آخرین راهی که بهترین راهکار نیست
آمار طلاق باعث نگرانی خانوادههای زیادی شده است و جوانانی که در آستانه ازدواج هستند با مشاهده این آمار ترجیح میدهند همچنان مجرد باشند و خود را درگیر مسیر پرپیچ و خم زندگی نکنند، اما هیچکدام از زوجین با هدف جدایی وارد زندگی نمیشوند بلکه برخی شرایط مختلف تحمیلی جدایی را رقم میزند.
- شایعترین دلایل طلاق چیست؟
- قبیح بودن و زشتی طلاق از بین رفته است
- کاهش طلاق و نقش مهم آموزش و پرورش
- نقش رسانههای اجتماعی در افزایش طلاق
- راهکار استحکام خانوادهها
- خانواده اولویت بسیاری از زوجین نیست / ضعف مهارتهای ارتباطی زوجین
- زوجین بیمهارت و ورود به اقیانوس پرتلاطم زندگی
- پایین آمدن سن ازدواج کاهشدهنده مشکلات نیست
- تأثیر مهریه در طلاق
به گزارش خبرنگار ایمنا، «طلاق» واژه تلخی است که این روزها به فراوانی در بین مردم شنیده میشود، واژهای که به ختم یک زندگی و یک احساس میانجامد و اثرات جبرانناپذیر آن تا مدتها و حتی سالهای طولانی گریبانگیر خانوادهها خواهد بود. حدود نیمی از طلاقهای ثبت شده در پنج سال نخست زندگی مشترک روی میدهد. برپایه آمار ثبت احوال کشور در تابستان سال ۱۴۰۰ در کل کشور ۱۳۴ هزارو ۲۰۸ ازدواج و ۴۸ هزارو ۳۲۵ طلاق به ثبت رسیده است. شاید این آمار تنها یک عدد محدود به نظر برسد، اما در واقعیت این تعداد زندگی از هم پاشیده و هزاران کودک از گرمای خانواده محروم شدند. در نهایت نیز جامعهای پر از مشکلات خواهیم داشت که طلاق زمینه ساز آن بوده است.
انتقال ایران از جامعه سنتی به مدرن منجر به تغییرات فرهنگی قابل توجهی شده و یکی از پیامدهای منفی آن افزایش نرخ طلاق در کشور است. طلاق به دلیل موضوعات فرهنگی اجتماعی، خانوادگی و عوامل فردی مختلفی صورت میگیرد. چندین زیر مجموعه شامل تعهدات مذهبی، تغییر نگرش به زندگی، بهزیستی و فردگرایی، دخالت خانوادهها، نارضایتیهای جنسی، خیانت در زندگی زناشویی، انواع اعتیاد و افزایش توانایی زنان در وقوع طلاق مؤثر است. اما مهمترین عوامل طلاق در ایران چیست؟ این سوالی است که موضوع بحث بسیاری از روانشناسان، جامعهشناسان و حتی رفتارشناسان است و در واقع شناخت شایعترین علت طلاق در ایران میتواند راهی برای پیشگیری و مقابله با جدایی زوجین باشد.
شایعترین دلایل طلاق چیست؟
علیرضا شریفی یزدی جامعهشناس در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، با اشاره به شایعترین علل طلاق در جامعه امروز ایران، اظهار میکند: اولین و مهمترین عامل طلاق مشکلات اقتصادی موجود در کشور، دومین عامل، اعتیاد و سومین عامل نیز دخالت خانوادهها است. عامل چهارم در مجموعه عوامل طلاق در کشور ما نداشتن مهارتهای زندگی است چراکه سرمایهگذاری کافی در کشور ما در دوران کودکی و نوجوانی روی این موضوع صورت نگرفته است.
وی میافزاید: پنج نهاد اصلی اقتصادی، سیاسی، اعتقادی، آموزشی و خانواده در کشور ما مانند هر کشور دیگری در کاهش یا افزایش طلاق تاثیرگذارند که از این بین چهار نهاد در کشور ما دچار اشکال هستند و وظایف خود را به شکل مناسبی انجام نمیدهند. تنها نهاد باقیمانده در جامعه همان نهاد خانواده است و زمانی که این نهاد نیز دچار مشکل میشود روی تمام اجزای جامعه اثر منفی میگذارد.
