نوروز، آیینی مشترک میان 12 کشور
مجمع عمومي سازمان ملل چهارم اسفندماه 1388 در قطعنامهاي نوروز را به عنوان روزي جهاني به رسميت شناخت.
به گزارش ایمنا، قطعنامه روز بينالمللي نوروز با اجماع اعضاي اين سازمان به تصويب رسيد و به اين ترتيب نوروز ايراني به عنوان يك مناسبت بينالمللي به رسميت شناخته شد.
ثبت جهانی رویداد نوروز
ثبت جهانی رویداد نوروز توسط نمايندگي دائم كشور ایران نزد سازمان ملل و در يك ابتكار عمل مشترك با کشورهایی که همه یا بخشی از مردمشان در حوزه فرهنگ ایرانی هستند، یعنی آذربايجان، افغانستان، تاجيكستان، تركيه، تركمنستان، قزاقستان و قرقيزستان، به عنوان كشورهايي كه نوروز را در سطح ملي گرامي مي دارند، آماده شده بود. کشورهای هندوستان، آلباني و مقدونيه نيز پيش از رايگيري به جمع بانيان قطعنامه پيوستند. فعاليتهاي مربوط به اين قطعنامه از مهر ماه سال 1387 و پس از توافق در مورد متن اين پيش نويس قطعنامه ميان ايران و كشورهاي ياد شده آغاز شد.
در پی جهانی شناخته شدن این آیین ایرانی که آکنده از شور و زیبایی و خرد است، "بان كي مون" دبير كل سابق سازمان ملل متحد، نیز در پيامي ضمن تبریک جهانی شدن نوروز، ابراز امیدواری کرد كه در نخستين نوروز بينالمللي، كشورها و ملتهاي جهان بر اساس تاريخ و سنن اين عيد باستاني، براي زندگي هماهنگ با طبيعت و تحكيم صلح و نيكي در جهان تلاش كنند. بان كي مون افزود: مراسم و آداب نوروزي، از تزيين خانهها تا ديد و بازديد آشنايان و تدارك خوراكيهاي ويژه آن، با روحيه نو شدن در آميخته و نه تنها براي برگزاركنندگان اين مراسم، كه براي همگان الهام بخش است.
پس از توافق در مورد متن پيش نويس قطعنامه ميان ايران و كشورهاي يادشده، اين متن به شش زبان رسمي سازمان ملل ترجمه شده و اوايل آذرماه 1388 در اختيار كشورهاي عضو سازمان ملل قرار گرفت تا دربرگيرنده دیدگاه های همه كشورها باشد و به اين ترتيب، زمينه حمايت عمومي اعضاي سازمان ملل از اين قطعنامه فراهم آيد. اين رايزني ها مراحل نهايي خود را گذراند و به اين ترتيب متن قطعنامه آماده معرفي و تصويب مجمع عمومي سازمان ملل شد. مجمع عمومي نیز چهارم اسفندماه 1388تشكيل جلسه داد و قطعنامه «روز بين المللي نوروز» را در چارچوب ماده 49 دستور كار خود و تحت عنوان «فرهنگ صلح» به تصويب رساند.
اين قطعنامه در 17 بند مقدماتي و 5 بند اجرايي تنظيم شده است. بند اول، شناسايي اول فروردين(21 مارس) به عنوان روز بين المللي نوروز است. بند دوم، استقبال از تلاش هاي كشورهايي كه نوروز را گرامي مي دارند در جهت حفظ و توسعه فرهنگ و سنت هاي نوروزي است. بند سوم، تشويق ساير كشورها به آگاه سازي در مورد نوروز و سازماندهي مراسمي در بزرگداشت نوروز از راه های مناسب است. بند چهارم، درخواست از كشورهايي كه نوروز را گرامي مي دارند براي پژوهش در زمینه تاريخ و سنت هاي نوروزي با هدف انتشار آگاهي در مورد ميراث نوروز در ميان جامعه بين الملل است و بند پنجم، دعوت از كشورهاي علاقه مند، نظام ملل متحد، كارگزاري هاي تخصصي ملل متحد به ويژه يونسكو، صندوق ها و برنامه هاي ملل متحد، سازمان هاي بين المللي و منطقه ای و سازمان هاي غيردولتي براي شركت در آیین های نوروزی است.
ثبت جهانی پرونده نوروز
در سومین روز از اجلاس یازدهمین جلسه کمیته بین الدول حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس که از هشتم آذرماه تا ١٢ آذر در آدیس آبابا، اتیوپی برگزار شد، پرونده چندملیتی نوروز در فهرست میراث ناملموس جهانی در یونسکو ثبت شد. این اتفاق در شرایطی است که پیش از این تنها رویداد نوروز با مشارکت هفت کشور ثبت جهانی شده بود و حالا نوروز به عنوان یک میراث مشترک چند ملیتی با مشارکت 12 کشور در فهرست میراث ناملموس جهانی در یونسکو به ثبت رسید.
این اتفاق در شرایطی است که آیین و جشن جهانی نوروز در قالب یک پرونده مشترک پیش از این در 4 اسفندماه 1388 به نام هفتکشور دنیا در یونسکو به ثبت رسیده بود. اما در اسفند ماه سال 1393، اجلاسی در تهران برگزار شد و پنج کشور دیگر نیز به صورت رسمی درخواست خود را برای وارد شدن به این فهرستها مطرح کردند. بر همین اساس پرونده نوروز، با امضای نمایندگان تامالاختیار ١٢کشور عضو نهایی شد و راهی مرکز میراث ناملموس جهانی شد تا تعداد کشورهای حاضر در این پرونده افزایش یابد.
با این حال مجمع عمومی سازمان ملل متحد قبل از آن در 4 اسفند 1388 برابر با 23 فوریه 2010 با تصویب قطعنامهای روز 21 مارس برابر با اول فروردین را در چارچوب ماده 49 و تحت عنوان فرهنگ صلح به عنوان «روز جهانی نوروز» به تصویب رساند و در تقویم خود جای داد. طی این اقدام که برای نخستینبار در تاریخ این سازمان صورت گرفت، نوروز ایرانی به عنوان یک مناسبت بینالمللی به رسمیت شناخته شد. نخستین دوره «جشن جهانی نوروز» 7 فروردین 1389 در تهران برگزار شد که در این جشن، رؤسای جمهوری ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان، عراق، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان و معاون نخستوزیر ترکیه حضور داشتند.
نوروز، حلقه اتحاد کشورهای عضو
هرچند نوروز، جشن ملی ایرانیان است، ولی در طول تاریخ، برپایی این جشن در میان مردم ترک زبان منطقه آسیای مرکزی یعنی ازبکها، قرقیزها، هندیها و ترکمنها نیز رایج بوده است. ازجمله کشورهایی که در ثبت جهانی نوروز همکاری داشتهاند، ازبکستان است که عدهای از مردم این کشور، بویژه در شهرهای سمرقند و بخارا، به زبان فارسی صحبت میکنند و دارای پیوندهای مشترک فرهنگی فراوانی با ایران هستند که پرونده ثبت جهانی نوروز به نوعی نماد اتحاد کشورهای عضو را به جهانیان نشان میدهد. «یدالله پرمون» رئیس مرکز میراث ناملموس تهران، پیش از این در گفت و گو با رسانهها پرونده نوروز را از جمله پروندههای چندملیتی یونسکو میداند که از لحاظ جمعیتی، بزرگترین پرونده میراث مشترک به حساب میآید و کشورهایی که عضو این پرونده هستند از لحاظ جمعیتی جزو کشورهای پرجمعیت دنیا محسوب میشوند.