«مادیها»؛ شاهرگ حیاتی باغ شهر اصفهان
یک اصفهانشناس با اشاره به اینکه، مادیها شاهرگ حیاتی باغ شهر اصفهان هستند، گفت: بیش از دهها رودخانه، آبراهه و هزاران چشمه آب زایندهرود را تأمین میکنند این در حالی است که زایندهرود، بیش از ۷۰ رودخانه را سیراب میکند.
به گزارش خبرنگار ایمنا، حشمتالله انتخابی در نشست «نقش مادیها در پایداری اصفهان» اظهار کرد: با تلاشی هزاران ساله آب زایندهرود از طریق مادیها، جویها و جدولها به هر کوی و برزن ، باغ و خانه کشیده شده بهطوریکه پایداری و تعادل آبوخاک و تداوم جریان حیث و کار و کوشش را برای تمام ذینفعان فراهم کرده است.
وی افزود: مادیها، علاوه بر آبرسانی به مزارع، باغها و رودخانهها، آب موردنیاز مساجد، مدارس علمیه، آسیابها، یخچالها، حمامها، غسالخانهها، کارگاهها و مغازههای پیشهوران شهر را تأمین می کردهاند.
این اصفهانشناس تصریح کرد: رودخانه زایندهرود همچون درختی تناور و انبوه است، هرچقدر این درخت تنومندتر باشد، تاج و سرشاخههایش عظیمتر باشند، ریشههایش نیز استوارتر و محکمتر خواهد بود. وی اضافه کرد: زایندهرود یک اکوسیستم، یک بوم سازه گام و یک اندام واژه با دستکها و شاخههای زیاد است که هربرگی از این درخت نارون، یکخانه، باغ، مدرسه و …در شهر را سیراب میکند.
انتخابی تأکید کرد: در شهر اصفهان تا ۷۰ سال پیش که آبلولهکشی وجود نداشت، همه خانهها، باغها، مزارع و اماکن دیگر از زایندهرود سیراب میشدند.
وی ادامه داد: اعتقاددارم که مادیها بهطور عمده وجود داشتهاند و بخشهای از آن بعدها کشیده شده است بهطوریکه جویها، جدولها، لتها و واژهها در سالهای بعد از مادیها جداشدهاند.
این اصفهانشناس اضافه کرد: ۱۵ روستا در قدیم وجود داشتهاند که شهر اصفهان را برای اولین بار تشکیل دادهاند و همه این روستاها در کنار مادیهای قدیمی شکلگرفته بودند این در حالی است که ۱۲۰۰ سال پیشازاین روستاها نامبرده شده است که نشان از قدمت این شهر تاریخی دارد.
وی خاطرنشان کرد: شبکه دسترسی در شهر اصفهان بهطور کامل از مادیها پیروی میکرده و از همین مادیها، جویها، جدولها و واژهها تفکیک میشدند تا به هر باغ، خانه و مزارع آبرسانی کنند.
انتخابی با اشاره به اینکه «مادی نیاصرم » یکی از زیباترین و خاصترین مادیهای اصفهان است، افزود: مادی نیاصرم بزرگترین مادی زایندهرود است که در کنار پل مارنان از رودخانه جدا میشود و از کنار محله لنبان و باغ جنت بهطرف شرق حرکت میکند و نزدیک خیابان به سهشاخه تقسیمشده و زمینهای جی را سیراب میکند.
وی گفت: معتقدم که قدمت پل مارنان حداقل سه هزار سال است و تمام روستاهایی که از مادی نیاصرم آب میگیرند اسامی قبل از اسلام دارند.
این اصفهانشناس اظهار داشت: یکی از بخشهای منشعب از مادیها، «لتها» هستند که محل تقسیم آب بوده که هرکدام به ۱۸ شاخه تقسیم میشده. این در حالی است که خاصیت آنها اینگونه بوده که هر میزان آب کم با زیاد میشده، سهم هر منطقه و هر بخش یکسال بوده است.
وی تصریح کرد: هنر تقسیم آب، یکی از دانشهای نیاکان ما به شمار میرود که بعدها این دانش از بین رفته است.
انتخابی افزود: مادی فرشادی یکی دیگر از مادیهای اصفهان محسوب میشود که محل انشعاب آن بالاتر از نیاصرم و در کنار قریه ناژوان ماربین است. این مادی از محله لنبان عبور کرده و از زیر خیابان چهارباغ، داخل مدرسه سلطانی چهارباغ شده و از محله دولت خارج و از شمال محله خواجو میگذرد و چهارباغ صدری و باغهای آن و محله خواجو و پای قلعه را تمام سرسبز و آباد میکند.
وی ادامه داد: نظام مدیریتی یکپارچه زایندهرود مبتنی بر انباش دانش بومی نیاکان ما بوده بهطوریکه باید گفت انباشت دانش فقط در کتابها نبوده بلکه سینهبهسینه جمع میشده و به آیندگان منتقل میگردیده است.
این اصفهانشناس بابیان اینکه مادی سالار، مردکشیک ، میراب و… درگذشته از مادیها به شکلهای مختلف محافظت میکردند، تأکید کرد: امروز دانش آبشناسی، ارزش یک متر تالاب را هشت تا ۱۸ برابر ارزش یک متر زمین میداند.
وی با اشاره به اینکه، مادیها شاهرگ حیاتی باغ شهر اصفهان هستند اضافه کرد: بیش از دهها رودخانه، ثدها آبراهه و هزاران چشمه آب زایندهرود را تأمین میکنند این در حالی است که زایندهرود، بیش از ۷۰ رودخانه را سیراب میکند.
منبع: imna-675804