بسیج همگانی دستگاههای اجرایی برای صیانت از میراث جهانی؛
عملیات ضربتی مهار رطوبت در مسجد جامع عتیق اصفهان؛ ردیابی نشتیهای تا اسکن برای پایش فرونشست
مدیرکل مدیریت بحران اصفهان از شناسایی نشتی شبکه آب در مجاورت مسجد جامع عتیق و آغاز اقدامات اصلاحی خبر داد. این پروژه شامل همسطحسازی کوچهها توسط شهرداری، اسکن تخصصی زمین توسط میراث فرهنگی و ایمنسازی شبکههای برق و گاز بازار برای مقابله با خطرات رطوبت و فرونشست است.
عملیات پایش و ایمنسازی مسجد جامع عتیق اصفهان، به عنوان یکی از برجستهترین شاهکارهای معماری جهان اسلام، با ورود مستقیم ستاد مدیریت بحران استانداری وارد مرحلهای حساس و فنی شده است. شناسایی نشتی در شبکه فرسوده آبوفاضلاب کوچههای پیرامونی و خطر نفوذ رطوبت به پایههای بنا، زنگ خطر را برای دستگاههای متولی به صدا درآورده است. منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استان، در تشریح جزئیات این مأموریت ویژه، از الزامات سختگیرانه برای شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و سازمان اوقاف سخن میگوید. این گزارش به بررسی ابعاد مختلف طرح نجاتبخشی این بنای ارزشمند، از اصلاح تراز سنگفرشها تا پایشهای الکترونیک نفوذ رطوبت، میپردازد.
شناسایی کانونهای بحران؛ از نشتی آب تا اصلاح تراز کوچهها
منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، با اشاره به بازدیدهای میدانی اخیر در محدوده پشت مسجد جامع عتیق، از ردیابی دقیق عوامل مخرب در کوچههای مجاور خبر داد. بررسیهای فنی در مسیری به طول ۱۲۰ متر نشان داد که شبکه انتقال آب در دو نقطه دچار نشتی جدی بوده که منجر به نفوذ رطوبت به زیرساختهای مسجد شده است. شرکت آبوفاضلاب اکنون مکلف شده است با حفاریهای گسترده، تمامی شبکههای فرسوده اطراف این بنای جهانی را بازسازی و ایمنسازی کند.
همزمان با این اقدامات، حوزه نوسازی شهرداری اصفهان مأموریت یافته است تا با جمعآوری سنگفرشهای قدیمی، تراز سطح کوچههای پیرامونی را اصلاح کند. این اقدام فنی با هدف جلوگیری از تجمع روانآبهای سطحی و هدایت صحیح رطوبت به خارج از حریم بنا انجام میشود تا از نفوذ ثقلی آب به دیوارههای مسجد پیشگیری گردد.
تفکیک وظایف دستگاهها در طرح ایمنسازی مسجد جامع عتیق
| دستگاه | شرح وظیفه | هدف عملیاتی |
| میراث فرهنگی | اسکن تخصصی و پایش ناودانها |
شناسایی نشست و ردیابی رطوبت پنهان |
| شهرداری | اصلاح تراز سنگفرش و پاکسازی سقف بازار |
جلوگیری از تجمع آب و نفوذ به بافت تاریخی |
| آبوفاضلاب | نوسازی شبکه فرسوده پیرامونی |
مهار نشتی مخرب در پی بنا |
| اوقاف | بهسازی سرویس بهداشتی مسجد |
جلوگیری از نشت رطوبت به بدنه اصلی مسجد |
پایش هوشمند و استفاده از تجهیزات تخصصی اسکن زمین
یکی از بخشهای کلیدی طرح حفاظت، الزام ادارهکل میراث فرهنگی به استفاده از تجهیزات اسکن تخصصی در پیرامون مسجد است. این فناوری به کارشناسان اجازه میدهد تا بدون تخریب، هرگونه نشست احتمالی زمین یا حرکتهای ناپایدار در لایههای زیرین خاک را رصد کنند. پایش مستمر ناودانها، آبراهها و کانالهای پیرامونی نیز به عنوان یک وظیفه روتین و حیاتی ابلاغ شده است تا در فصول بارندگی، مسیر تخلیه آب با انسداد مواجه نشود.
با توجه به نزدیکی سامانه بارشی جدید، شهرداری اصفهان موظف شده است با مشارکت اصناف، سقفهای بازار و فضاهای پیرامونی را از هرگونه نخاله پاکسازی کند تا از گرفتگی راهآبها و نفوذ آب به داخل بافت تاریخی جلوگیری شود.
ایمنسازی شبکههای انرژی و تصمیمگیری درباره مراسمها
مدیریت بحران اصفهان تنها به مهار رطوبت بسنده نکرده و ایمنسازی شبکههای برق و گاز را نیز در دستور کار قرار داده است. شرکت برق موظف به اصلاح پستها و ایمنسازی کابلهای بازار شده و شرکت گاز نیز پایش ایمنی شبکه در محدوده مسجد را بر عهده گرفته است. این اقدامات بخشی از استراتژی جامع "کمیته مدیریت بحران میراث فرهنگی" است که پس از سفر اخیر وزیر میراث فرهنگی به اصفهان، با قدرت بیشتری پیگیری میشود.
در پایان، شیشهفروش درباره برگزاری مراسمهای مذهبی و نماز جماعت در این بنای تاریخی تصریح کرد که هرگونه تجمع انبوه، از جمله در شبهای قدر، منوط به تأیید نهایی "کمیته ایمنی مستقر در میراث فرهنگی" خواهد بود. سلامت زائران و حفظ پایداری بنا، دو اولویت غیرقابل تفکیک در تصمیمگیریهای آتی ستاد بحران استان است.