تغییر پدیده زباله گردی از شکل سنتی به مدرن
عدهای متمول افراد فقیر و مهاجر غیرقانونی را در باندهای سازماندهی شده اجیر میکنند
جامعهشناس و پژوهشگر آسیبهای اجتماعی اعتقاد دارد زباله گردی پدیدهای ناشی از آسیبهای اجتماعی- اقتصادی است که از شکل سنتی خارج شده و امروزه بهصورت شبکهای اداره میشود.
به گزارش مهر، دود حتی همین آب باریکه وسط رودخانه را پوشانده است. بخار از پشت ماسک بازتاب میشود و با بوی دود در هوا در هم میآمیزد و به داخل دهان برمیگردد و نفس تنگتر میشود و سرفه با خسخس از سینه بیرون میآید؛ از دور شعلههای آتش دیده میشود. زن چادر کهنهای بر سر دارد و کودک زیر یکسالهاش را لای پتو کهنه پیچانده و چندتکه چوب صندوق میوهای را در جوی آب کنار خیابان، آتش زده است و زبالهها را میکاود. نزدیک میشوم و میخواهم با او گفتگو کنم حالت تهاجمی میگیرد. میگویم خبرنگارم، فحاشی میکند و در همین موقع از دور سروکله چند مرد ژندهپوش پیدا میشود و ترجیح میدهم صحنه را رها کنم. زندگی در کلانشهرها الزامات و مرارتهای عدیدهای برای شهروندان به همراه دارد اما برای تهیدستان با رنج و مشقت و دشواری بیشتری همراه است. فقر گسترده، بیسوادی یا کمسوادی، زندگی در محلههای فقیرنشین و حاشیهنشین، اعتیاد و عدم دسترسی به امکانات و خدمات و فرصتهای شهری و مهمتر از همه طردشدگی اجتماعی از آسیبهای اجتماعی است که عدهای در همین شهر با آن دست به گریباناند. در کلانشهر اصفهان بیش از دو میلیون نفر زندگی میکنند که آمار
دقیقی از زباله گردها در دست نیست. از آنجا که تعریف دقیقی از حاشیهنشینی در اختیار نداریم و مناطقی در مرکز شهر اصفهان هستند که در تعریف حاشیهنشینی جا میگیرند نمیتوان بهطور مشخص مرزی برای آن تعیین کرد. «زباله جمع کنی» و «زباله گردی» از آن دسته آسیبهای اجتماعی پیچیدهای است که میتوان با پرسه زنی در شهر متوجه آن شد؛ کودک و پیر نمیشناسد و زن و مرد هم در این راه همراه هم هستند. جامعهشناس و پژوهشگر آسیبهای اجتماعی میگوید: سازمانهای مردمنهاد با شعار زباله گردی حق کودکان نیست درصدد هستند با این آسیب اجتماعی چندبعدی دربیفتند اما در افتادن با این موضوع بسیار دشوار است.
زباله گردی پدیدهای اجتماعی-اقتصادی است
علیرضا شریفی یزدی با تأکید بر اینکه زباله گردی پدیدهای اجتماعی-اقتصادی است، اظهار داشت: پدیده زباله گردی به علل اقتصادی ایجاد میشود که بخش عمده آن نبود مهارتهای لازم است و افراد به دنبال کسب درآمدهای سریع و کوتاه برای رفع نیازهای فوری هستند که مطالعات نشان داده معتادان به مواد مخدر را شامل میشود. او با بیان اینکه بخش دیگری از زباله گردها مهاجران غیرقانونی هستند که در حاشیه شهرها و مناطق فقیر ساکن شدهاند، تصریح کرد: نگاه سنتی به پدیده زباله جمع کنی به این معنا که عدهای از سر نیاز اقتصادی و سیر کردن شکم موادی را در بین زبالهها پیدا کنند گذشته است. امروزه با پدیده شبکهای و مافیایی با پدیده زباله گردی مواجه هستیم. این استاد دانشگاه و پژوهشگر جامعهشناسی پژوهشکده خانواده با بیان اینکه عدهای متمول افراد فقیر و مهاجر غیرقانونی را در باندهای سازماندهی شده اجیر میکنند، اضافه کرد: این افراد در شبکههای سازماندهی شده با سرتیم هایی در ساعتهای مشخص و مناطق اختیار شده به زباله گردی مشغول میشوند و همهچیز تحت کنترل است و سود کلان به صاحبان متمول در قبال مزد اندک به زباله گردهایی میرسد که غالبا از
نیروهای کودک استفاده میکنند. او با بیان اینکه مدتی است شهروندان ترجیح میدهند پسماندها را در زبالهها قرار دهند تا نصیب زباله گردها شود گفت: این اقدام پسندیدهای نیست؛ بلکه موجب تقویت این باندها و شبکههای مافیایی میشود و روزبهروز به نیروهای زباله گرد در سطح جامعه افزوده خواهد شد.
افزایش زباله گردی در سطح شهر به دلیل نبود برنامهریزی مدون
شریفی یزدی علت مهم افزایش زباله گردی در سطح شهر را نبود برنامهریزی مدون و بیبرنامگی در این حوزه دانست و افزود: شبکه زباله گردی در جامعه بسیار زیرپوستی، پررنگ و کریهالمنظر است؛ اگرچه این پدیده ارتباط مستقیم با افزایش فقر و بیکاری در سطح جامعه دارد اما بیش از آن به بیبرنامگی شهری وابسته است و اینکه ما نتوانستیم پدیده زباله گردی را از جامعه حذف کنیم.