پرستیژ شغلی، مسئلهای که به بیکاری دامن میزند
امروزه فرهنگ کار در شهرضا تغییر کرده و همین عامل باعث افزایش آمار بیکاران در این شهرستان شده است، متأسفانه ایجاد فرهنگ علاقه به پشت میزنشینی و نبود فرهنگ کار مناسب، در کنار مواردی مثل نقص قانون، و عدم وجود پایداری شغلی، باعث تشدید این بحران شده است.
به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، علت اصلی بیکاری جوانان چیست؟ این پرسشی است که بیش از ۲ دهه نظرات و دیدگاههای متفاوتی در خصوص آن ارائه میشود اما با گذشت سالها هنوز در رفع آن موفقیتی حاصل نشده و عوامل موثر بر کاهش آن نیز در مرحله اجرا با نواقص و ضعفهای فراوان رو به رو شده است .
کارشناسان اقتصادی معتقدند علل بیکاری جوانان در جامعه امروز به عوامل مختلفی بستگی دارد که نوسانات اقتصادی، عدم توزیع مناسب درآمد و امکانات، عدم جذب نیروی کار در مراکز تولیدی و صنعتی، عدم تناسب بین آهنگ رشد جمعیت و فرصتهای شغلی، ضعف قوانین و مقررات، اتخاذ برخی سیاستهای غلط و فقدان آموزشهای متناسب با نیاز بازار کار از شاخصترین عوامل به شمار میرود .
به گفته کارشناسان، پذیرش بیش از حد دانشجو بدون در نظر گرفتن بازار کار رشتههای تحصیلی و عدم تناسب آموزشها با نیاز بازار کار نیز مقدمه دیگری بر گسترش بیکاری جوانان بوده است.
رهبر معظم انقلاب در دیدار با اقشار مختلف مردمی در یازدهم مردادماه سال گشذته فرمودند:« راه همانی [است] که عرض کردیم: تکیهی به استعداد درونی، تکیهی به ظرفیّتهای داخلی کشور، تکیهی به همین جوانها، تکیهی به ابتکاری که جوانها میزنند، کاری که دنبال میکنند، دانشی که تحصیل میکنند، دانش تحصیلکردهای که تبدیل به فنّاوری میکنند. ما ظرفیّتهایمان زیاد است. آمارها [نشان میدهد] -البتّه این آمار مال چند سال قبل است- ما چند صد هزار واحد تولیدی کوچک داریم؛ خیلی مهم است! من بارها در سخنرانیها تکرار کردهام، مسئولین عزیز کشور در زمینهی مسائل اقتصادی بپردازند به واحدهای تولیدی کوچک و متوسّط. ما چند صد هزار از این واحدها در کشور داریم. اینها را احیا بکنند، اشتغال به وجود میآید، ابتکار به وجود میآید.»
بنابراین اگر مشکل وجود دارد، راه چاره هم وجود دارد، اما باید دید موانع اصلی در مسیر اشتغال بیکاران در همه جای کشور که شهرضا نیز بخشی از آن است، چست؟
مدرک گرایی، فرهنگ غلطی که باید اصلاح شود
احمدرضا موسوی - استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، «فقدان مهارت» را یکی از اصلیترین علل بیکاری در کشور عنوان کرد و افزود: آموزشهای مهارتی و فنی و حرفهای ضمن آماده کردن افراد برای احراز شغل و حرفه و پذیرش کسب و کار، توانایی و کارایی شاغلان را در انجام آن افزایش میدهد .
وی اذعان کرد: متاسفانه در سالهای گذشته فرهنگ مدرکگرایی جای خود را به فرهنگ کار و مهارتآموزی داده است، بنابراین باید برای ترویج فرهنگ صحیح کار در بین نسل جوان و نوجوان کشور سرمایهگذاری کنیم.
این استاد دانشگاه در ادامه افزود: بیکاری جوانان جویای کار و فارغالتحصیلان دانشگاهی به یک چالش اساسی در کشور تبدیل شده است و از طریق اجرای صحیح نظام آموزش مهارت و فناوری میتوان بخش اعظمی از مشکل بیکاری دانش آموختگان را برطرف کرد.
موسوی گفت: معضل دیگری که در کشور ایجاد شده آن است که جوانان به دلیل اخذ مدارک دانشگاهی توقع دارند تا شغلهایی که به اصطلاح در شأن آنها باشد پیدا کنند به همین منظور بسیاری از مشاغل که نیاز به افرادی با مدارک تحصیلی دیپلم و کمتر از آن دارند، خالی مانده اند.