این جامعهشناس ادامه میدهد: نهاد خانواده همواره کم کاری سایر نهادها را جبران میکند اما زمانی که این نهاد خود دچار مشکل شود کارکرد سایر نهادها دچار خدشه میشود، فرزندآوری یکی از مشکلات بزرگ جامعه امروز ماست، تربیت نسل جوان به خوبی شکل نگرفته و جوانان ما دچار سرخوردگی و بدبینی شدند و بیشتر آنها به فکر مهاجرت هستند.
وی میافزاید: برای بخشی از زوجین طلاق گرفته امکان ازدواج مجدد فراهم نمیشود و در نتیجه این افراد به خیل بزرگ مجردان طلاق گرفته در سطح جامعه میپیوندند که پیامدهای سنگین اجتماعی را درپی خواهد داشت. جامعهای که با انواع مشکلات دست و پنجه نرم میکند زمانی که خیل جمعیت مجردان آن اضافه میشود دچار بحرانهای اضافهتری مانند چالش مسکن مستقل برای این افراد طلاق گرفته میشود. بنابراین هم از بعد آسیبهای اجتماعی و هم از بعد اقتصادی جامعه دچار پیامدهای مختلفی میشود.
شریفی یزدی با بیان اینکه شانس فرزندآوری در خانوادههای گسسته از بین میرود، تاکید میکند: در ۲۰ سال آینده جامعه به شدت پیری خواهیم داشت و این فروپاشی خانوادهها باعث میشود نتوانیم فرزندآوری مناسبی داشته باشیم. علاوه بر این خانوادههایی که به سمت طلاق میروند فرزندان آنها هم دچار آسیبهای متعدد روانی و اجتماعی میشوند.
قبیح بودن و زشتی طلاق از بین رفته است
وی خاطرنشان میکند: هر میزان که موضوعی در جامعه به صورت فراوان رخ دهد قبحزدایی در آن نیز صورت میگیرد. آمار طلاق در کشور افزایش پیدا کرده که به هیچ عنوان برای جامعه ما مناسب نبوده و مسائل متعددی را ایجاد میکند زمانی که چنین آمار بالایی وجود دارد قبیح بودن و زشتی طلاق از نظر بسیاری از بین رفته است و افراد به راحتی طلاق میگیرند.
این جامعهشناس ادامه میدهد: هر میزان دستگاههای قضائی نیز فشار بیاورند که طلاق رخ ندهد باعث به وجود آمدن خانوادههای گسسته و آشفته شده که تأثیر بدی روی افراد دارند، میشود. طلاق انتخاب بین خوب و بد نیست بلکه انتخاب بین بد و بدتر است اما با کمال تأسف گاهی گزینه بهتری محسوب میشود.
وی تاکید میکند: در دوره گذشته پدیدهای به نام طلاق به شکل امروزی مطرح نبود زیرا ازدواج یک جاده انتخابی نبود و در اکثر مواقع مرد یا زن انتخابگر نبودند و همسر توسط والدین یا فامیل انتخاب میشد. ازدواجهای قدیم داستان متفاوتی بوده و تفکیک نقشها به صورت مشخص وجود داشت، زنها به کارهای خانه میپرداختند و مرد نیز امور مربوط به بیرون از خانه را انجام میداد. بنابراین کسی به ازدواج به عنوان یک پدیده فردی فکر نمیکرد.
شریفی یزدی میگوید: ازدواج در دنیای معاصر یک انتخاب است و زن و مرد باید یکدیگر را بخواهند تا ازدواج کنند، در گذشته زن و مرد اخلاقهای بد یکدیگر را تحمل میکردند اما امروزه این شرایط تفاوت کرده و بانوان به دلیل استقلال مالی زیر بار بسیاری از سختیهای خانوادگی نمیروند، بنابراین بسیاری از طلاقها در گذشته هم وجود داشته اما افراد جرأت نمیکردند آن را عملی کنند در حالی که هم اکنون این موضوع قانونی شده است و خانوادهها از فرزندان خود پس از طلاق حمایت میکنند.
