جامانده از فرهنگ
گاهی نبود دانش لازم، برخی مواقع کجسلیقگیها و زمانی هم نبود اغنای فرهنگی باعث میشود تا آسیبهای جبرانناپذیری از سوی مسئولان یا شهروندان بر پیکر میراث فرهنگی یک ملت وارد شود.
اصفهان امروز - فاطمه کاویانی | گاهی نبود دانش لازم، برخی مواقع کجسلیقگیها و زمانی هم نبود اغنای فرهنگی باعث میشود تا آسیبهای جبرانناپذیری از سوی مسئولان یا شهروندان بر پیکر میراث فرهنگی یک ملت وارد شود. توجه به میراث فرهنگی به حدی است که حتی معماران در سراسر جهان از میراث فرهنگی و حفاظت از آن بهعنوان بخشی ضروری در فرآیندهای طراحی شهری بهره میگیرند چراکه این کار رفاه جامعه و جذابیت شهری را به دنبال دارد. امروز شاهد بیاعتنایی به ارزشهای علمی و حیاتی آثار فرهنگی در گوشه گوشههای این شهر هستیم درحالیکه بافتهای تاریخی اثری فرهنگی است که سرمایههای معنوی و مادی کشور را تشکیل میدهد و باید با تمام توان حفظ شوند؛ اما در این گوشه از کره خاکی در دیار نصف جهان هر بار شاهد اتفاقات زیر و
درشتی هستیم که به بهانههای مختلف بلای جان میراثی چند صدساله میشوند. برگزاری همایشهای مختلف و الصاق بنرها بر دیوار اماکن تاریخی، ورود کالسکه کودک به عمارت عالیقاپو باوجود پلههای تنگ و باریک این عمارت، استفاده از دیوار مسجد شیخ لطفالله بهعنوان دروازهای برای توپبازی تعداد نوجوان، آتشسوزیهای گاهوبیگاه در ورودی و داخل بازار اصفهان و هزاران داستان تلخ دیگر که هر بار موجی از نگرانی میراث دوستان را به همراه دارد. بدون شک هرکدام از این اتفاقات با داشتن حس مسئولیتپذیری میتوانست رخ ندهد. همیشه نمیتوان مسئولان نقطه هدف برخی ناهنجاریها دانست بلکه برخی مواقع باید به عملکرد خودمان در حفظ و حیات میراث نیز توجه داشته باشیم.
مقبره باباشیر در نوبت ثبت میراث فرهنگی
اتفاقاتی که هر بار گوشهای از بافت تاریخی این شهر را آزرده میکند کم نیست و به نظر میرسد پایانی برای آن نمیتوان متصور بود. چندی پیش تصاویری در فضای مجازی منتشر شد که نشان میداد کارگران پروژه کفسازی بازار حسنآباد محوطه مقبره باباشیر را تبدیل به محل استراحت کارگران و انباری برای مصالح و وسایل کردهاند. موضوعی که علیرضا ایزدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اصفهان نسبت به آن واکنش نشان داد و گفت: برخی مواقع شاهد بدسلیقگیها هستیم اما تیم حفاظت میراث فرهنگی مراقبتهای همیشگی خود را در ارتباط با حفاظت از اماکن تاریخی دارد. ایزدی ادامه داد: با توجه به اینکه مقبره باباشیر در نوبت ثبت میراث قرار دارد و جز نخستین بناهایی است که امسال ثبت آن در دستور کار قرار دارد نظارت بر آن با جدیت دنبال میشود و تاکنون اطلاعاتی از کارشناسان مبنی بر تخریب یا ایجاد آسیب در این مقبره اعلامنشده است. او ادامه داد: پس از پایان کف سازی محله یک سری فعالیتهای مرمتی در مقبره بابا شیر انجام خواهد شد.
