دست لرزان سرمایهگذار خارجی در اصفهان
اهمیت ورود سرمایههای خارجی به کشور بر هیچکس پوشیده نیست و دیگر همه میدانند که یکی از راههای رونق بخشیدن به اقتصاد و تولید، جذب سرمایههای خارجی است؛ به عبارت دیگر اگر اقتصاد را موتور کشور بدانیم، میتوان گفت، سرمایههای بخش خصوصی و سرمایههای خارجی به مثابه سوخت برای این موتور هستند.
اهمیت ورود سرمایههای خارجی به کشور بر هیچکس پوشیده نیست و دیگر همه میدانند که یکی از راههای رونق بخشیدن به اقتصاد و تولید، جذب سرمایههای خارجی است؛ به عبارت دیگر اگر اقتصاد را موتور کشور بدانیم، میتوان گفت، سرمایههای بخش خصوصی و سرمایههای خارجی به مثابه سوخت برای این موتور هستند. بیگمان هیچ موتوری بدون سوخت راه نمی افتد. اکنون اقتصاد ایران و به ویژه شهرهای مهم و صنعتی آن مانند اصفهان، بیش از هر زمان دیگری به این سوخت احتیاج دارند؛ سوختی که با وجود گذشت حدود یک سال از اجرایی شدن برجام، هنوز آنطور که باید به موتور اقتصاد ایران نرسیده است.
بازبینی ساختارهای اقتصادی
سرمایهگذار خارجی هوش بالایی دارد و کاملا واضح است که در مسیر سرمایهگذاریهای کم ریسک گام برمیدارد و در این مسیر از مشاوران خود نیز استفاده میکند. حال باید دید کدام نقطه از اقتصاد ایران دارای ریسک پائین برای سرمایهگذار خارجی و داخلی است؟ اگر پاسخ روشنی برای این پرسش وجود نداشته باشد، میتوان گفت ساختارهای اقتصادی کشور دچار مشکل هستند و باید فکری به حال آن کرد. در همین رابطه غلامحسین شافعی، رئیس اتاق بازگانی ایران که به نوعی عالیترین مقام بخش خصوصی است، میگوید: «ساختار اقتصادی موجود در کشور معیوب است و مشکلات اقتصادی تنها به منابع مالی مربوط نمیشود، به این صورت که با تامین منابع مالی باز هم مشکلات به صورت کامل حل نخواهند شد، در نتیجه ساختار اقتصادی باید مورد بازبینی قرار گیرد.»
ضربه نبود سرمایه به تولید و اشتغال
استانها نیز خارج از کلیت اقتصاد کشور نیستند و اگر ساختارهای اقتصادی کشور دچار ضعف هستند، یعنی همه استانها با آن دست به گریباناند. برای مثال در دو سه سال اخیر بیش از 70 هیئت تجاری و اقتصادی از کشورهای مختلف به اصفهان سفر کردهاند؛ اما بخش خصوصی و دولتی تقریبا هیچ دستاوردی از این مهمانیهای پرخرج نداشتهاند. بخش تولید و سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی پیوند و رابطه تنگاتنگی دارند؛ ولی ضعف قوانین و عدم تناسب چارچوبهای نظام اقتصادی با واقعیتها، فاصله این دو بخش را هر روز بیشتر میکند. این در حالی است که مجتبی مولیانی، رئیس مجمع نمایندگان کارگران استان اصفهان با اشاره به شرایط نامناسب کارگران، میگوید: «ظرفیت اسمی کارگران در استان طبق آمار 900 هزار نفر در سال 93 است، اما امسال بالای 15 هزار نفر کارگر در استان اصفهان بیکار شدند.» به باور کارشناسان سرمایههای خارجی سبب ایجاد ظرفیتهای اقتصادی میشوند و تولید را رونق میدهند. اما بخش تولید و صنعت استان اصفهان نهتنها از سرمایههای خارجی بهرهای نبرده است، بلکه کارخانهها و تولیدیهای این استان در حال مرگ تدریجی و اخراج کارگران خود هستند.
فرار سرمایهگذاران از اصفهان
در چند سال اخیر مسئولان ارشد کشور و استانها بارها جمله «فرش قرمز برای سرمایهگذاران پهن میکنیم.» را مطرح و شرایط اقتصادی کشور را برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی مناسب ارزیابی کردهاند. اما آخرین بار این جمله از سوی استاندار اصفهان مطرح شده است. رسول زرگرپور در بیست و پنجمین جلسه ستاد راهبری و مدیریت اقتصاد مقاومتی استان اصفهان گفته است: «تسهیل سرمایهگذاری و رفع موانع تولید از اهداف اصلی اقتصاد مقاومتی به شمار میرود و بر همین اساس برای سرمایهگذار خارجی در استان فرش قرمز پهن میکنیم.» اکنون این پرسش مطرح میشود که اگر برای سرمایهگذار فرش قرمز پهن میشود، پس چرا هیئتهای اقتصادی خارجی هنگامیکه اصفهان را ترک میکنند حتی پشت سرشان را هم نگاه نمیکنند؟ روشن است که منظور استاندار اصفهان از پهن کردن فرش قرمز برای سرمایهگذار، حمایتهای مالیاتی، قانونی، قضایی، و دادن امتیازهایی است که سرمایهگذار را ترغیب به سرمایهگذاری کند. اما اگر چنین حمایتهایی وجود دارد، چرا استان اصفهان تا این اندازه با فرار سرمایه روبرو است؟
عملکرد ضعیف بانکها
اگرچه مسائل و مشکلات کلی اقتصاد کشور تاثیر زیادی در فرار سرمایهگذاری دارد، مقررات و ضوابط موجود در استان اصفهان نیز در این زمینه دخیل هستند. برای مثال بانکهای اصفهان همواره کمترین همکاری را با تولید، صنعت و سرمایهگذاران داشتهاند و به جرئت میتوان گفت هیچگاه در کنار تولیدکننده نبودهاند، بلکه در نقطه مقابل آنها قرار گرفتهاند. سرکشی بانکها به اندازهای است که حتی خود استاندار اصفهان نیز در مقطعی خطاب به بانکهای اصفهان گفت: «در صورت سختگیری بانکها برای پرداخت تسهیلات به واحدهای خرد و متوسط، بدون اغماض و با جدیت با آنها برخورد خواهد شد.» عملکرد بانکها از آنجا برای سرمایهگذاران مهم است که در صورت سرمایهگذاری در بخشهای صنعت و تولید، قطعا سرمایه گذاران ارتباط زیادی با این مراکز پولی خواهند داشت؛ از این رو سرمایهگذاران (به ویژه سرمایهگذاران خارجی) عملکرد بانکها را بسیار هوشمندانه زیر نظر دارند. البته استاندار اصفهان در این رابطه میگوید: «عملکرد بانکهای استان اصفهان روزانه بر اساس ارجاع درخواستهای دریافت تسهیلات به شعب، بررسی و ارزیابی میشود.» با این همه، عملکرد ضعیف نظام بانکداری، نبود امنیت اقتصادی، عدم ثبات در قوانین و مقررات، نبود بازارهای فروش، رکود و قدرتِ خریدِ پایین مردم، باعث شده است کمتر سرمایهگذاری ریسک سرمایهگذاری در استان اصفهان را بپذیرد.