کاهش طلاق و نقش مهم آموزش و پرورش
وی با بیان اینکه اجبار به ادامه زندگی ممکن است باعث به وجود آمدن خیانت شود، تصریح میکند: برای کاهش طلاق باید مسئولان هر چه سریعتر مشکلات اقتصادی کشور را به حداقل برسانند، اگر دولت نتواند مشکلات اقتصادی خانوادهها را تنظیم کند کار درستی برای کاهش طلاق نمیتوان انجام داد. لازم است خانوادهها هم در زمینه مسائل فرهنگی توانمند شود و این موضوع کمک دستگاههای ذیربط مانند سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش را نیاز دارد.
این جامعهشناس با بیان اینکه باید تمرکز خود را روی دستگاه آموزش و پرورش بگذاریم، تاکید میکند: اگر میخواهیم برای طلاق در بلندمدت فکری کنیم باید بر این دستگاه سرمایهگذاری مناسبی انجام شود، باید این دستگاه را از افراد ناکارآمد گرفته و به انسانهای توانمند همراه با بودجه کافی بدهیم. لازم است در مدارس ما سبک و مهارتهای زندگی آموزش داده شود تا آمار طلاق در بلندمدت کاهش یابد.
وی تصریح میکند: پس از طلاق نباید زن و مرد را در جامعه رها کرد لازم است برای خانوادهها دورههای آموزشی برگزار کرد. این افراد باید رصد شوند تا آسیبهای روانی، اجتماعی، فرهنگی در آنها کاهش یافته و برای تشکیل خانواده جدید آماده شوند. متأسفانه در کشور ما هیچ تشکیلات دولتی و غیردولتی برای این موضوع وجود ندارد. انجمنهای مردمنهاد و سمنها باید به کاهش آسیبهای پس از طلاق کمک کنند.
نقش رسانههای اجتماعی در افزایش طلاق
شریفی یزدی درخصوص نقش شبکههای اجتماعی در افزایش طلاق، میافزاید: این موضوع درست نیست که رسانههای اجتماعی نوپدید عامل طلاق هستند در حالی که این موارد تشدیدکننده طلاق هستند، هیچ مطالعه عمیق مستقلی در کشور ما این مسئله را تأیید نمیکند که شبکههای اجتماعی در آگاه سازی افراد و شجاعتر شدن برای طی مراحل طلاق تأثیرگذار هستند. این دیدگاه میگوید باید این پدیدههای نوظهور را حذف کرد، این همان دیدگاهی است که در گذشته در خصوص تلویزیون و رادیو و وجود داشت اما حذف این پدیدههای نوظهور غیرممکن است.
وی خاطرنشان میکند: در این خصوص لازم است سواد رسانهای جامعه را افزایش دهیم، باید سواد رسانهای مردم را به قدری افزایش داد که شیوه استفاده درست از این ابزارهای خوب را یاد بگیرند. گروهی از افراد به طور عمد وجود شبکههای اجتماعی را در افزایش طلاق به دو دلیل مؤثر میدانند؛ یکی از این موارد محدود کردن شبکههای اجتماعی و دیگری بیتاثیر دانستن بیبرنامگیها و سوءمدیریتها در این حوزه است.
راهکار استحکام خانوادهها
این جامعهشناس با بیان اینکه جایی که هم اکنون ایستادهایم به دلیل سوءمدیریتهای گذشته است، تاکید میکند: مدیرانی که امروز در جایگاه مدعی قرار گرفتند خود در واقع متهم هستند، این مدیران باید در مرجعی ذیصلاح توضیح دهند که در دوره مدیریت خود چه کارهایی را نکردهاند که امروز در این شرایط هستیم. یکی از دلایل مهم افزایش طلاق سوءمدیریت مدیران ناکارآمد است نه وجود شبکههای اجتماعی.
