دلواژههای من
میگویند هر شیئی تا پنجاه سال آنتیک و پسازآن عتیقه خواهد شد و ظاهراً پارهای از خاطراتمان عتیقه هستند.
شهرام شفیعی؛ شاعر و پیشکسوت نشر و توزیع مطبوعات| میگویند هر شیئی تا پنجاه سال آنتیک و پسازآن عتیقه خواهد شد و ظاهراً پارهای از خاطراتمان عتیقه هستند.
در محل دروازه دولت که در گذشته ارجوقرب خاصی داشت، هرروز در طلوع صبح دو مرد شریف با تکههای کارتن و مقوا سفرهای برای گستردن و چیدمان نشریات خود پهن کرده و کرسی یا صندلی صدارتشان را در انتها کنار جدول و باغچه میگذاشتند اگر کاری برایشان پیش میآمد، میرفتند و روزنامهخوانان روزنامه یا نشریات موردعلاقهشان را خودشان برداشته و در کاسهای که به همین منظور گذاشته بود وجه یا وجوه خرید خود را گذاشته و میرفتند، که باور بر این بود که دزد روزنامه نمیخواند و روزنامهخوان دزدی نمیکند. فروشندگانی بودند، بسیار خوشحساب و با فروش همین نشریات و باقیمتهای 2 ریال و 5 ریال و پورسانتهای 5 درصد و 10 درصد تمام امورات خانوادهشان میگذشت. این دو انسان شریف و زحمتکش که نخستین فروشندگان مطبوعات در اصفهان بودند با تلاشی نستوه و خستگیناپذیر همیشه در تکاپو بودند و برف و باران و آفتاب سوزان در اراده و کارشان بیتأثیر بود.
اینهمه را گفتم تا صرفنظر از اینکه یادی و ادای احترامی کرده باشیم، بگویم از این دو تن مرحوم حسین رضایی سواد داشت اما مرحوم حیدر رجائی فاقد سواد خواندن و نوشتن بود اما حامل این افتخار بود که شغلش در زندگی روزمرهاش تأثیرگذار بوده است. وی بهمرور که مردم و عابرین تیتر روزنامهها را میخواندند از سر کنجکاوی سعی کرده و لذا توانسته بود خواندن حروف و جملات را بیاموزد و بسیار روان تمام مطالب نشریات را یکی پس از دیگری مطالعه میکرد اما همانی را که میخواند قادر به نوشتنش نبود و حتی نام خود را بهسختی مینوشت. این خواندنها در تفکر و خرد و اندیشه وی تأثیر بسزایی گذاشته بود و من تا همیشه به وجودش افتخار میکنم که هرگاه به او میرسیدی در حال مطالعه و خواندن بود و این نکته تمام حرف من است و همیشه گفته و یادآورشدهام که فروشندگان محترم مطبوعات بایستی که با توسل به خواندن نشریات در ارتقاء سطح خرد و اندیشه خود بکوشند و هنوز که هنوز است تعداد بسیار قلیلی از آنها از این مهم پیروی میکنند و بنده نیز بهنوبه خود همیشه آنها را زیر ذرهبین خود داشته و دارم و هرگز از یادآوری این مهم و تشویق مطالعهگرها دست برنداشتهام.
قبل از ظهر یک روز آفتابی نسبتاً گرم برای انجام کاری به کانون بازنشستگان آموزشوپرورش رفته بودم و مفتخر بودم که مدتزمانی در جمع این عزیزان حضورداشته باشم. پس از انجام کارم به سمت فلکه فلسطین و بهمنظور استفاده از تاکسیهای مستقر در میدان حرکت کردم نرسیده به میدان فلسطین به تابلوی کتابفروشی امید برخوردم لذا ایستادم به مغازه نگاه کردم. شخصی در پشت پیشخوان روزنامهای را باز و در حال خواندن بود. سلام کردم و ایشان بدون اینکه وقفهای در ادامه مطالعهاش دهد سلامم را پاسخ گفته و گفت امرتان را بفرمائید. گفتم عرضی ندارم جز دیدار شما و او باز به خواندن ادامه داد و من صبر کردم به انتهای مطلب برسد. آنگاه روزنامه را پایین آورد و اینبار توانستم ایشان را ببینم. خود را معرفی کردم که با آغوش باز و مهربانی تمام، شروع به درد دل و گلایه کرد و من نکات لازم را نوشتم. در طول سالهای متمادی از آقای احمدزاده و کتابفروشی امید، جز نیکنامی، انضباط و خوشحسابی توأم بانظم ندیده و نشنیده بودم و امروز با همین دیدار کوتاه پاسخ ابهامات خود را گرفتم.