در چند سال گذشته یکی از آفتهای اقتصاد ایران، افزایش «میل به پشت میزنشینی و داشتن شغلهای دولتی» بوده است اما باوجود بالا بودن تقاضا برای شغلهای دولتی، دولت اعلام میکند که قادر به استخدام نیروی جدید نیست و حجم نیروی انسانی در دستگاهها و سازمانهای دولتی بیش از حد سنگین شده است .
محمد ابراهیم خاتمی - رییس اداره صنعت معدن تجارت شهرضا در گفت و گو با ایمنا ، عنوان کرد: آنچه که در حال حاضر در شهرضا وجود دارد بیشتر بیکاری کاذب است، زیرا بر اساس شواهد موجود فرصت شغلی وجود دارد اما افرادی که حاضر به فعالیت در آنها باشند وجود ندارند.
وی ادامه داد: شمار زیادی از فارغ التحصیلان دانشگاهی در رشته های فنی، فاقد مهارت عملی لازم هستند که این مسئله نه تنها باعث افزایش بیکاری شده بلکه بخش صنعت را نیز با بحران کمبود کارگر ماهر مواجه کرده است.
رییس اداره صنعت معدن تجارت شهرضا بیان کرد: از طرف دیگر باید اعتراف کنیم که در شرایط فعلی نیازی به تربیت دانش آموختگان دانشگاهی در رشته های علوم انسانی در شهرستان نیست زیرا ادارات دولتی امکانم استخدام این افراد را ندارند و بسیاری از این افراد در خارج از بخش دولتی نیز قادر به فعالیت نیستند.
خاتمی اضافه کرد: در برخی از رشته های دانشگاهی فنی و مهندسی نظیر کارشناسی رایانه نیز با تجمیع فارغ التحصیلانی مواجه هستیم که بازار کاری برای آنها وجود ندارد بنابراین باید تا زمانی که شغلی برای آنها پیدا شود از پذیرش دانشجوی جدید خودداری شود.
ضرورت اصلاح نظام کارمندی
یکی از مواردی که لازم است در راستای فرهنگ کار در کشور اصلاح شود، تشدید نظارت و بازرسی بر عملکرد کارکنان دولت است، وقتی جوانی که تحصیلات دانشگاهی دارد مشاهده می کند که فلان کارمند در فلان اداره دولتی چه کار بکند و چه کار نکند در پایان هر ماه حقوق و مزایای خود را دریافت می کند و در مقابل کارگران واحدهای خصوصی باوجود فعالیت مناسب، در بسیاری موارد از امنیت شغلی مناسبی برخوردار نیستند، مسلماً به دنبال یافتن مشاغل استخدامی است؛ پس عدالت اجتماعی و اقتصادی اقتضا می کند یک کارمند دولتی نیز همچون یک کارگر بخش خصوصی ضمانت کاری خود را در گرو کار و تلاش خستگی ناپذیر بداند.
فارغ از این مساله «نوسانات اقتصادی و تحریمهای خارجی» نیز در چند سال گذشته بسیاری از واحدهای تولیدی و بنگاههای اقتصادی را از پای در آورده و تا مرحله تعطیلی کشانده است، در این بین تعدیل نیروهای کار به دلیل شرایط رکود و نقدینگی و افزایش هزینههای تولید به افزایش بیکاری و جمعیت بیکار جوان کشور افزوده است بر همین اساس فعالان کارگری با هشدار نسبت به حفظ امنیت شغلی کارگران بر لزوم حفظ اشتغال موجود و جلوگیری از افزوده شدن نیروی کار تعدیل شده به جمعیت بیکاران تاکید دارند
پرستیژ شغلی، مسئلهای که بیکاری دامن میزند
مرتضی یزدانی - مدرس دانشگاه در این خصوص به خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، گفت: در کشور و شهرستان ما فرصتهای شغلی زیادی هست ولی همت کار کردن نیست، افزایش سطح انتظارات و توقعات موجب شده تا جوانان به هر شغلی تن ندهند و صرفنظر از پرستیژدار بودن شغل، از کسب و کارهایی استقبال کنند که آسان و کم زحمت و دارای درآمد بالا باشد .