وی با اشاره به قانون جدید مهریه و اینکه این قانون چه میزان در کاهش طلاق و آسیبهای ناشی از آن مؤثر است، تاکید میکند: این طرحهای ناکارآمد در کشور ما که با نیت خیر هم انجام میشود هم اکنون زیاد است، اینها طرحهای غیرکارشناسی است که در بلندمدت نه تنها اثری مثبت ندارد بلکه تعادل را در قوانین برای خانمها بهم زده و تشنج را در بین خانوادهها ایجاد میکند، بنابراین این طرحها در استحکام خانواده نقشی ندارد، برای استحکام خانوادهها باید فکری برای مسکن، اشتغال پایدار، درآمد مکفی، افزایش مهارتها و ایجاد مراکز مشاوره واقعی کرد و با کارهای ضربتی نه خانوادهای در دنیا مانده و نه خواهد ماند.
خانواده اولویت بسیاری از زوجین نیست / ضعف مهارتهای ارتباطی زوجین
احسان کاظمی روانشناس در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، اظهار میکند: چند عامل کلیدی در عموم زوجهایی که به سمت طلاق میروند وجود دارد اما متناسب با یک رابطه برای هر زوجی علل ثانویهای نیز مزید بر علل کلی وجود دارد که یکی از علل کلی آن ازدواج اشتباه است، این ازدواج میتواند در زمان غلط یعنی در زمانی که دختر و پسر به بلوغ عاطفی و روانی نرسیده باشند رخ دهد، شخصیت خانوادگی افراد هم باید با یکدیگر همخوانی داشته باشند، بسیاری از ازدواجها بر اساس ویژگیهای فردی دو نفر بوده و این در حالی است که دختر و پسر محصول یک خانواده هستند.
وی یکی دیگر از علل کلی طلاق را ضعف مهارتها میداند و میافزاید: آن میزان که روی شناخت قبل از ازدواج مانند تحقیق، مشاوره رفتن کار میشود روی مهارت کار نمیشود، اگر بهترین اتومبیل را به فردی که مهارت رانندگی ندارد بدهیم بازهم تصادف میکند. داشتن یک همسر خوب تضمینکننده یک زندگی زناشویی خوب نیست و این مهارت خوب همراه با مدیریت است که یک زندگی را تضمین میکند.
این روانشناس درخصوص تأثیر معیارهای مناسب برای انتخاب میگوید: بیشتر افراد با سلیقههای خود همسر انتخاب میکنند تا با معیارهای منطقی که تداومبخش یک رابطه است، بسیاری از اوقات فکر میکنیم این زوج به هم میآیند در حالی که بهم آمدن چیزی جدای از باهم بودن و باهم زیستن است. توقعات مالی بالا، مداخله والدین، تابآوری پایین، عدم مشاوره صحیح، نگرش متفاوت نسبت به موضوعات، عدم آموزش شیوههای استقلال فکری جوانان از دیگر دلایل طلاق است.
وی با بیان اینکه یک رابطه زناشویی با یک علت خراب نمیشود و علل مختلفی وجود دارد، اضافه میکند: نهادهای اجتماعی و مذهبی، خانوادهها، دانشگاهها و مدارس ارتباط درست را آموزش نمیدهند، درحالی که یادگیری ارتباط در جامعه ما از تنها طریق الگوبرداری شکل میگیرد و مهارت نمیآموزیم، چیزهایی را به صورت مشاهده یاد میگیریم و به صورت ناقص انجام میدهیم.
زوجین بیمهارت و ورود به اقیانوس پرتلاطم زندگی
کاظمی تاکید میکند: موضوع تعامل و ارتباط در همه عرصههای زندگی اجتماعی و خانوادگی مهم است، با مهارت ارتباطی به خوبی میتوان در زندگی موفق بود در حالی که این مهارت جایی آموزش داده نمیشود، در جهیزیه کدام دختر ایرانی یک کتاب مهارت ارتباط با همسر وجود دارد، زوجین ما بیمهارت وارد یک اقیانوس پرتلاطم میشوند و بسیاری از آنها در این چالش بزرگ دچار بحران میشوند و آمار طلاق مبین همین مسئله است که بیمهارت وارد زندگی میشوند.