باری ایشان را از جرگه فروشندگان مطبوعات یافتم که مطالعه و خواندن تأثیر لازم را در ایشان به وجود آورده و فضای فرهنگی در پیرامون ایشان موج میزد. با تأسف از اینکه قادر به حرکتی مبنی بر قدرشناسی نبودم آنچه بایدوشاید را شفاها گفته، خداحافظی کرده و رفتم که بروم و سوار تاکسی به مقصد دفتر شوم و از آن روز تا به امروز همیشه در فکر انجام کاری در جهت حقشناسی در قبال نامبرده و اینکه حداقل بتوانم که با صدای بلند بگویم شما مورداحترام هستید و حرکت شما در این مسیر ارزنده است. در مسیرم هرروزه سایر فروشندگان را زیر ذرهبین دارم پارهای با تلویزیون کوچکی سرگرماند و عدهای در تکاپوی فروش پفک و آدامس و نوشابهاند و برخی در این مسیر چنان پیشرفتهاند که فروش مطبوعات برایشان کاری دست و پاگیر شده و بیشتر به فروش سیگار و تنقلات و مجلات باطله و CD مشغولاند. ازاینرو نه اینکه خود اهل مطالعه نیستند، بلکه با کج دهنی، دیگران را نیز از مطالعه محروم میکنند. بسیاری از نشریات را بهمحض دریافت بایگانی میکنند، بیتوجه به اینکه ناشر و جمعی دیگر با چه عشق و مشقتی مبادرت به چاپ این نشریه کردهاند و اهل مطالعه نیز تا با چشم نبینند و آشنا نشوند، قطعاً نخواهند خرید.
از جوانی که پشت پیشخوان کیوسکی ایستاده سؤال میکنم مجله نجوم دارید؟ میگوید خیر. میدانم که دارد لذا میگویم دفتر مجله گفتند که شما سهمیه دارید و از شما باید بخرم. در پاسخم میگوید حتماً تمام کردهایم. من تلفن میزنم به دفتر و مقدار سهمیهاش را سؤال میکنم که 15 جلد بوده لذا به او میگویم شما در طول 3 روز 15 جلد را تمام کردهاید؟ ترش میکند و میگوید آقا چرا گیر میدهید یککلام نداریم. زمانی که نشریات نافروش جمعآوری میشوند کنترل میکنم همان 15 جلد را بازگردانده. به او مراجعه میکنم اینبار ضمن معرفی، سؤال میکنم یادتان هست مجله نجوم را درخواست کردم و گفتید یککلام نداریم و تمام کردهایم و اکنون 15 جلد بازگرداندهاید. چرا؟ لبخندی میزند یک پاکت سیگار و بستهای آدامس میفروشد و میگوید ما که نوکر اینها نیستیم که 30 تا 50 روز این مجله را بگذاریم و برداریم که چند نسخهاش شاید فروش رود، برای پرفروشها هم جانداریم. اگرچه پیشخواناش پر است از آنهمه که هیچ قرابتی با مطبوعات ندارند و نصف پیادهرو را هم تصاحب کرده اما کمبود جا نیز مشهود است. آنچه باید را میگویم و آنچه نباید را میشنوم و اندوهبار خداحافظی میکنم. با خود میاندیشم که حل این معضل لازم به هماهنگی اداره ارشاد اسلامی و شهرداری و مسئولین مطبوعات در استان است، معضلی که سالهاست و فریادکنان دربارهاش میگوییم و هنوز به نتیجهای نرسیدهایم. گرچه با توجه به شناختمان از مدیرکل وقت اداره ارشاد اسلامی که انسانی فرهیخته، فرهنگی، روشن و علاقمند به مطبوعات است و از طرفی خوشبختانه شهردار اصفهان نیز مکرر نشان داده که علاقمند به مطبوعات و مطبوعاتیان است و بسیار امیدوار هستم، ضمن هماهنگی این ادارات و استفاده از اهل فن و باتجربهترها در عوامل سرپرستی و پخش و توزیع مطبوعات این معضل کمبود کیوسک پس از مدتها برطرف شود. با امید همین والسلام .