تأثیر زمان در درمان ترومای روحی
ضربه روحی ناشی از یک اتفاق وحشتناک و غیرقابلکنترل، تروما روحی نامیده میشود که ممکن است در اثر حوادث طبیعی، جنگ، خشونت عمدی و جسمی خود را نشان دهد.
ارسیا تقوا | ضربه بویژه به سر و اندام حساس بدن به گستردگی صدمه بستگی دارد، بودن یا نبودن تورم در محل وارد آمده، ربطی به جدی بودن آسیب ندارد ولی در مقابل ضربه یا همان تروما چنانچه زمانی به روح یا اندام حسی عصبی فرد یا افرادی وارد شود واکنشهای غیرطبیعی به همراه خواهد داشت. تروما، شوک یا آسیبی است که به شدت و حدت آن به ضربهای بستگی دارد که بر اندام یا روح و روان فرد یا افرادی وارد میشود بر این اساس به همان اندازه آینده و سرنوشت آسیب دیدگان خود را تحت تأثیر قرار دهد. ضربه به سر بهعنوان عضو حساس بدن علائم خاص خود را دارد، خوابآلودگی یا گیجی، استفراغ یا تهوع، تاری دید، منگی، اخلال در صحبت کردن، ضعف عضلانی، هماندازه نبودن مردمکهای چشم، از دست دادن هوشیاری موقت یا دائمی، فراموشی، تحریکپذیری، سردرد و خونریزی از پوست سر درصورتیکه زخم شده باشد، از جمله علائم خاص ضربه یا ترومای به سر است. مقابله و کنار آمدن با ضربههای روحی که توسط افراد دیگر ایجاد میشود به مراتب سختتر از ضربه به جسم و اندام است این مخربترین تجربهای است که ممکن است برای یک فرد رخ دهد. چنین تجربهای برای بیشتر فرد یا افرادی که در جریان ضربات روحی و عصبی قرار میگیرند حتی در حد یک فاجعه باید نامید، در این رابطه با توجه به اینکه شاید شدت و حدت ضربه قابللمس نباشد اما جسم و ذهن به چنین موقعیت وخیمی واکنش نشان میدهد و از طرفی احساس بیماری از نوع روحی، فشارهای عصبی، ترس و اضطرابهای روانی برای فرد مبتلا، روی خواهد داد. این واکنشها نسبت به حوادث غیرطبیعی که در اطراف فرد یا گروههای آسیبدیده و زخمخورده اتفاق افتاده، طبیعی است. افرادی که قبلا دچار تروما شده یا در دوران بچگی این بیماری را تجربه کردهاند، بیشتر مستعد ضربه دیگری هستند چراکه روند درمان این نوع از بیماریها حساس است و درمان بیمار بهطور بالقوه ممکن است منجر به ترومای مجدد شود. روند بهبود بیماری رخداد ضربهای احتمال دارد مدتی زمان صرف شود و هرکسی به روش و شیوه خود التیام یابد، بنابراین اگر مدتها از ادامه درمان تروما گذشت ولی نشانهای از بهبودی حاصل نشد، ممکن است فرد به کمک حرفهای از سوی یک متخصص تروما نیاز داشته باشد. تروما در حالت روحی و روانی بعد از مدتی با علائمی از جمله کرختی، بیاحساسی، هیجان کمتر، اعصاب ضعیفتر یا تحریکپذیری مواجه شود، در این حالت صحبت از اتفاق رخ داده برای فرد سخت و دشوار است و بهطور دائم از یادآوری و سخن گفتن از آن اجتناب میکند چراکه برایش زجرآور و دردناک است. فرد آسیبدیده در این حالت دیگر حافظه قدیم خود را ندارد و دچار تغییرات اساسی و مشکلاتی در مغز میشود بهنحویکه در برخی مواقع نمیتوان جلوی واکنشهای آن را گرفت که به این نوع ترومای حاد گفته میشود. علائمی همچون اجتناب از یادآوری اتفاق، تحریکپذیری شدید، تجربه مجدد ضربه در حالت خوابوبیداری، کاهش حافظه و اضطراب مداوم از جمله علائم ترومای حاد است. استرس مزمن و ادامهدار مثل درگیر شدن با بیماری یا فقر بهتدریج روی مرکز سیستم هیجانی فرد مبتلا به تروما تأثیر میگذارد و در این حالت چون که تخریب ناگهانی رخ نمیدهد، سیستم هیجانی ناپایدار با کاهش حافظه، پایین آمدن اعتماد به نفس فرد آسیبدیده، مواجه میشود. با توجه به مشاهدات متخصصان، نتایج بهدستآمده از تجربه آسیبزننده و تروماتیک بر روی فرد یا افراد متفاوت است و ضمن اینکه هر فرد در مواجهه با ضربه یا واکنش به آسیب وارده، بیمار نمیشود، روند بهبودی این افراد به محیط اجتماعی امن، دوستان، اقوام و شرایط زندگی آنها و مهمتر از همه صرف زمان با توجه بهشدت آسیب وارده، بستگی دارد./ایرنا
*متخصص روانشناس بالینی