وی ادامه میدهد: هر عاملی مانند سریالهای ترکیهای، ماهواره، شبکههای اجتماعی، حرف مردم، یادگیری از اطرافیان به اندازه میزان سطحی بودن و بیسوادی نمیتواند روی زندگی ما اثرگذار باشد، اگر تعمقی در فلسفه زندگی و هدفمندی اصیلی برای تشکیل خانواده و ازدواج وجود نداشته باشد بسیاری از زندگیها دچار بحران میشود، در واقع این عوامل نیستند که روی زندگی افراد تاثیرگذارند بلکه بیسوادی ما نسبت به مهارتهای زندگی مشکلزا است.
پایین آمدن سن ازدواج کاهشدهنده مشکلات نیست
کاظمی میگوید: بسیاری از زوجینی که زود ازدواج میکنند علاقه دارند بسیاری از کارها و تجربههای نکرده خود در دوران مجردی را تجربه کنند و این عاملی برای فروپاشی زندگی آنها میشود. پایین بودن سن ازدواج جامعه ما را از رفتن به سمت روابط نامشروع منع نمیکند، والدین باید به فرزندان خود آموزش دهند که فارغ از جنسیت و نژاد با انسانها انسانی برخورد کنند. مهارتهای ارتباط انسانی فراتر از این است که ما فرزندان خود را محدود کرده و بخواهیم چارچوبهایی را برای آنها مشخص کنیم.
وی با بیان اینکه بزرگترین عاملی که یک خانواده را تهدید میکند نبود کیفیت در آن زندگی است، خاطرنشان میکند: زمانی که ازدواجی انجام میشود اما آن ازدواج کیفیت ندارد در واقع سوءازدواج شکل گرفته است، وقتی خانواده اولویت خانواده نباشد ممکن است بسیاری از مسائل دیگر در اولویت قرار بگیرد.
این روانشناس با اشاره به پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و روانی طلاق، تاکید میکند: اگر منصف باشیم طلاق برای همگان بد نیست، گاهی طلاق رهایی از یک رابطه آزاردهنده و غلط است با این وجود برخی که به دلایل مشکلات قابل حل طلاق میگیرند اگر شرایط بعد از طلاق آنها مانند زمان متأهل بودن آنها نبوده و بدتر باشد مسائل مختلفی برای آنها به وجود میآید. بسیاری از افراد بعد از طلاق وارد روابط سطحی موقت شده و این به معضلات جامعه دامن میزند، افسردگی، قبحشکنی طلاق، آماده نبودن جامعه برای افراد طلاق گرفته و عدم حمایت از این افراد از جمله بحرانهایی است که در طلاق وجود دارد.
تأثیر مهریه در طلاق
وی با بیان اینکه طلاق گاهی اوقات آخرین راه است اما بهترین راهکار نیست ، میافزاید: اگر آدمها یاد بگیرند منعطف بوده و سهمی در حل مسئله داشته باشند، مشاوره رفته و آگاهیهای خود را بالا ببرند زندگیهای موفقتری خواهند داشت.
وی با اشاره به تأثیر مهریه در طلاق، تاکید میکند: این موضوع یک مانع در زندگی است، در نهایت اگر فردی جانش به لب برسد حاضر است همه چیز خود را بدهد تا از آن زندگی خلاص شود. مهریه اصلی بسیاری از اوقات نجات باقیمانده عمر از یک زندگی بد است، رابطه به تحکیم و غنی شدن نیاز دارد و اینگونه نیست که رابطه صرفاً برای یک بقا باشد، خیلیها طلاق نمیگیرند اما تحمل دیدن یکدیگر را نیز ندارند.
کاظمی با بیان اینکه بسیاری از زوجین طلاق عاطفی دارند، تاکید میکند: اگر تعیین شود که به طور مثال برای زوجینی که قصد ازدواج دارند یکسال رابطه صحیح زندگی زناشویی را حمایت میکنیم به طور حتم هزینههای آن کمتر از آسیبهای طلاق و مشکلات متعدد بعد از آن است.
منبع: imna-596392