توزیع روزانه هزار و 300 مترمکعب آب شرب با تانکر سیار
در میانه فصل تابستان، بحران آب در استان اصفهان به اوج خود رسیده است. از یکسو ادامه خشکسالی و افت شدید منابع آبی در استان اصفهان باعث شده آب کمتری در دسترس شهرنشینان و روستاییان باشد و از سوی دیگر روند رو به رشد جمعیت و مصارف آب همچنان ادامه دارد. بارها از زبان مسئولان یا کارشناسان میشنویم که چالش کمبود آب در فلات مرکزی ایران جدی است. در این میان گرچه آب شرب جمعیت 4 میلیون نفری در قالب 56 شهر و 300 روستای استان از طریق طرح آبرسانی اصفهان بزرگ تأمین میشود، اما گرما که به اوج میرسد بسیاری از روستاها بخصوص در شرق استان اصفهان ازنظر کمیت یا کیفیت منابع آبی دچار مشکل میشوند و باید آب خوردن روزانهشان را از تانکرهای سیار که در گوشه و کنار روستا جانمایی شده تأمین کنند. از کمبود آب در شهر تا بحران در روستا
اصفهان امروز: در میانه فصل تابستان، بحران آب در استان اصفهان به اوج خود رسیده است. از یکسو ادامه خشکسالی و افت شدید منابع آبی در استان اصفهان باعث شده آب کمتری در دسترس شهرنشینان و روستاییان باشد و از سوی دیگر روند رو به رشد جمعیت و مصارف آب همچنان ادامه دارد. بارها از زبان مسئولان یا کارشناسان میشنویم که چالش کمبود آب در فلات مرکزی ایران جدی است. در این میان گرچه آب شرب جمعیت 4 میلیون نفری در قالب 56 شهر و 300 روستای استان از طریق طرح آبرسانی اصفهان بزرگ تأمین میشود، اما گرما که به اوج میرسد بسیاری از روستاها بخصوص در شرق استان اصفهان ازنظر کمیت یا کیفیت منابع آبی دچار مشکل میشوند و باید آب خوردن روزانهشان را از تانکرهای سیار که در گوشه و کنار روستا جانمایی شده تأمین کنند.
از کمبود آب در شهر تا بحران در روستا
واقعیت نگرانکننده این است که افق طرح سامانه اول آبرسانی اصفهان بزرگ در سال 87 به پایان رسیده، چراکه به دلیل ظرفیت محدود تونل اشترجان، نهایت ظرفیت آبرسانی از تصفیهخانه باباشیخعلی 12.5 مترمکعب در ثانیه است، درحالیکه هرساله بر جمعیت اصفهان که درواقع متقاضیان آب شرب هستند افزوده میشود و این افزایش روزافزون جمعیت نیاز آبی جهت تأمین آب شرب را به 14.5 مترمکعب در ثانیه افزایش داده است. هاشم امینی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان با اعلام این مطلب میگوید: کمبود 3 مترمکعب آب در ثانیه، یکی از چالشهای اساسی تأمین آب شرب مردم استان اصفهان است چراکه با توجه به ظرفیت محدود انتقال آب از تصفیهخانه آب بابا شیخعلی و نیز کاهش چشمگیر آبدهی چاههای فلمن و متفرقه، آبرسانی به مشترکان در حال افزایش اصفهان بسیار دشوار شده است.
افزایش 40 درصدی مصرف در ماههای گرم
کاظم جعفری، عضو هیأت مدیره و معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب روستایی استان چهار ماه گرم سال از خرداد تا شهریورماه را دوران اوج مصرف آب مینامد و میگوید: مصرف آب در این مدت بین 30 تا 40 درصد افزایش پیدا میکند که دلیلش هم افزایش مصرف مردم است چه به دلیل اضافه شدن کولرها و وسایل سرمایشی و چه مصارف فضای سبز. او با اشاره به محدودیتهایی که در بخش عرضه آب شرب وجود دارد، گفت: به دلیل مشکلاتی مانند تداوم خشکسالی و اینکه امکان تأمین آب بسیار کاهشیافته، میزان ظرفیت آبی که میتوان تحویل مشترکان و مصرفکنندگان داد نیز محدود است، درنتیجه ممکن است در فصل گرم سال بهجایی برسیم که دچار افت فشار یا حتی در بعضی از نقاط دچار قطعی موقت آب شویم که همین قصه در خصوص شهرها هم در حال اتفاق افتادن است. جعفری که سرنوشت شهرها و روستاها را مشابه یکدیگر میداند، ادامه میدهد: بخشی از روستاهای استان اصفهان نیز از شهر تأمین آب میشوند و به همین دلیل اگر شهر دچار تنش آب شود، روستاهایی که به سامانه آبرسانی اصفهان بزرگ وابسته هستند هم گرفتار میشوند.
