اصفهان می تواند «سیلیکون» غرب آسیا شود
دکترای شیمی از دانشگاه اصفهان و یکی از مدرسان مباحث کارآفرینی در ایران است. در کارنامه او سرپرستی چندین فعالیت آموزشی، تحقیقاتی و پروژههای صنعتی در زمینه کسب و کار و از جمله عضویت در کمیسیون آموزش و پژوهشهای کاربردی اتاق بازرگانی اصفهان به چشم میخورد.
اصفهان زیبا : دکترای شیمی از دانشگاه اصفهان و یکی از مدرسان مباحث کارآفرینی در ایران است. در کارنامه او سرپرستی چندین فعالیت آموزشی، تحقیقاتی و پروژههای صنعتی در زمینه کسب و کار و از جمله عضویت در کمیسیون آموزش و پژوهشهای کاربردی اتاق بازرگانی اصفهان به چشم میخورد. از سوابق مدیریتی او میتوان به مدیرعاملی شرکت تولید مواد اولیه الیاف مصنوعی (دی ام تی)، مدیریــــت پارک فنـــاوری شیخ بهایی، ریاست مرکز کارآفرینی دانشگاه اصفهان ، مدیر فرهنگی و رييس مركز كارآفرينی دانشگاه اصفهان و13 سال سرپرستی تيم داوری جشنواره شيخ بهايی اشاره کرد. دكتر كوروش خسروی، منتخب شورای پنجم با اصفهان زيبا از فضای نخبگی نصف جهان پس از استقرار يک اكوسيستم كارآفرينی، سخن گفت.
شما در مصاحبه هـــای خـــود دربــاره اکوسیستم کارآفرینی سایر شهرهای دنیا صحبت کرده اید. هر چند که جز وظایف شورا نیست؛ اما قرار هست برای اصفهان هم چنین اکوسیستمی تعریف شود؟
چه کسی گفته جز وظایف شورا و شهرداری نیست! در شهرهای بزرگ دنیا بزرگ ترین متولی و پیگیر بهبود فضای کسب و کار، شهرداری ها هستند. چون هر چقدر شهر ثروتمندتر و پررونق تر باشد، مدیریتش راحت تر است. شما می دانید که شهرداری دچار بحران مالی است که قسمت عمده آن ناشی از رکودیست که در شهر وجود دارد؛ رکود هم تابع رکود کشور است. اگر در شهر فضای اقتصادی مناسب نیست و اگر کاسبی انجام نمی شود، شاید راه حل عمده مشکلات شهرداری تلاش برای بهبود فضای کسب و کار در شهر است تا بتواند منابع مالی و تنوع درآمدی داشته و از تراکم فروشی و درآمد زایی از این مسیر که ناپایدار هم هست، جلوگیری کند.در واقع شوراهای شهرعلاوه بر اینکه شهرداران را انتخاب می کنند و برفعالیت های ایشان، بودجه شهرداری ها و پروژه های شهری نظارت می کنند، وظیفه دیگری نیز دارند و آن مدیریت فضای عمومی شهر، توسعه و ارتقای زیرساخت های فرهنگی، علمی و اقتصادی است. این نقش شوراهای شهر در مواجهه با مباحث کلانی که متولی مشخصی در شهرها ندارد و در عین حال در توسعه و عمران شهری نقش مهمی ایفا می کنند، مهم تر است.
برای اصفهان در حوزه کسب و کار شهری چه می توان کرد تا از بحران مالی نجات پیدا کند؟
ببینید برای اینکه فضای کسب و کار اصفهان بهبود پیدا کند در دنیا یک سری شاخص وجود دارد و چیزی هم نیست که فقط خاص اصفهان باشد. اگر می خواهید یک شهر به یک اکوسیستم خوب کار آفرینی تبدیل شود باید منابع مالی خطر پذیر در دسترس کارآفرینان باشد.
