جای خالی انجمن اولیا در مدارس کم جمعیت
در برخی موارد دیده شده مدیران مدارس علاقهمند به حضور اولیای منتقد نیستند
لزوم همکاری والدین با مدرسه نخستین دلیل ایجاد انجمنهای اولیا و مربیان بود، اما باوجودآنکه بیش از ۶۰ سال از ظهور این انجمنها میگذرد هنوز نتوانستهاند تغییرات بنیادینی در مدارس ایجاد کنند و همچنان به آنها بهعنوان ابزاری در دست مدیران برای جمعآوری مشارکت مالی نگاه میشود.
انجمن اولیا و مربیان با هدف ایجاد همکاری، مشاوره و آگاهسازی والدین از شرایط آموزشی و البته پرورشی دانش آموزان تشکیل شد اما از ابتدای ایجاد این نهاد تاکنون همواره به شیوهای فرمایشی و تشریفاتی هدایت شده است و حتی سایه فردگرایی مدیران هم در برخی موارد بر آنها بوده و کمتر مواردی چون همکاری، تبادل نظر و کار تیمی در آنها دیده شده است حتی در برخی موارد والدین از آن بهعنوان نهادی برای مشروعیت بخشی به فعالیت یک مدیر و تنها برای جمعآوری کمک مالی از آنها یاد میکنند و این نهاد مهم که میتوانست از ابتدای ایجاد تا به امروز تحولات مهمی در آموزشوپرورش کشور ایجاد کند بدون کار آیی چندانی به اندک حیات خود ادامه میدهد. به بهانه نقش برجسته انجمنهای اولیا و مربیان در تغییرات و تحولات آموزشی، ایمنا به بررسی این موضوع پرداخته است.
انجمنها تأثیراتی فراتر از جمعآوری کمک مالی دارند
لیلا افشار، والدین یکی از دانشآموزان مدارس اصفهان که خود چند سالی از اعضای انجمن اولیا و مربیان بوده در مورد فعالیت انجمنهای اولیا و مربیان میگوید: انجمنهای اولیا و مربیان به دلیل اینکه میتوانند نظرات والدین را به مربیان برسانند محل خوبی برای رشد و ارتقای یک مدرسه است. او با بیان اینکه معلمان و مدیران همواره به نظرات والدین نیاز دارند، میافزاید: یک مدرسه قطعا با نظرات جمعی و استفاده از توانمندیهای والدین بهتر میتواند به فعالیت آموزشی و پرورشی خود ادامه دهد چرا که هر کدام از والدین اگر توانمندی و مشورت خود را از مدرسه دریغ نکنند قطعا کارها به نحو بهتری پیش میرود. این عضو انجمن اولیا و مربیان با اشاره به اینکه در برخی موارد انجمنهای اولیا و مربیان با روند درستی انتخاب نمیشوند، تصریح میکند: در سالهای اخیر به دلیل عدم اختصاص بودجه مناسب به مدارس از طرف آموزشوپرورش بیشتر انجمنها تنها برای جمعآوری کمک مالی از والدین کمک خواستهاند و این امر باعث شده که والدین دانشآموزان اینچنین تصور کنند که به هیچکدام از مشورتها یا توانمندیهای آنان نیازی نیست و فقط در مواقع کمبود مالی به آنها مراجعه میشود. او با بیان اینکه گاهی انتخابات این انجمنها به نحو صوری برگزار میشود، میافزاید: در برخی موارد هم دیده شده که مدیران مدارس علاقهمند به حضور اولیای منتقد نیستند و از انتخاب آنها بهعنوان اعضای انجمن اولیا و مربیان جلوگیری میکنند و این امر را با روشهای گوناگون انجام میدهند. افشار دراینباره تصریح میکند: برای این کار اگرچه همه مراحل انتخابات بهظاهر انجام میشود اما مرحله شمارش آرا در مقابل جمع انجام نمیشود و مدیران هر فردی که خود علاقهمند باشند را در میان اعضای انجمن جا میدهند تا بتوانند تنها با امضای انجمن اولیا و مربیان مدرسه برای عملکرد و فعالیتهای خود مشروعیت ایجاد کنند. او با انتقاد از برخی مدیران مدارس میگوید: مدیران باید بدانند همهچیز را همگان دانند گاهی برخی مدیران آموزشوپرورش با سابقه چند سال مدیریت فکر میکنند دیگر به مشورت و مشاوره هیچ نیازی ندارند درحالیکه باید بدانند آنها هرچقدر هم دلسوز باشند قطعا به دلسوزی والدین دانشآموزان نخواهند بود و نظرات والدین قطعا برای ادامه مسیر راهگشاست. این عضو انجمن اظهار میکند: انجمنها باید با مشورت بهترین راهکار پرورشی و آموزشی را به مدیران پیشنهاد دهند و مدیران هم باید از این پیشنهادها استقبال کنند چرا که گرداندن یک مدرسه با چند صد دانشآموز بهتنهایی کار مشکلی است. او در خصوص لزوم ایجاد شفافیت مالی در مدارس تأکید میکند: اگر مدیران مدارس بیلان کار خود شامل ورودی مبالغ کمکها و هزینههای سالانه یک مدرسه را پیش روی والدین قرار دهند با این کار هم اعتماد والدین به مدرسه بیشتر میشود و هم با داشتن والدین سخاوتمندی که هیچوقت آموزشوپرورش را تنها نگذاشتهاند حتما به کمک مالی بیشتر هم ترغیب خواهند شد پس ایجاد شفافیت مالی اولین قدم در ارتقای یک مدرسه است.