وی اشتغال اتباع بیگانه را موجب لطمه به بازار کار کشور و از دست رفتن فرصتهای شغلی جوانان جویای کار دانست و افزود: بازار کار ایران باید از دست اتباع بیگانه خارج شود و مسئولان امر با اتخاذ سیاستهای منطقی و صحیح نیروی کار را به سمت فرصتهای شغلی جدید سوق دهند و به بهبود فضای کسب و کار در کشور کمک کنند .
این مدرس دانشگاه با تأکید بر ضرورت اصلاح قوانین کار در کشور، اظهار کرد: اگر قوانین مناسب وضع شود و در مقابل برخی مقررات و قوانین موجود مشمول اصلاح و بازنگری قرار گیرد مشکلات زیادی برطرف می شود.
البته در این زمینه فرهنگ جامعه تحت تأثیر واقعیات موجود شکل گرفته است، وقتی مردم مشاهده میکنند که کارگران واحدهای خصوصی بر اثر نوسانات اقتصادی به راحتی اخراج میشوند، تمایل به استخدام در بخش دولتی هم افزایش پیدا میکند، بنابراین باید شرایطی ایجاد شود که شاغلان بخش خصوصی هم از امینت شغلی همانن بخش دولتی برخوردار باشند.
عدم مهارت، معضل دیگر کارجویان
از سوی دیگر برخی افراد که به طرق مختلف اقدام به تأسیس واحدهای تولیدی کرده اند نیز به دلیل عدم مهارت کافی و آشنا نبودن با شرایط بازار کار، به سرعت ورشکسته شده و مجبور به تعطیلی واحد اقتصادی خود میشوند.
رییس اداره صنعت معدن تجارت شهرضا نیز در این رابطه عنوان کرد: در گذشته برای صدور مجوز آغاز فعالیت در یک رسته شغلی نیاز بود تا فرد سابقه کاری مورد قبولی ارائه کند اما متأسفانه در شرایط فعلی شرط سابقه کار را نیز از شرایط صدور مجوز حذف شده است.
خاتمی اظهار کرد: متأسفانه طرح استاد شاگردی هم که قرار بود در وزارت تعاون اجرا شود، تعطل ماند در حالی که لازم است اینگونه طرحها اجرا شود.
این سخنان در حالی است که عدم تزریق به موقع وامهای بانکی نیز یکی از مشکلات پیش روی کارجویان و کارآفرینان است، برای آنکه بازار کار در اختیار کارجویان قرار گیرد باید فضای امنی برای کارآفرینان ایجاد شود .
با وجود تاکید قانون، اشتغالزایی تنها برعهده دولت نیست و همه دستگاهها و وزارتخانهها، مجلس، سرمایهگذاران و شرکتهای خصوصی باید در این زمینه وارد عمل شوند و تجارب همه کارشناسان و اقتصاددانان به کار گرفته شود.
سنگ اندازی برخی بانکها در ارائه تسهیلات بانکی، بالا بودن نرخهای بهره، عدم تزریق به موقع وامهای بانکی و بدهکاری کارآفرمایان از جمله عواملی است که میل به تولید و کارآفرینی را کاهش و بیکاری را افزایش میدهد .
حجم بیکاری فعلی محصول چند سال گذشته نبوده و سالهای سال است که در کشور ریشه دوانده و گسترش قاچاق و واردات بی رویه کالا به این مساله دامن زده است .
تحلیلگران بازار کار تاکید دارند که در دنیای امروز دولتها به تنهایی از عهده ایجاد رشد و توسعه بر نمیآیند بر همین اساس از اجرای سیاستهایی تبعیت میکنند که زمینه رشد و نموّ کارآفرینی در این کشورها را به وجود آورد و لذا با اهمیت دادن به بخش خصوصی و تقویت اقتصاد مردمی و تعاونی به فضای کسب و کار خود توسعه دادهاند .
هم اکنون بخش اعظمی از بازار کار کشور در اختیار بنگاههای کوچک و متوسط و بخشهای خصوصی است از این رو باید فضایی امن و آرام برای کارآفرینانی که از ریسک سرمایهگذاری در این زمینه نگرانند فراهم شود تا بازار کار در اختیار کارجویان و دانش آموختگان قرار گیرد زیرا مادامی که بازار امنی برای سرمایهگذاری داخلی و خارجی ایجاد نشود، زمینه ایجاد فرصتهای شغلی هم به وجود نمیآید .