقرار در محل امن، ارتباط با منابع رسمی اطلاع‌رسانی باید حفظ شود، همچنین روشن نگه داشتن رادیو یا تلفن همراه برای دریافت اخبار معتبر ضروری است و دسترسی سریع به کوله نجات شامل آب آشامیدنی، چراغ قوه، باتری یدکی و جعبه کمک‌های اولیه اهمیت دارد.

همچنین مراقبت ویژه از کودکان، سالمندان و افراد نیازمند باید در اولویت باشد.

دستورالعمل نجات در خیابان؛ انتخاب هوشمندانه پناهگاه شهری

اگر فردی در فضای باز یا خیابان غافلگیر شود و امکان ورود سریع به منزل یا ساختمان شخصی وجود نداشته باشد، واکنش سریع و انتخاب سازه مقاوم اهمیت حیاتی دارد. در این شرایط اولویت نخست، حرکت به سمت سازه‌های دفاعی شهری مثل ورود سریع به ایستگاه‌های مترو، پناهگیری در زیرزمین، پارکینگ‌های عمومی یا فروشگاه‌های بزرگ، استفاده از پل‌های هوایی، راه‌پله‌های بتنی و دیوارهای مستحکم است.

در شرایطی که هیچ سازه‌ای در دسترس نباشد، پنهان شدن پشت دیوارهای بتنی، سکوهای مرتفع یا حتی استفاده از جدول خیابان به عنوان مانع محافظ توصیه می‌شود.

وضعیت صحیح بدن در فضای باز

اگر امکان ورود به سازه مقاوم وجود نداشته باشد باید در گودال‌های کوچک خاک یا حفره‌های موجود در زمین دراز بکشید و دست‌ها را روی سر و گردن قرار دهید و پاها را جمع کرده و بدن را خم کنید تا کمترین سطح در معرض موج انفجار قرار گیرد.

گفتنی است برخی نقاط به ظاهر امن از جمله خودروها، شیشه‌ها و ویترین‌ها و تیرهای برق و تابلوهای تبلیغاتی از مکان‌های پرخطر محسوب می‌شوند که توقف یا پنهان شدن پشت خودرو به دلیل احتمال انفجار یا پرتاب قطعات آن بسیار خطرناک است.

همچنین ساختمان‌های شیشه‌ای و ویترین فروشگاه‌ها در اثر موج انفجار به شدت خُرد می‌شوند و احتمال سقوط سازه یا برق‌گرفتگی در صورت آسیب دیدن تأسیسات وجود دارد.

خودرو پناهگاه نیست؛ دستورالعمل توقف اضطراری هنگام رانندگی

در صورت وقوع حمله هوایی هنگام رانندگی، ماندن داخل خودرو خطرآفرین است و باید با کاهش تدریجی سرعت و حفظ آرامش از ترمز ناگهانی خوداری کنید تا از تصادفات زنجیره‌ای جلوگیری شود و حرکت به سمت راست جاده و کنار کشیدن خودرو در اولویت قرار دارد.

بعد از این مراحل با توقف کامل و خاموش کردن موتور ترمز دستی را کشیده و با خاموش کردن موتور خودرو مانع آتش‌سوزی شوید.

بزرگ‌ترین اشتباه، باقی ماندن داخل خودرو است. راننده و سرنشینان باید با احتیاط خارج شده و پشت موانع بتنی یا سازه‌های مقاوم پناه بگیرند.

رفتار گروهی و اقدامات پس از حمله

مدیریت بحران در فضای عمومی نیازمند همکاری جمعی است و اگر در چنین شرایطی قرار گرفتید با خودداری از حرکت شتاب‌زده و اطمینان از پایان خطر در صورت مشاهده مصدوم یا آوار با حفظ خونسردی و کمک به افراد مضطرب یا آسیب‌دیده با نیروهای امدادی تماس فوری داشته باشید.

کارشناسان امداد و نجات، آتشنشانی و پدافند غیر عامل تأکید می‌کنند آشنایی قبلی با این سناریوها و تمرین ذهنی آن‌ها می‌تواند شانس نجات شهروندان را به طور قابل توجهی افزایش دهد و از هرج و مرج ناشی از ترس جلوگیری کند، در شرایط بحران، تصمیم‌های سریع اما حساب شده، مهم‌ترین ابزار حفظ جان است.

سه گام ساده برای نجات جان مصدوم از خونریزی

روابط عمومی اورژانس پیش بیمارستانی استان اصفهان نیز با تأکید بر اهمیت دانش کمک‌های اولیه به شهروندان توصیه کرد در خونریزی خارجی، فشار مستقیم روی زخم مهم‌ترین اقدام نجات بخش است و در مواجهه با خونریزی‌های خارجی، حیاتی‌ترین اقدام، اعمال فشار مستقیم روی محل زخم با استفاده از یک پارچه تمیز یا گاز استریل است.

برداشتن مکرر پانسمان برای مشاهده زخم، باعث کنده شدن لخته خون و فعال شدن مجدد خونریزی می‌شود.

در صورت خیس شدن گاز با خون، نباید آن را برداشت، بلکه باید گاز دیگری روی آن قرار و به فشار دادن ادامه داد و در شرایطی که تجهیزات استریل در دسترس نیست، بهترین جایگزین پارچه است، همچنین استفاده از کف دست برای اعمال فشار مستقیم می‌تواند جان مصدوم را نجات دهد.

در خونریزی‌های اندام‌هایی مانند دست یا پا، بالا نگه داشتن عضو بالاتر از سطح قلب به کنترل میزان خونریزی کمک می‌کند.

در صورت نیاز به راهنمایی تخصصی یا امداد، باید بلافاصله با شماره ۱۱۵ تماس گرفت.