نمود ضعف یا قوت انجمن اولیا و مربیان در فعالیت مدارس
حسینی، مدیر یکی از دبیرستانهای اصفهان نیز دراینارتباط میگوید: انجمنهای اولیا و مربیان جزو بازوهای مدیریتی هستند که میتوانند به موفقیت یک مدرسه کمک کنند. او با اشاره به اینکه ضعف یا قوت انجمنها در بازخورد فعالیتهای مدرسه مشهود است، میافزاید: انجمنهای اولیا و مربیان از ارکان مدرسه محسوب میشوند و با توجه به اینکه مشورت گرفتن در کارها از بهترین امور و سفارش شده دین ماست در مدارس هم تلاش میکنیم بدون مشورت با این اعضا که نماینده والدین دانشآموزان هستند اقدامی صورت ندهیم. مدیر این دبیرستان پسرانه تصریح میکند: به نظر میرسد جمعهای مشورتی اینچنینی از ضروریترین نیازهای یک مدرسه قلمداد میشود و با توجه به مشکلات عدیدهای که مدارس با آن دست و پنجه نرم میکنند اعضای انجمن میتوانند در رفع بسیاری از مشکلات همانند یک معاون قوی به مدیر یاری رسانند. او با تأکید بر اینکه اعضای انجمن از قشرهای مختلف هستند، اظهار میکند: این افراد که از مشاغل مختلفی هستند و قطعا در بسیاری از مسائل میتوانند آگاهیهای بسیار خوبی به اولیا و حتی دبیران بدهند. حسینی با بیان اینکه گرداندن یک مدرسه کار بهتنهایی کار مشکلی است، میافزاید: دانشآموزان نیازهای مختلفی شامل نیازهای آموزشی، پرورشی و تربیتی و تفریحی بسیاری دارند و یک مدیر میتواند با مشورت گرفتن از اولیا و اعضای انجمن بهترین این اقدامات را برای پیادهسازی در مدرسه در پیش بگیرد.
مدیران و انجمنها زمینه شفافیت و اعتماد در مدارس را مهیا کنند
علیرضا سلطانی رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان در مورد برگزاری انتخابات انجمن اولیا و مربیان در مدارس استان اصفهان، میگوید: روز ۲۳ مهرماه در همه مدارس ابتدایی و روز ۲۴ مهرماه در همه مدارس متوسطه انتخابات انجمنهای اولیا و مربیان انجام شد و این در حالی است که فرآیند معرفی والدین و برگزاری مجمع عمومی در روزهای آغازین مهرماه در مدارس استان انجام شد. او در مورد دستاوردهای انجمن اولیا و مربیان مدارس در سالهای گذشته، افزود: آثار امور تربیتی معمولا در کوتاهمدت نمایان نمیشود بلکه این اثرات در درازمدت مشهود خواهد بود همچنین وجود این انجمنها در مدارس اثرات بسیاری تاکنون داشته و ظهور خیران مدرسهساز و کمکهای آنها به آموزشوپرورش و مدارس از دل همین انجمنها بیرون آمده است و همگی آنها از دستاوردهای انجمن اولیا و مربیان هستند. رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان با اشاره به اینکه انجمنهای اولیا و مربیان به انجمنهای نواحی و بعد از آن انجمن استان منتهی میشود، تصریح کرد: بسیاری از مقرراتی که در آئیننامهها ذکر میشود همگی از پیشنهادها همین انجمنهای اولیا و مربیان استانهاست که به وزارت آموزشوپرورش منتقل شده است. سلطانی با اشاره به اینکه اعضای انجمنهای اولیا و مربیان مدارس عضو کارگروه سرویس مدارس و کارگروه فرم مدرسه هم هستند، اظهار میکند: این اعضا در این دو مورد هم نظرات خود را به مدیران آموزشوپرورش انتقال میدهند و نقش اولیا در این زمینه نقش پررنگی است و قانون جایگاه مهمی برای والدین در نظر گرفته است. او با بیان اینکه انجمنهای اولیا و مربیان نیازمند تقویت است، میافزاید: باید هم مدیران موانع حضور اولیا را برطرف کنند و هم اولیا بدانند که قانون این حق نظارتی را به آنها داده است، قانون برای آنها حق نظارتی و مشارکتی در نظر گرفته است اما گاهی این نظارت با دخالت اشتباه گرفته میشود و آنجاست که مدیران مدارس مقاومت میکنند و قبول مسئولیت در این موضوع نمیکنند.