این منابع چيست؟
در ایران متاسفانه کارآفرینی را با اشتغالزایی اشتباه می گیرند ولی کار آفرین کسی است که با نوآوری و خلاقیت یک کسب و کار جدید را به وجود می آورد و بعد توسط آن چند هزار شغل ایجاد می شود. نمی توان به یک کارآفرین گفت برای راه اندازی کسب و کار جدیدش از بانک وام بگیرد چون معلوم نیست کسب و کارش موفق بشود . بانک ها منابع مالی غیر خطر پذیر هستند؛ یعنی اگر به شما تسهیلات بدهند به وسیله ضمانت، اصل و سود پول را از شما پس می گیرند و موفقیت یا عدم آن به بانک ها ربطی ندارد. منابع مالی خطر پذیر که در دنیا به سرمایه گذار خطر پذیر هم شهرت دارد با کار آفرین در سود و زیان شریک می شوند. اگر او موفق شد سودهای 700تا هزار درصد به سرمایه گذار خود می پردازد و اگر شکست خورد با هم شکست خورده اند. اکوسیستم کارآفرینی 9شاخص دارد که یکی از آنها سرمایه خطر پذیر است. ارتقای فرهنگ کارآفرینی، بهبود زیرساخت های شهری، دسترسی آسان به بازارهای داخلی و خارجی، بهبود وضعیت بنگاه های اقتصادی رشد یافته شهر، تنوع فناوری های نو ظهور، افزایش نیروی انسانی توانمند، بهبود قوانین موجود و ارتقای خدمات پشتیبانی و مشاوره ای،هشت محور بهبود اکوسیستم کارآفرینی شهر
بر اساس شاخصهای جهانیست.
در ایران یا اصفهان چنین سرمایه گذارانی داريم؟
در ایران سازمان بورس برای صندوقهای سرمایهگذار جسورانه مجوز می دهد که تا این لحظه دويا سه نفر مجوز گرفته و 10نفر هم در صف هستند. در اصفهان هم چند سازمان و سرمایه گذاران اصفهانی اعلام آمادگی کرده اند ولی هنوز بحث جمع نشده است. یکی از وظایف شورا و شهرداری باید این باشد که هر چه سریع تر برای اصفهان مجوز یک صندوق جسورانه را بگیرد و سرمایه گذاری اصفهانی ها در این صندوق شروع شود.
منظورتان این است که مجوز این صندوق را شهرداری بگیرد یا شهرداری در آن سرمایه گذاری کند؟
قانون می گوید این صندوق حداکثر سه سرمایه گذار و سه موسس باید داشته باشد تا 30درصد سرمایه آن را تامین کنند. شهرداری می تواند یکی از این سه موسس باشد. باید مشارکت صنایع بزرگ استان و بخش خصوصی مجرب که ما در اصفهان کم نداریم هم برای این صندوق جلب شود.مشکل این است که عمده سرمایه گذاران اصفهان که درحوزه خطر پذیری فعال هستنددر تهران یا خارج کشور کار می کنند. شهرداری باید بتواند مشارکت اصفهانی هایی را که در غیر از اصفهان سرمایه گذاری خطر پذیر می کنند را جلب و یک صندوق جسورانه در اصفهان راه اندازی کند.
شما به موارد 9 گانه ایجاد اکوسیستم کارآفرینی بر اساس شاخص هــای جهانی اشاره کردید. خصوصیت اصفهانی این اکوسیستم چگونه تعریف می شود؟
تسهیل دسترسی به مهارت های مدیریتی برای شهروندان، دسترسی آسان به بازارهای داخلی و خارجی، ورود شهرداری به تعامل با بیمه و مالیات برای کاهش فشار به فعالان اقتصادی، پیاده سازی قوانین شرکتهای دانش بنیان، الزام شهرداری به خرید درصدی از نیازهای خود از این شرکت ها، کمک به توسعه فضای کار مشترک با بخش خصوصی و توسعه شتاب دهنده ها با حمایت شهرداری، تسهیل رویدادهای کارآفرینانه، بهبود زیرساخت ها مثل دسترسی به اینترنت، فرودگاه و قطار سریع السیر، ارجاع مشکلات شهر به بخش خصوصی و تقویت جریان های اصلی اقتصاد شهر، بخشی از برنامه بهبود فضای کسب و کار اکوسیستم کارآفرینی شهر اصفهان است.
