فیلم کوتاه اصفهان؛ سرگذشت یکساله
این روزها که در آغاز سال هستیم، بد نیست مرور کنیم آنچه را که سال گذشته در سینمای کوتاه اصفهان تحویل دادیم و آنچه گرفتیم.
اصفهان امروز، محمد طباطبایی: این روزها که در آغاز سال هستیم، بد نیست مرور کنیم آنچه را که سال گذشته در سینمای کوتاه اصفهان تحویل دادیم و آنچه گرفتیم. سال گذشته، سنگینی نبود زاون قوکاسیان عزیز و مهربان را میشد بهوضوح احساس کرد. مردی که سینما با برنامهریزیها و کارهای زیربنایی او داشت در اصفهان جان میگرفت و با رفتنش طول میکشد تا بتوان اندکی و فقط اندکی از نبود این مرد دوستداشتنی را جبران کرد.
دو سال پیش، همه اهالی سینمای کوتاه ایران، چشمشان از دیدن حمایت همهجانبه شهردار وقت اصفهان از تولید ۵۰ فیلم کوتاه موفق در اصفهان از شدت حیرت چهارتا شده بود. گرچه بهجای ارسال این تولیدات به جشنوارههای اقصی نقاط جهان و برنامهریزی برای استفاده درست از آنها، این آثار در آرشیو شهرداری به تاریخ انقضای جشنوارهای خود نزدیک شدند. تنها چند فیلمساز، آثار خود را بهتنهایی به جشنوارههای بینالمللی و ملی ارسال کردند و نتیجه بسیار خوبی هم از این کار دیدند. بقیه آثار اما دارد به تاریخ میپیوندد. مرحوم زاون هم نقش مهمی در به سرانجام رسیدن این پروژههای کمنظیر در تاریخ سینمای کوتاه ایران داشت. پسازآنکه با تغییرات عمده در شهرداری بازهم وعده حمایت بیشتر به فیلمسازان داده شد، موج شورونشاط در فیلمسازان دوچندان شد، اما بهیکباره با محقق نشدن وعدههای زیبا، اولین پتک محکم بر سر فیلم کوتاه اصفهان وارد شد.
حتی پیگیریهای بسیار انجمن سینمای جوانان اصفهان و فیلمسازانی که فیلمنامههایشان را دبیرخانه جشنواره فیلم کودک و نوجوان پذیرفته بود، افاقه نکرد، به دلایل مختلف و بهخصوص به بهانه نبود بودجه کافی، این در حالی بود که خبر بازگشت جشنواره فیلم کودک و نوجوان به اصفهان در سال جاری زمزمه میشد.
ضربه دوم پسازآن وارد شد که بازهم به دلایلی عجیب، جشنواره بینالمللی فیلم کودک و نوجوان با درجهبندی A جهانی پس از 29 دوره برگزاری منظم هرساله، در سال جاری برگزار نشد و به بعد از انتخابات ریاست جمهوری و شورای اسلامی شهر موکول شد، زمانی که شاید هیچکدام از مسئولان تصمیمگیرنده فعلی بر منصب نباشند.
پس از ناامیدیهای مکرر، کورسوهای امید برای حمایت از تولید، همراه با وعدههای مختلف و متنوع مدیران فرهنگی، شهری و استانی در دستگاههای اصلی، فرعی و موازی فرهنگی، یکییکی به کوری گرایید تا اینکه اصفهان در سال ۹۵ یکی از کمترین تعداد حمایت از تولید فیلم کوتاه را به مدد حمایتهای بینظیر مدیران فرهنگیاش شاهد باشد! این در حالی است که اصفهان پس از تهران بیشترین تعداد هنرجوی سینما را در انجمن سینمای جوان، دانشگاههای سپهر، فرهنگ و هنر و آموزشگاههای آزاد سینمایی پرورش داده است.
دستودل دستگاههای متولی فرهنگ برای هزینه از محل بودجههای مخصوص تولید فیلم خود و اعتماد به جوانان رعنا میلرزد و اولویتهای زودبازده و پروپاگاندا برایشان مهمتر است، همین باعث شد عدهای جوان تشنه سینما به دلیل عطش بالا برای فیلم ساختن، خود دست در جیب کنند و همچون گذشته با هزینههای ناچیز و با رفاقت، فیلم کوتاه بسازند و فانوس رو به خاموشی تولید فیلم کوتاه را روشن نگهدارند.
تجربههایی که قابلستایش بود، اما میتوانست با اندکی حمایت نهادهای متمول و غیرمتمول شهر و استان که پول خود را ترجیح میدهند صرف امور خیریه کنند، بسیار باکیفیتتر ساخته شود.
بااینوجود، همین تولیدات اعضای انجمن سینمای جوانان اصفهان و دانشگاه سپهر تا جشنوارههای مهم فیلم کوتاه کشور بالا رفت، اما توان رقابت با فیلمهای کوتاه پرهزینه پایتختنشینان با انواع پروداکشنهای سنگین، بازیگران صاحبنام و تهیهکنندگان بزرگ را نداشت. همین باعث شد اهالی سینمای کوتاه شهرهایی که تا دو سال پیش حسرت حمایتهای شهرداری اصفهان را میخوردند، گوی سبقت را درنتیجه چشموهمچشمی شهردارانشان با شهرداری اصفهان از فیلمسازان اصفهانی بربایند و با حمایت همهجانبه مدیران شهرشان در جشنوارههای معتبر فیلم کوتاه امسال، اسمورسمی برای خود دستوپا کنند.