حفاظت از میراث فرهنگی را باید جدی گرفت
جدی نگرفتن حفاظت از ابنیه تاریخی توسط همه اقشار جامعه دردی جانکاه برای میراث فرهنگی است. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اصفهان بابیان این مطلب گفت: در برخی از مواقع شاهد کملطفی نسبت به میراث گرانبهای شهر و کشور هستیم (کندهکاری، خاطرهنویسی و ...) این مشکل فرهنگی باید حل شود. به گفته ایزدی یگان حفاظت میراث فرهنگی فعالیت خود را بهصورت ویژه و روزانه دارد ضرورت دارد تا آموزشهایی نیز برای شهروندان در دستور کار قرار داده شود بخشی از این آموزش به عهده سازمان میراث فرهنگی است اما مجموعه فرهنگی شهرداری و رسانهها نیز باید به میدان بیایند تا عملکرد بهتری در این راستا شاهد باشیم. تلاش میکنیم روزی در جایگاهی قرار بگیریم که همه نسبت به این مهم یعنی نحوه رفتار درست با بناهای تاریخی دارای درک بالایی دستیابیم.
نسخه مناسب برای برند سازی بناهای تاریخی باید پیچید
برخی مواقع برگزاری ویژهبرنامههای تاریخی در میدان نقشجهان باعث میشود تا حیاط این میدان دستخوش اتفاقات نامیمونی باشد وقایعی که شکل ظاهری میدان را حتی مدتها پس از پایان مراسم موردنظر نازیبا میکند این موضوع خوشبینانهترین حالت ممکن است چراکه برخی مواقع زدن بنرها به دیوار این مجموعه تخریبهای غیرقابل جبرانی را در پی دارد. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اصفهان در مورد این موضوع توضیح داد: تنها نباید به قدمت تاریخی میراث توجه داشت بلکه حافظه بصری مردم روی دیگر سکه است که در بسیاری از مواقع نادیده گرفته میشود، نمیتوان میدان نقشجهان را بدون زیباییهای حوض و سایر متعلقات که چندان قدمت تاریخی نیز ندارند تصور کرد؛ نگاه حفاظتی با رویکرد احترام به حافظه بصری مردم باید در دستور کار قرار داده شود درصورتیکه این روند اتفاق بیفتد و با نگاه حفاظتی به بنا مراسمهایی را برگزار کرد اثرات خوبی را شاهد خواهیم بود و حتی میتوان به موضوع برندسازی میراث و جذب گردشگر نیز بیش از گذشته نزدیک شد. ایزدی اظهار کرد: بدون شک در این شرایط لازم است برای این موضوع نسخه مناسب بپیچیم یاد بگیریم در پروسه فرهنگی خدشه حتی به حافظه بصری وارد نکنیم و برگزاری مراسم بینالمللی که در دنیا نیز برگزار میشود را جدیتر از گذشته در پیش گرفت در این راستا تعاملات خوبی نیز با شهرداری اصفهان خواهیم داشت.
رفتار با بنا موضوعی مغفول مانده در حفاظت از میراث فرهنگی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اصفهان در ادامه به موضوع رفتار با بنا بهصورت اصولی و کارشناسی شده نیز اشاره کرد و گفت: رفتار بنا یکی از اصولیترین و کاربردیترین راههای حفظ حیات میراث فرهنگی است، اینکه بنا هنگام احداث، حین بنا شدن و پس از ایجاد چه رفتاری باید با آن داشت. ایزدی ادامه داد: در موضوع فرونشست نیز باید این سه پروسه در نظر گرفته میشد. او در ادامه جریان دائمی زایندهرود را برای ممانعت از فرونشست بناهای تاریخی اصفهان حیاتی دانست و تصریح کرد: پلهای تاریخی اصفهان از ابتدای احداث تنها نقش ارتباطی نداشتهاند بلکه سازههای آبی بر روی زایندهرود هستند که وظیفه تنظیم توزیع آب را در فصول مختلف سال به عهده داشتند تا ثبات وضعیت آبخوانها را داشته باشیم؛ اما امروز آبخوان خالی است این موضوع برای بناهای تاریخی زنگ خطر محسوب میشود.
نگاه ویژه وزارت میراث فرهنگی به اصفهان و ابنیه تاریخی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اصفهان در مورد چالشهای پیش روی میراث فرهنگی گفت: در سنوات قبل به دلیل مشکلات اعتباری و ریالی کارهای لازم انجامنشده امروز نگاه ویژه وزارت میراث فرهنگی به اصفهان و ابنیه تاریخی باعث شده تأمین اعتبار انجام شود و برخی از نگرانیها را در بازه زمانی دوساله انجام خواهد شد. باید قبول کنیم میراث فرهنگی یک پروژه استانی نیستند بلکه این میراث منحصربهفرد متعلق به همه مردم جهان هستند و باید با دیدی فراملی به آن نگریست