آقای دکتر، اصفهان شهر ثروتمندی است؟
اصفهان شهر ثروتمندیست و شکی در آن نیست. اما منابع ثروت اصفهان عمدتا از محل صنعت فولاد، سنگ و طلا است. اصفهان یک استان کم آب است ولی بیشترین میزان تولید شیر کشور و بیشترین سطح کشت گلخانه ای در این استان انجام می شود و همه آنها شاخص هاییست که نشان می دهد این استان می تواند در چندین صنعت مهم که نام آنها برده شد یک استان پیشتاز باشد. اصفهان می تواند در حوزه های گردشگری، شرکت های دانش بنیان هم پیشتاز باشد. آنها مصرف آب و آلودگی های زیست محیطی کمتری دارند.
نمی توان تصور کرد که اصفهان یک جزیره است و پس لرزه مشکلات کشور در آن حس نمی شود. ولی اصفهان با این همه داشته و پتانسیل که شما به آن اشاره کردید، مشکلات اقتصادی بیشتری نسبت به متوسط کشوری دارد که شهرداری را هم درگیر کرده، علت آن چیست؟
دلایل متعددی دارد وقتی می گویید مشکلات اصفهان از کشوری بالاتر است، کدام شاخص مدنظر تان است؟
نرخ بیکاری، وضعیت سرمایه گذاری و سایر شاخص های اقتصادی.
نرخ بیکاری اصفهان بالاتر از نرخ کشوریست و دلیل اصلیش این است که اصفهان یک به خاطر صنایع بزرگی که در اطراف آن است به شدت مهاجر می پذیرد و عمده مهاجران هم برای کارگری می آیند و این مسئله باعث شده که بافت شهری به بافت کارگری تبدیل شود. به همین دلیل به محض ایجاد تلاطم در صنعت، نرخ بیکاری در اصفهان افزایش پیدا می کند. البته از طرف دیگر هم به محض رونق صنعت، نرخ بیکاری اصفهان افت می کند. امروز که صنعت در کشور دچار آسیب شده ما بیشتر از کشور متضرر شده ایم.
ما نمی توانیم از بقیه داشته هایمان برای جبران زیان حوزه صنعت استفاده کنیم ؟
بله می شود. باید وابستگیمان را به چند صنعتی که عرض کردم به ویژه فولاد کاهش دهیم.
درباره مهاجرت صحبت کردید. نمی توان اطراف اصفهان را دیوار کشید و به همین دلیل مهاجرت پذیری، اصفهان را آزار داده است. شورای پنجم برای پیشگیری از مهاجرت پذیری اصفهان و بهبود شرایط فعلی برنامه ای دارد؟
ما اگر بتوانیم اصفهان را به یک اکوسیستم خوب کارآفرینی تبدیل کنیم مهاجرتی که به اصفهان می شود بیشتر در حوزه نخبگان خواهد بود. شهری در غرب آمریکا نزدیک لوس آنجلس قرار دارد به نام سیلیکون که از همه جای دنیا هر فردی که بخواهد نوآوری داشته باشد و کسب و کار جدید راه بیندازد، ایدئالش حضور در این شهر است. اصفهان می تواند این نقش را در غرب آسیا ایفا کند. اصفهان می تواند قطب کارآرفرینی غرب آسیا شده و از کشورهای آسیای میانه و قفقاز و در سطح کشور، نخبگان را جذب کند و آن زمان، بافت شهر کارگری نخواهد بود بلکه بافت تحصیل کرده ای دارد که می داند در ا صفهان راحت تر می تواند به خلق ثروت برسد.
آنچه ترسیم کردیــــد رویـــای جذابیست. امکان پذیر است؟
تجربه اش در دنیا وجود دارد، البته هم تجربه شکست خورده داریم و هم تجربه موفق. شهرهای زیادی داریم که برنامه ریزی کردند تا شهرشان را به یک شهر کارآفرین، خلاق و با کسب و کارهای پایدار تبدیل کنند، بسیاری از آنها موفق هم شدند. آنها که نتوانستند اکوسیستم کارآفرینی را از لایه مدیریتی به بین مردم ببرند، شکست خوردند. این وظیفه شوراست که غیراز طرح این مباحث در لایه مدیریتی شهرداری ومدیران شهر و استان، آن را بین لایه های مردم هم ببرد.
شورا نه تنها با مردم که باید با بخش خصوصی و فعالان اقتصادی هم رابطه تنگاتنگی داشته باشد. در شورای پنجم برای این امر برنامه ریزی شده است؟
ما تعامل با اتاق بازرگانی و فعالان بخش خصوصی به ویژه فعالانی که اهل نوآوری هستند را شروع کرده ایم.