نظارت، مشارکت و مطالبه گری حق والدین است
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان با بیان اینکه نظارت و مشارکت حق اولیاست، اظهار میکند: نظارت و مشارکت حق اولیاست و آنها میتوانند نظر بدهند و در امور مختلف مدرسه مطالبه گری داشته باشند تا مدیران وظایف خود را بهخوبی انجام دهند. او با تأکید بر اینکه باید بین والدین و مدیران نظام مشورتی برقرار باشد، میگوید: از نظر شرعی، قانونی و اخلاقی همه امضاهایی که بدون مشورت باشد باطل است و باید با نظرات مشورتی مسائل اجرایی شود و نه اینکه نظرات یکطرف تنها برای اجرایی شدن لحاظ شود. سلطانی با تأکید بر اینکه مدیران باید زمینه شفافیت در مدارس را ایجاد کنند، تصریح میکند: از مدیران درخواست داریم که تمام هزینههای به دست آورده و هزینههای صرف شده در مدارس را در معرض دید والدین قرار دهند و زمینه شفافیت و اعتمادسازی والدین را ایجاد کنند. او با اشاره به اینکه کمک مردم مشروط به این است که این درآمدها در کجا هزینه میشود، اظهار میکند: اگر مدیران هزینههای انجام شده را در مدارس به سمع و نظر والدین برسانند قطعا زمینه کمک بیشتر را به مدرسه مهیا میکنند و والدین ما آنقدر سخاوتمند هستند که اگر
این شفافیت ایجاد شود حتی به یارانه آموزشوپرورش به مدارس هم نیازی نخواهد بود. رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان با اشاره به اینکه آموزش سند تحول در چهار ساعت برای نمایندگان انجمنهای اولیا و مربیان شهرستانی انجام شده است، میگوید: این قدم آغازین برای اشراف اعضای انجمن اولیا و مربیان بوده است و قرار است برای مدیران و والدین به شکل جداگانهای موضوع اهمیت انجمن را تبیین کنیم. او در خصوص آمار مدارس دارای انجمن اولیا و مربیان استان اصفهان، تصریح میکند: در حال حاضر ۹۰۱ هزار دانشآموز در 6 هزار و ۵۷۵ مدرسه استان تحصیل میکنند که از این تعداد مدارس شبانه یا زیر ۱۰ نفر فاقد انجمن اولیا و مربیان هستند. سلطانی با اشاره به اینکه تقریبا حدود ۲۰۰ مدرسه در استان اصفهان بدون انجمن هستند، میگوید: این فاقد انجمن بودن به این دلیل است که یا زیر ۱۰ نفر دانشآموز دارند یا مدرسه شبانه هستند و در اینجا وظیفه انجمن بر عهده مدیران مدارس است و مابقی مدارس همگی باید انجمن اولیا و مربیان داشته باشند و انتخابات آن را برگزار کنند.
ابطال دو انتخابات انجمن اولیا و مربیان در سال گذشته
او در مورد روند انتخابات انجمنها خاطرنشان میکند: باید در روز انتخابات صندوق رأی پیشبینی و شمارش آرا در حضور هیئترئیسه سنی انجام شود همچنین همه موارد بهصورت شفاف صورتجلسه و اعلام شود و اگر شکایتی از عدم برگزاری مراحل انتخابات واصل شود انتخابات آن مدرسه با حکم مدیرکل ابطال میشود که سال گذشته دو مورد انتخابات انجمن اولیا و مربیان در استان ابطال شد. رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان با تأکید بر حضور حدود ۲۴ تیم بازرسی در استان میگوید: هر شهرستان و ناحیه برای خود بازرسی جداگانه دارد و در استان ۱۲ تیم دو نفره را به نواحی و مناطق بیرون از شهر اعزام میکنیم تا نظارت بر امر انتخابات داشته باشند و روز بعد آنالیز این بازرسیها در اختیار میران مناطق قرار میگیرد. او در مورد بازدیدهای مدیرکل آموزشوپرورش در روز انتخابات انجمن اولیا و مربیان اظهار میکند: در شهر اصفهان هم بازدیدها با همراهی مدیرکل آموزشوپرورش استان در نواحی شش گانه اصفهان انجام میشود و انتخابات توسط ایشان و تیم آموزشوپرورش از نزدیک رصد خواهد شد.