سخاوتی از جنس رمضان
اطعام دیگران به طبقه پهلوانان محدود نماند و به مرور زمان به عنوان عملی که نشان از سخاوت افراد داشت در بین سایر افراد نیز مرسوم شد، از آنجا که سخاوت و بخشش و افطار روزه داران نیز دو دستور دینی محسوب می شدند، اطعام دیگران در ماه رمضان به عنوان آیینی ویژه این ماه، رواج یافت. در مراسم افطاری، میزبان مقداری از کباب یا غذایی که بوی خوش آیندی داشته باشد را برای همسایگان نیز می فرستد.
به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، افطاری دادن به دیگران یکی دیگر از سنتهای مستحب است و به خصوص افطاری و طعام دادن به فقرا و نیازمندان در اسلام بسیار سفارش شده است.
افطاری دادن موجب به وجود آمدن صله رحم و دوستی و برقراری روابط صمیمانه با خویشاوندان و دوستان می شود و این خود نشانه دیگری از رحمت خداوند متعال در این ماه مبارک است.
حجت الاسلام مصطفی یزدانی - کارشناس مسائل مذهبی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم در آیه «یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون» روزه داری را واجب فرموده است و افراد مکلف، باید این فریضه الهی را انجام دهند.
وی اظهار کرد: امام باقر (ع) می فرمایند : «بنی الاسلام علی خمسة اشیاء، علی الصلوة و الزکاة و الحج و الصوم و الولایه.» یعنی اسلام بر پنج چیز استوار است، برنماز و زکات حج و روزه و ولایت؛ که این حدیث شریف و امثال آن ارزش و اهمیت این فریضه روزه داری را از دیدگاه معصومین (ع) نیز بیان می کند.
این کارشناس مسائل مذهبی بیان کرد: یکی از ستنهایی که در ماه مبارک رمضان بسیار به آن سفارش شده است، افطاری دادن به روزه داران است، امام صادق (ع) می فرمایند : «من فطر صائما فله مثل اجره» یعنی هر کس روزه داری را افطار دهد، برای او هم مثل اجر روزه دار است.
حجت الاسلام یزدانی گفت: روایاتی از این نوع که در آن افراد به افطاری دادن تشویق شده اند بسیار زیاد است، اعتقاد و باور عمیق مردم به سخنان اهل بیت عصمت و طهارت هم باعث شده تا سنت افطاری دادن به عنوان یک رسم در بین اقدام مختلف مطرح و اجرا شود.
یکی از رسوم دیرینه مردم مهماننواز شهرضا که دین مبین اسلام نیز سفارش زیادی به آن شده است، صله رحم و دید و بازدید است که در این ماه رونق بیشتری میگیرد تا جایی که هر شب سفرههای افطار به مهمانی تبدیل میشود.
مهمانی های افطاری رمضان در خانواده های شهرضایی تقریبا از همان ابتدای این ماه آغاز و به جز شب های قدر، هر شب در منزل یکی از اقوام، ادامه می یابد.
دکتر محمدرضا ایزدیان - استاد دانشگاه و محقق فرهنگ عامه در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، بیان کرد: آداب و رسوم در واقع نمایانگر اعتقادات و بارهای مردمی هم منطقه است که در طول زمان مشکل گرفته و بخشی از رفتار غالب آنان شده است.
وی اظهار کرد: وقتی می گوییم مردم فلان منطقه فلان رسم را دارند، در واقع از بخشی از اعتقادات آنها سخن می گوییم که نسل به نسل منتقل شده و البته در این مدت چیزهایی به آن افزوده یا از آن کاسته شده است.
این محقق فرهنگ عامه تصریح کرد: دین و باورهای مذهبی مهمترین شاکله فرهنگ عامه در ایران است، مردم ایران اعتقادات عمیق مذهبی خود را به تعالیم قرآن، روایات پیامبر و اهل بیت به شیوه ای سازمان یافته اجرا می کرده اند که وقتی به درستی بررسی می شود، ذوق، ظرافیت و دقت آنها را در عمل به همه ابعاد دستورات دینی نشان می دهد.
ایزدیان اضافه کرد: ماه رمضان همواره در فرهنگ ایرانی نوید بخش ایجاد تغییراتی اساسی در مناسبات روزمره، شیوه تغذیه، آداب عبادت و حتی تغییر در ساعات کار بوده است که با استقالب بسیار خوب از طرف اقشار مختلف مردم مواجه می شده است.
وی گفت: یکی از عادات اصیل اجتماعی مردم ایران سیر کردن دیگران یا اطعام دیگران بوده است، مخصوصا پهلوانان و عیاران ایرانی بسیار به این رسم پایبند بوده و آن را بخشی از مرام خو می دانسته اند.
محقق فرهنگ عامه اظهار کرد: اطعام دیگران به طبقه پهلوانان محدود نماند و به مرور زمان به عنوان عملی که نشان از سخاوت افراد داشت در بین سایر افراد نیز مرسوم شد، از آنجا که سخاوت و بخشش و افطار روزه داران نیز دو دستور دینی محسوب می شدند، اطعام دیگران در ماه رمضان به عنوان آیینی ویژه این ماه، رواج یافت.
مردم شهرضا در مراسمهای افطار نماز را مقدم می دارند، پس از آن شام را به فاصله زمان کوتاهی میل می کنند.
سپس همه بانوان فامیل برای شست و شوی ظروف و رفت و روب محل، دست به کار می شوند.
معمولا اولویت در آغاز مراسمهای افطاری با بزرگان فامیل است، زوجهای جوان که به تازگی به خانه بخت رفته اند تا زمان تولد نخستین فرزند از میمانی دادن معاف هستند مگر آنکه در سنت افطاری خودشان بخواهند پیش قدم شوند.
معمولا شله زرد و آش، پای ثابت همه سفره های افطار شهرضایی ها هستند؛ بسیار اتفاق می افتد که