وظایف گسترده ای برای مدیریت یک شهر در سایر کشورهای دنیا تعریف شده ولی در ایران، ما هنوز در اجرای مدیریت واحد شهری و حتی تعامل با تعدادی از ارگان ها همانند آب و فاضلاب برای تخریب آسفالت معابر مانده ایم. دورنمایی که شما ترسیم کردید، اجرای بخشی از آن نیازمند تغییر قوانین است. پیشنهاد خاصی دارید که در دوره چهارساله بتوان آن را عملی کرد؟
هیچ نیازی به تغییر قانون نداریم. شما در حوزه ای که مثال زدید مثل تعامل با آب و فاضلاب، برق و مدیریت واحد شهری از ابتدا سازمان های آب و برق و گاز ساز خودشان را می زنند و در این چند سال هر چه تلاش شده به یک مدیریت واحد شهری برسیم امکانپذیر نبوده است. در حوزه ای که عرض کردم برای بهبود اکوسیستم کارآفرینی و بهبود فضای کسب و کار خوشبختانه هیچ متولی وجود ندارد. هر سازمانی که زودتر ورود کند شانس اینکه بتواند آن را مدیریت کند وجود دارد. شهرداری هم این شانس را دارد که ورود کند.
در حوزه خواهر خوانده ها شاید مردم اصفهان از آنها فقط اسم شان را شنیده باشند. چه رابطه ای با این خواهرخوانده ها برای بهبود وضعیت شهر می توانیم داشته باشیم؟
یکی از کارهایی که برای بهبود اکوسیستم کارآفرینی شهر می توانیم انجام دهیــــم این است که با خواهر خوانده ها یا با شهرهایی که تعامل بیشتری داریم، می توانیم مبادله نمایشگاه و فضای انبار داشته باشیم.
طی چند سال اخیر بحث سرمایه گذاری در اصفهان پررنگ تر شده است. چند مورد هم شهرداری سرمایه گذاری انجام داده که مثل شهررویاها، ارگ جهان نما و ... به هدف اصلی نرسیده است. مدیریت شهری چگونه می تواند در حوزه سرمایه گذاری وارد شود که هم درآمد پایدار داشته باشد و هم زیان نکند؟
مثال هایی که شما زدیدسرمایه گذاری شهرداریست و ربطی به مشارکتش با بخش خصوصی ندارد. اتفاقا علت شکست خوردن این پروژه ها همین نکته است. شهرک سلامت و جایگاه های تک سکوی بنزین، حاصل مشارکت شهرداری با بخش خصوصی است. اینها هم شکست خورده است؟
نه!
اگر شهرداری به جای اینکه خودش تولی گری و تصدیگری کند، زمینه را برای سرمایه گذاری بخش خصوصی و کارآفرینان مهیا کند، موفق خواهد بود. ایجاد جایگاه های تک سکوی بنزین يک کارآفرینی بود که توسط یک اصفهانی انجام شد. شهرداری، زمین و امکانات داد و طرح، یک شاخص برای اصفهان شد. اگر شهرداری به عنوان بسترساز و همکار کارآفرینان عمل کند شاهد پروژه ای مثل ارگ جهان نما و بدنه شرقی چهارباغ نخواهیم بود.
شهرداری تلاش کرد که سرمایه گذاریهایش را نجات بدهد ولی نشد به نظر شما باید چه کرد؟
باید مورد به مورد بررسی شود. ما جلسه ای را با مسئولان در شهرداری داشتیم برای جهان نما و در شورا چند پیشنهاد آماده کرده ایم. اجازه دهید پیشنهادات که آماده شد و نظر کارشناسان را گرفتیم، اعلام کنیم .
و سوال آخر، آقای دکتر، اصفهان 400سال است که به نام نصف جهان شناخته می شود. در واقع با این نام برند شده است. به نظر شما نصف جهان همچنان نصف جهان بماند یا برند جدیدی برایش تعریف شود؟
باید نصف جهان را نگه داشت. باید رویش کار کرد. معتقد نیستم که برند جدید اضافه کنیم.
راهکار خاصی دارید؟
معتقدم که همین برند را در تبلیغات مان حفـــظ و درحوزه گردشگری از آن استفاده و برایش تبلیغ کنیم.