بگذارید زنده بمانم!
ناهید زمانی، كاریكاتوریست جوان و فعال اصفهانی و عضو خانه كاریكاتور اصفهان توانست در جشنواره معتبر «وُرد پِرس كارتون» 2017 پرتغال، لوح تقدیری را از آن خود كند.
این جشنواره كه هم اكنون دوازدهمین دوره برگزاری خود را سپری كرده، از جمله جشنواره های معتبر جهانی در حوزه كارتون مطبوعاتی است كه سرشناسان جهان كاریكاتور هر سال در آن شركت می جویند و بزرگ ترین حسن آن دوری از مولفه های جشنواره پسند است كه هنرمندان را وادار می كند تا بر اساس سلایق خاصی دست به خلق آثار خود بزنند. به گفته زمانی، تنها شرط شركت در این جشنواره انتشار كارتون ارائه شده در مطبوعات كشور شركتكننده است و چاپ هر اثر در كتاب این جشنواره به نوعی چاپ یک اثر جهانی و افتخاری بزرگ برای كاریكاتوریست و جامعه مطبوعاتی است، اگر كه رسانه ها سكوت خود را در بازتاب چنین اخباری بشكنند. به همین خاطر است كه با ناهید زمانی، عضو فعال خانه كاریكاتور اصفهان به گفتوگو نشسته ام و ضمن تبریک به عنوان سوال اول از چگونگی حضور اثر ایشان دراین جشنواره معتبر جهانی پرسیده ام:
دو لبه تیز قیچی بر متن: بگذارید زنده بمانم!
او می گوید:« سومین سال متوالی است كه در این جشنواره شركت جسته ام. این جشنواره، رخدادی فرهنگی است كه هم اكنون دوازدهمین دوره برگزاری خود را پشت سر گذاشته و از جمله مهمترین و تاثیرگذارترین جشنواره های جهانی كاریكاتور با محوریت كارتون مطبوعاتی به شمار میرود كه همه ساله در خردادماه و در كشور پرتغال برگزار می شود و سرشناسان این حرفه در جهان هر ساله در آن شركت می جویند.» زمانی ضمن اشاره به عدم برگذاری این جشنواره در سال گذشته به دلایلی می گوید:« سال گذشته این جشنواره برگزار نشد، اما امسال مهلت جمع آوری آثار تا پایان اردیبهشت ماه سال جاری بود و من در فروردین96 اثرم را به دبیرخانه این جشنواره ارسال كردم كه پذیرفته شد.» از محتوا و مضمون اثر می پرسم كه جواب می دهد:« محتوای كاری كه من به جشنواره ورد پرس فرستادم، درباره سانسور در مطبوعات و آزادی بیان بود. این اثر پیش از این در نشریه طنز و كاریكاتور «اصفهان نیمروز» به خاطر نمایشگاه مطبوعات تهران كار شده بود.» این اثر كه از دو فریم تشكیل شده است، در فریم اول دره ای را به تصویر كشیده كه انسانی در آن در حال سقوط است و تنها دستی لبه دره را گرفته و تمام سعی اش آن است که
سقوط نكند و در فریم دوم، آن دره از تاریک به روشنایی می رسد و ما می بینیم كه چیزی جز دو لبه تیز قیچی سانسور برمتن روزنامه نیست. زمانی در این باره معتقد است:« سانسور علاوه بر آنكه واقعیت را مخدوش و تحریف می كند، روح و روان انسان را نیز به بازی می گیرد؛ كما اینكه با هیچ منطق موجهی هم جور درنمی آید؛ چرا كه ما با این كار مرتكب نوعی دزدی از افكار عمومی می شویم و سیر جریان آگاهی را از موضوع مورد مناقشه منحرف میكنیم.» انگیزه زمانی از این كار به گفته خودش این بوده است: « عصبانیتی است كه در من از گذشته نسبت به این موضوع ته نشین شده و رسوب كرده بود كه در موقع مقتضی بر كاغذ نقش بست و چون برآمده از دل بود، بردل نشست و باعث شد تا نگاه انسان هایی در آن سوی كره زمین را هم به خود جلب كند.»
ناهید زمانی: پرچم كارتون مطبوعاتی بالاست!