کاهش کمیت و کیفیت آب قابلدسترسی
معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان از کاهش دائمی سطح آب خبر میدهد و اضافه میکند: آب یکسری روستاها، از منابع محلی مثل چاه و چشمه و قنات تأمین میشود که مشکلات ما در این روستاها بیشتر است چون بهطور دائمی سطح آب در حال پایین آمدن است و این موضوع روی کمیت و کیفیت آب در دسترس تأثیر، میگذارد. همچنین او معتقد است تنها راهکاری که برای تأمین آب روستاهایی که به شبکه آبرسانی اصفهان بزرگ متصلاند نیز فقط و فقط کنترل مصرف و صرفهجویی است و تأکید میکند: در کوتاهمدت هیچ راهکاری برای کنترل بحران آب در این مناطق وجود ندارد، ممکن است برخی جاها را از طریق آبرسانی سیار هم کمک کنیم یا در روستاهایی که منابع محلی چاه، چشمه و قنات داریم، گاهی به کمک اجاره چاه، مشکلاتمان را کاهش دهیم. عضو هیأت مدیره شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان با اشاره به فعالیت ناوگان آبرسانی سیار این شرکت با 33 دستگاه تانکر تصریح میکند: تعدادی از این ناوگان، شبانهروزی فعالیت و آبرسانی میکنند. بر اساس آخرین آماری که از تیرماه در اختیاردارم، روزانه چیزی نزدیک به هزار و 300 مترمکعب آب به کمک تانکرهای آبرسانی آب شرب برای خوردن مردم توزیع میکنیم.
آبرسانی سیار به 52 هزار نفر
جعفری تعداد روستاهایی که با تانکر آبرسانی میشوند را 361 مورد اعلام کرده و میافزاید: جمعیتی نزدیک به 52 هزار نفر از این تانکرهای آبرسانی، نیاز مصرفیشان را برداشت میکنند. به گفته او، آبرسانی سیار برای دو گروه اصلی انجام میشود. نخست، روستاهایی هستند که ازنظر کیفیت آب در دسترس دچار مشکل هستند و دوم روستاهایی هستند که مشکل کیفی در تأمین آب ندارند، اما مشکل کمی در آن منطقه وجود دارد که از طریق آبرسانی سیار این کمبود را جبران میشود. معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان میگوید: مجموع روستاهایی که برای مباحث کیفی یا کمی به آنها آبرسانی کردهایم بر اساس آخرین آماری که تیرماه جمعآوریشده به تعداد 361 روستا میرسد و میتوان گفت بیشترین آبرسانی سیارمان در دو شهرستان نائین و اردستان انجام میشود چراکه در شرق استان مشکلات کمآبی حادتر است و آبرسانی سیار هم بیشتر است.
کاهش 15 درصدی آمار آبرسانی سیار
جعفری عضو حیات مدیره شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان درباره کاهش یا افزایش تعداد روستاهایی که با روشهای سیار آبرسانی میشوند یادآور میشود: در حال اجرای پروژههایی هستیم که هدف اصلی آنها حذف آبرسانی سیار و یا همان ایجاد منابع آب پایدار برای روستاهاست؛ درنتیجه این فعالیتها، وقتی آمار امسال را که با پارسال مقایسه کنیم، میتوان گفت 10 تا 15 درصد آمار آبرسانی سیار به روستاها کاهش دادهایم البته اگر پروژهای اجرا نمیشد، قطعاً تعداد روستاها در حال افزایش بود، چون هم میزان سطح آب چاهها در حال افت است و هم میزان آب در دسترس.
به گفته او یکی از سیاستهای اصلی وزارت نیرو طراحی و اجرای مجتمعهای آبرسانی و ایجاد منابع آب پایدار برای این مجتمعها است: آبهای پایدار هم معمولاً آبهای سطحی هستند که از رودخانه گرفته میشوند و بستر رودخانه و مانند آن. در راستای اجرای همین سیاست بود که سال گذشته اعتبار خوبی از محل صندوق توسعه ملی به ادارات آب و فاضلاب روستایی اختصاص پیدا کرد و این قصه امسال هم ادامه دارد. جعفری که معتقد است مشکلات کمی یا کیفی آب روستاهای مشکلدار با ایجاد مجتمعهای آبرسانی حل میشود، میافزاید: وقتی این اتفاق بیفتد از آبرسانی سیار هم کم میشود.
آمار آبرسانی سیار به 400 روستا میرسد
معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان پیشبینی میکند تا پایان مردادماه تعداد روستاهایی که بهصورت سیار و با تانکر آبرسانی میشوند به بالای 400 روستا برسد و ادامه میدهد: سال گذشته بالای 400 روستا را هم داشتیم البته امسال امیدواریم به 400 نرسیم اما چون آمار در مردادماه به اوج میرسد این احتمال وجود دارد که تعداد روستاها کمی افزایش یابد. جعفری معتقد است باصرفه جویی و مصرف بهینه شهروندان در مصرف آب میتوان به تأمین آب روستاها کمک کرد.
رعایت الگوی مصرف از سوی 20 درصد مشترکان
جعفری نقش مصرفکنندگان را در مدیریت بحران آب کلیدی و راهگشا میداند و میگوید: اگر الگوی مصرف رعایت و کنترل شود میتوان قطعی آب را تا اندازه زیادی کاهش داد، پس میتوان گفت که در شرایط کنونی، نقش اصلی را مصرفکنندگان میتوانند ایفا کنند. عضو هیأت مدیره شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان درباره وضعیت رعایت الگوی مصرف در میان مشترکان نیز اعلام کرد: تقریباً میتوانیم بگوییم که حدود 20 درصد مشترکان الگو را رعایت میکنند 20 درصد هم نزدیک به الگوی مصرف هستند، یعنی خیلی بالاتر نیستند اما 20 درصد داریم که پرمصرف هستند و از بین آنها قرار است به کسانی که مصرف بیرویه دارند اخطار بدهیم مواردی بوده و حتی مواردی منجر به قطع موقت و گرفتن تعهد هم رسیده است.