این در حالی بود که سر انجمن سینمای جوان اصفهان حتی در تولیدات حرفهای موردحمایت انجمن سینمای جوان کشور هم به دلیل تفکر برخوردار بودن شهر و قولهای مدیرانش بیکلاه ماند و از میان تولیدات حرفهای انجمن سینمای جوان کشور، بهجز یک مورد که بهتازگی تخصیص یافت، چیزی برای فیلمسازان اصفهانی به دست نیاید.
از تولید که بگذریم، بازار چشموهمچشمی اکران آنچنان آش اکران فیلم را در اصفهان شور کرده که مخاطب اصفهانی به دلیل اشباع بیشازاندازه از اکرانهای فیلم کوتاه و مستند، کمتر روی خوش به نمایش و نقد و بررسی آثار نشان میدهد و همین باعث شده در روزهای اخیر، فریاد اعتراض مدیران گروه سینمای هنر و تجربه کشور به دلیل استقبال کم اصفهانیها از برنامههای آنها درآید، غافل از اینکه اگر کمی تأملکنیم، میبینیم در شهر اصفهان تقریباً در هرروز هفته و اغلب بهصورت رایگان، فیلم کوتاه و مستند بهصورت موازی در نقاط مختلف شهر اکران میشود. مگر حتی یک دانشجوی سینما چقدر فرصت دارد تا در همه این برنامهها شرکت کند که فریاد اعتراض برگزارکنندگان آنها بالا رفته است؟
هنرجویی که به تعبیر خود، دانلود رایگان شبانه فیلمهای روز دنیا، فیلم دیدن را برایش از زحمت برداشتن یک بطری آب از یخچال منزل راحتتر کرده، در خود کمتر احساس نیاز میکند که هرروز در یکگوشه شهر به تماشای فیلمهای دستچندم و گاه ضعیف بنشیند. هرچند نگارنده با چنین تحلیلی از سوی هنرجویان سینما موافق نیست و معتقد است اگر هنرجو به دنبال آموختن است، بهتر است در این محافل علمی و تخصصی به دنبال سینما بگردد.
آغاز هفته با برنامه رباعی سینما در روزهای شنبه افتتاح میشود، با پاتوق فیلم کوتاه یکشنبه دنبال میشود، با نشستهای گروه هنر و تجربه دوشنبهها ادامه مییابد، سهشنبهها هم که خانه مستند برنامه دارد، چهارشنبه برنامههای کانون عکس جذاب است و گاه فرهنگسرای رسانه، برنامه نمایش فیلم دارد، پنجشنبه هم که دوره فیلمنامهنویسی با حضور اساتید برجسته کشور در کتابخانه مرکزی برگزار میشود و جمعه هم با پاتوق فیلم مستند پایان مییابد.
بهراستی یک عاشق و شیفته و خراب سینما چقدر هرروز در بدر محافل سینمایی باشد و بیاموزد، اما حمایت نشدن از تولید او را هرروز نسبت به روز قبل از سینما دورتر کند؟
آیا نبود حتی یک فیلم ساخته فیلمسازان اصفهانی در میان نامزدهای بهترین فیلم جشنواره فیلم کوتاه حسنات اصفهان برای سینمای نجیب و فرهیخته اصفهان دردآور نیست؟
جشنوارههای پرهزینه نوپای ملی همچون نخستین جشنواره ملی فیلم کوتاه مستند زندهرود چقدر توانست به ترغیب سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه تولید فیلم کمک کند؟
اگر هزینهای برای جشنواره فیلم کوتاه در این شهر میشود که باید بیشتر هم بشود، آیا در کنار آن، نیاز نیست به همان میزان هم برای تولید هزینه شود تا حداقل فیلمسازان اصفهانی در شهر خود، سرافکنده، خجل و با حسرت به دست فیلمسازان دیگر شهرها ننگرند؟
اینجاست که به اعتقاد نگارنده کلاف سردرگم امروز سینمای اصفهان، فقط با حمایت از تولید فیلم از سردرگمی نجات خواهد یافت و آیندهای نویدبخش را برای سینمای این شهر به بار خواهد آورد. نگارنده معتقد است اعتماد به جوانان تازهنفس، خلاق و پردانش شهر اهمیت دارد، جوانانی که یکییکی به خاطر حمایت نکردن مدیران فرهنگی یا از اصفهان به پایتخت میروند یا به خارج از کشور کوچ میکنند و یا سینما را کنار میگذارند. تنها راه نجات سینمای فرتوت، خسته و کهنه اصفهان در حوزه تولید است که این محقق نمیشود مگر با عزم و اراده مدیران فرهنگیاش.
مدیران فرهنگی شهر، پولهای کلان بودجه ویژه سینما را صرف برنامههای متنوع فرهنگی، ضد فرهنگی یا شبهفرهنگی بیربط به حوزه سینما و حتی انواع و اقسام برنامههای سینمایی اکران و نقد و بررسی آثار و برگزاری جشنوارههای بزرگ و همایشها میکنند، اما باید بدانند که اگر بخشی از این بودجه، صرف تولید فیلم نشود، بهمثابه گاوی است که ۹ من شیر میدهد، اما در لحظه آخر لگدی به سطل شیر میزند و همه را روی زمین میریزد تا باز سطل بعدی و لگدی دیگر.
در پایان ضمن آرزوی توفیق برای سینمای نجیب و نوپای اصفهان در سال آینده، بهعنوان مدیر انجمن سینمای جوانان اصفهان بر خود لازم میدانم دست دوستی و یاریخواهی خود را بهسوی هر فرد دلسوزی که میخواهد برای سینمای این شهر کاری کند، دراز کنم و آن را صمیمانه بفشارم.
مدیر انجمن سینمای جوانان استان اصفهان