زمانی می گوید:« من از گذشته دلم می خواست تا در این جشنواره افتخاری كسب كنم و از آن مهمتر و شیرین تر اینكه جایزه ای بگیرم كه در كمال خوشوقتی توانستم به لوح افتخار دست پیدا كنم. این شیرینی از آن جهت برای من دوچندان است كه جشنواره ورد پرس كارتون پرتغال، همانگونه كه از نامش پیداست، جشنواره ای است مختص كارتون مطبوعاتی، یعنی همان رشته ای كه تخصص و علاقه من است. به واقع حسن آن این است كه باعث نمیشود تا شما بنشینی و صرفا برای جشنواره كار كنی؛ بلكه پیش از آن باید كار تو در مطبوعات چاپ شده باشد و ای بسا بازخورد مناسبی هم از آن دریافت كرده باشی؛ چون حتی در جشنواره آیدین دوغان تركیه هم كه جایزه بردم، به خاطر كارتون مطبوعاتی بود و به این خاطر است كه برایم شیرین و دلچسب است.»
یک اصفهانی، یک برزیلی، یک ایتالیایی؛ كاریكاتوریست های بدون مرز
از او می پرسم كه از چه طریقی از برگزیده شدن اثرت باخبرشدی كه پاسخ می دهد:« نحوه خبررسانی در جشنواره ها اینگونه است كه پیش از برگزاری مراسم، ایمیلی برای افراد برگزیده ارسال می كنند و از این طریق به آنها خبر می دهند؛ اما نمی دانم چرا امسال هیچ ایمیلی برای هیچ كس ارسال نشده بود و من هم بعد از آنكه مراسم برگزار و جوایز اهدا شده بود از طریق لیستی كه در صفحه رسمی فیسبوک جشنواره منتشر شده و دست به دست در میان كاریكاتوریست های جهان چرخیده تا به دست بچه های كاریكاتوریست همدان رسیده و از آنجا در كانال های تلگرامی بچه های اصفهان پخش شده بود، با خبر شدم. دقیقا سه روز پیش بود كه دیدم دوستانم از شهرهای دیگر مدام پیام تبریک می فرستند و من هم با بیم و امید فراوان رفتم و در فضای مجازی پیگیری كردم تا صحتش بر من ثابت شد! و خب خیلی هم لذت بخش بود. مخصوصا وقتی به آقای كارل گومز و آن دوست ایتالیایی كه هرسه نفرمان از برگزیدگان جشنواره آیدین دوغان تركیه بودیم و در این جشنواره هم با هم شركت كرده بودیم خبر دادم، واقعا ذوق زده شدند و من اطمینان پیدا كردم كه در خبر رسانی از طریق ایمیل مشكلی پیش آمده بوده است.»
در فضای خبری، خبری نیست: كاریكاتور مهجور است!
زمانی با انتقاد از رویكرد رسانه ها و مسوولان در برخورد با كاریكاتور ادامه داد:«حتی پارسال هم كه در جشنواره آیدین دوغان تركیه جایزه گرفتم بازتابی در مطبوعات كاغذی و مجازی نداشت، چه برسد به امسال كه اتفاقی بهتر و تاثیرگذارتر در این حوزه رخ داده است! كاریكاتور كلا مهجور است و جالب است كه همه رسانه ها و ارگانها وقتی میخواهند كاری را انجام بدهند، جذب مشتری كنند، آموزش بدهند و هركاری و فعالیتی ...اولین كاری كه میكنند، میآیند سراغ طراح ها و كارتونیست ها و از این زبان استفاده می كنند ولی آنجایی كه باید حرفی از آنها و افتخاراتشان باشد، به طوركلی مهجور واقع میشوند و در فضای خبری، خبری نیست. كاریكاتور ایران واقعا در جه یک است. این موضوع را نسبت به بازخوردی كه از خارجی ها دیده ایم می گویم. جالب است بدانید موقع انتخابات، یک دفعه همه آمدند سراغ كاریكاتوریست ها و انتخابات كه تمام شد رفتند! البته چندان هم مهم نیست؛ چرا كه بچه های كاریكاتوریست كار خودشان را میكنند. كاریكاتور اصفهان در كشور درجه یک است و بچه ها متحد هستند؛ جوری كه حتی در تهران هم این طور نیست.