اصفهان بر پهنه خطر
شهرها در آغاز قرن بیست و یکم، تقریباً دو درصد از مساحت کره زمین را اشغال کرده و حدود نیمی از جمعیت جهان را در خود جای داده بودند.
شهرها در آغاز قرن بیست و یکم، تقریباً دو درصد از مساحت کره زمین را اشغال کرده و حدود نیمی از جمعیت جهان را در خود جای داده بودند.
به گزارش ایمنا، جمعیت شهری دنیا هر سال ۵۵ میلیون نفر افزایش مییابد و پیش بینی میشود در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۵ درصد مردم دنیا در شهرها زندگی کنند.
در این میان شهرهای آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین از رشد بسیار بالای جمعیت شهری برخوردار هستند، روند ساخت و ساز بی رویه و رشد فزاینده جمعیت کشورمان ایران در دهههای اخیر و افزایش میل به مهاجرت از روستاها به شهرها در همین دوره باعث رشد سریع و لجام گسیخته شهرها شده است.
در چنین شرایطی توسعه پایدار شهرهای کشور امکان پذیر نبوده است و معضلات و مشکلات شهرنشینی به عنوان موضوعی حساس و قابل توجه رخنمون شدهاند.
یکی از موضوعاتی که بیشتر شهرهای جهان با آن دست به گریبان شدهاند، سوانح طبیعی است که در ۲۵ سال اخیر سه میلیون نفر تلفات در دنیا ایجاد و خساراتی در حدود ۲۳ میلیارد دلار وارد ساخته است.
در این میان زلزله یکی از حوادث شایع در سراسر دنیا است و در سال ۲۰۰۱ مرگبارترین حادثه جهان گزارش داده شده است.
ایران در طول تاریخ به دلیل ویژگی های جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی، طبیعی و سیاسی همواره در معرض بحرانهای طبیعی و غیرطبیعی زیادی قرار گرفته و به تبع آن خسارت مالی و جانی زیادی نیز از این راه به کشور تحمیل شده است.
آمارها نشان می دهد که کشور ما در ردیف ۱۰ کشور بلاخیز دنیا است و زلزله مسبب بیشترین تلفات انسانی آن است، کمربند زلزله ۹۰ درصد خاک کشور ما را در برگرفته و از سال ۱۳۳۶ تا ۱۳۷۰ بیش از ۱۵۰ هزار نفر جان خود را در اثر زمین لرزه از دست داده اند.
ایران از نظر آمار وقوع حوادث طبیعی در دنیا در رتبه ششم قرار میگیرد، همه ساله وقوع حوادث موجب خسارتهای جانی و مالی فراوان میشود و گسترههای شهری نیز همواره تجربه تلخی از بروز اینگونه بلایا داشتهاند و به نظر میرسد انجام برنامهریزی خاص جهت مصون سازی هر چه بیشتر فضاهای شهری ضرورت دارد.
معیارهای ضعیف ساختمانی و استفاده از مصالح و مواد نامرغوب و نبود تاسیسات زیربنایی در تمامی مناطق شهرها باعث تشدید آسیب پذیری مناطق میشود.
با توجه به گسترش کالبدی و افزایش تراکم شهرهای بزرگ، وضعیت خطرناکی در صورت بحران به وقوع میپیوندد، زیرا سلسله مراتب شبکههای ارتباطی رعایت نشده، عرض راهها کم و از مراکز خدماتی و درمانی دور بوده و در مناطق بحران خیز قرار گرفتهاند و در صورت بروز بحرانی با شدت بالا در این شهرها منجر به از بین رفتن کارایی شبکههای ارتباطی، حجم بالای تلفات انسانی و خسارتهای مالی خواهد بود.
کلانشهر اصفهان به دلیل قرارگیری در پهنه خطر نسبی متوسط زلزله از یک سو و دارا بودن بافت فرسوده ناپایدار از سوی دیگر در برابر انواع بحران های طبیعی و غیرطبیعی دارای آسیب پذیری فراوان است.
علاوه بر این عوامل متعدد دیگری باعث افزایش احتمال بحران در شهر اصفهان شده است، متغیرهای آسیب پذیری چون بالا بودن تراکمهای ساختمانی و جمعیتی، کیفیت پایین ابنیه در بدنه شبکههای ارتباطی و درجه محصوریت بالا، توزیع نامتوازن امکانات و خدمات در بعضی مناطق شهر، پیدایش زاغههای فقیر، بافتهای فرسوده مرکز شهر، نابسامانیهای کالبدی، تراکم ترافیک، توسعه بیقاعده شهری، عدم رعایت قوانین و مقررات مقاوم سازی، بلند مرتبهسازی های غیراصولی، استفاده از مصالح ناسازگار در ساخت و سازهای سالهای اخیر به ویژه در ساختمان های بلندمرتبه، ناپایداری زمین و نداشتن برنامههای اصولی برای رویارویی با بحرانهای آتی و صدها مشکل دیگر که اکنون در شهر اصفهان به وضوح به چشم می خورد.
بخشی از این مشکلات ناشی از نبود نگرش علمی و سیستمی به نیازهای مردم و انطباق برنامهها و سیاستها با محیط شهر است که در صورت تداوم آن در آینده به گرههای کور و لاینحلی منجر خواهد شد و در صورت بروز چنین شرایطی، حتی صرف هزینههای سنگین و تلاش برنامهریزان نیز نمیتواند وضعیت پیش آمده را بهبود بخشد.