آسیبشناسی مجازات جایگزین حبس
گروه جامعه| رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه از اعلام آمادگی پژوهشگاه قوه قضاییه برای رفع نیازهای پژوهشی سازمان زندانها خبر داد و گفت: پروژه ۳ مرحلهای آسیبشناسی مجازات جایگزین حبس در حال انجام است.
این مطلب را سید حجت اله علم الهدی رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه در دیدار با علیاصغر جهانگیر رئیس سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور عنوان و ضمن اعلام آمادگی پژوهشگاه قوه قضاییه برای شناسایی و تأمین نیازهای پژوهشی سازمان زندانها اظهار کرد: پیشنهاد میشود کمیتهای مشترک برای تبیین دقیق موضوعات بهصورت دقیقتر تشکیل شود. او افزود: با شناخت نیازهای پژوهشی سازمان زندانها، همکاری خوبی صورت خواهد گرفت و از موازیکاری جلوگیری خواهد شد. علم الهدی با اشاره به پروژههای پژوهشی انجام شده در پژوهشگاه برای سازمان زندانها، گفت: یک پروژه سه مرحلهای در مورد آسیبشناسی مجازات جایگزین حبس در حال انجام است که فاز اول این پروژه کتاب شد و فازهای بعدی در حال اجراست. رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه تأکید کرد: همچنین طبق سیاستهای اعلامشده به پژوهشگاه، ما نباید محدود به حوزههای حقوقی باشیم بلکه طبق مأموریت مشخصشده از سوی ریاست دستگاه قضایی کشور، پژوهشگاه در موضوعات غیرحقوقی موردنیاز هم باید پژوهش انجام دهد. محمد سرگزی معاون اجرایی پژوهشگاه قوه قضاییه نیز در این دیدار با تأکید بر اینکه مطالعات و پژوهش هزینههای دستگاه قضا را کاهش خواهد داد، اظهار کرد: باید با همکاریهای مشترک، نیازهای مطالعاتی شناسایی شود تا از این طریق هزینههای قوه کاهش پیدا کند. در ادامه جهانگیر با اشاره به خلأهای پژوهشی و اعلام نیازهای سازمان زندانها به بحث فرآیند تحقق مجازات جایگزین حبس اشاره کرد و گفت: ظرفیت استفاده از مجازات جایگزین هماکنون هم استفاده نمیشود و عمدهترین علت آن به فرهنگ قضات برمیگردد. ما بایستی برنامهریزی کرده و نگاه قضات را عوض کنیم لذا میبینیم طبق آمار در قانون جدید قرار تأمینی از ۵ به ۱۵ ارتقا پیداکرده درحالیکه کمتر از سه درصد به قرارهای جدید توجه شده و ۹۷ درصد از قرارهای قبلی استفاده میکنند. این یعنی عمدتا به قوانین جدید توجه نمیشود.
ضرورت پژوهش در حوزه جذب و تربیت قضات
رئیس سازمان زندانها با اشاره به اینک باید قضات جوان را با مقوله زندان و آسیب ناشی از آن آشنا کنیم و در حوزه جذب قضات هم کار پژوهشی انجام شود، افزود: باید کار پژوهشی در حوزه آموزش قضات انجام شود یعنی کارهای عملیاتیتر برای کارآموزان قضایی انجام شود و مشکلات ورود افراد به زندان، تشکیل پرونده و توجه جرم به افراد برای آنها تبیین شود. او ضمن بازشناسی آسیب موجود در این زمینه تصریح کرد: باید یک کار جدی صورت گیرد و دروس دوره کارآموزی مجدد تغییر کند تا نگاه تحولی ریاست قوه تحقق یابد. جهانگیر ضمن اعلام دیگر نیاز پژوهشی حوزه سازمان زندانها که مرتبط با آموزش مدیران و سرپرستان است، ادامه داد: گاهی قاضی سرپرست و مدیر میشود بنابراین نیاز داریم فعالیت میانرشتهای هم انجام شود. حتما باید آموزشهای مدیریتی در بحثهای پژوهشی آورده شود چراکه قضات بعدا در حوزههای مختلف قضایی مدیر میشوند. وی در بخش دیگری از اظهارات خود دو مأموریت پژوهشی بیرونی و درونی در حیطه سازمان زندانها را تعریف کرد و در توضیح بیشتر گفت: گاه قوانین منجر به تولید جرم میشود؛ بنابراین قانونگذار، سازمان زندانها را موظف به آسیبشناسی ورودیهای زندان کرده که باید در حوزههای مختلف انجام شده و طبق قانون به مراجع قانونی اطلاعرسانی شود. از سوی دیگر باید شرایط باز اجتماعی شدن یک زندانی را فراهم کنیم تا نرخ بازگشت به زندان را کاهش دهیم و تکرار جرم رخ ندهد. در نتیجه دو کار پژوهشی میتوان انجام داد تا افرادی که قبلا موفق بودند و امروز زندان هستند مورد آسیبشناسی قرار گیرند. او با ذکر مثالی در این موضوع افزود: برخی از مجرمین اقتصادی مدعی علم داشتن به خلأهای قانونی در برخی مراکز هستند که میتوان از همینها استفاده کرد یا با استفاده از اطلاعات علمی نخبگان حاضر در زندان حوزه پیشگیری را تقویت کرد. در زندان در عین وجود تهدید فرصتهای فراوانی وجود دارد که میتوان از آنها استفاده کرد. موضوع دیگر مورداشاره از سوی رئیس سازمان زندانها اصلاح قانون در بحث مبارزه با مواد مخدر و حذف مجازات اعدام بود. وی در این خصوص گفت: اکنون با تحقق این قانون، باید کار پژوهشی شود تا ببینیم اصلاح قانون میزان مواد مخدر و مجرمان را کاهش داده یا خیر؟! او به تشکیل پروندههای مختلف زندانیان در مبادی ورودی اشاره کرد و گفت: ۴۰ درصد کسانی که به زندان وارد میشوند سواد سیکل دارند و این موضوع به نحوی مرتبط با آموزشوپرورش میشود که چرا با شکست درسی افراد مجرم شدند. اینها باید در حوزه پژوهشی مورد توجه قرار گیرد و کمکاری دستگاههای متناظر را گوشزد کرد. جهانگیر به ارائه آمار دیگری در حوزه خانوادههای زندانیان اشاره و بیان کرد: در سال تعداد زیادی از همسران زندانیان دادخواست طلاق میدهند که این یک آسیب است. مدتی است ما یک کاری شروع کردیم تا با ارائه هر دادخواست طلاق مددکاران به سراغ همسران زندانی بروند و ببینند چرا دادخواست طلاق داده است. اطلاعات پژوهشی مهم است و باید دید چه اتفاقاتی در زندان میافتد که آسیبزا است و با تمرکز روی آن از وقوع آسیبها جلوگیری کرد. رئیس سازمان زندانهای کشور با اعلام نیازهای پژوهشی این نهاد در حیطه کاهش جمعیت کیفری، آموزش قضات و قانونگذاریها، تشکیل کارگروهی مشترک میان پژوهشگاه و سازمان زندانها را ضروری دانست و دکتر علم الهدی، در این زمینه اظهار کرد: پژوهشگاه قوه قضاییه با جایگاه علمی موجود و استفاده از ظرفیت و پشتوانه علمی توانایی انجام این مأموریتها را خواهد داشت.