میراثدار مکتب کسایی در قطعه نامآوران به ایستگاه پایانی رسید
آخرین نوای نی در شهر گنبدهای فیروزهای؛ وداع جامعه هنری اصفهان با منوچهر شیخ صراف
استاد منوچهر شیخ صراف، نینواز پیشکسوت، پژوهشگر برجسته و از شاگردان مستقیم استاد حسن کسایی، پس از دههها فعالیت در مسیر اعتلا و ثبت تاریخ موسیقی اصفهان، درگذشت. پیکر این هنرمند فقید با حضور اهالی هنر در قطعه نامآوران باغ رضوان به خاک سپرده شد تا موسیقی ایران یکی از حافظان اصیل خود را از دست بدهد.
پیکر استاد منوچهر شیخ صراف، چهره نامآشنای موسیقی سنتی و پژوهشگر تاریخ هنر، در میان حزن و اندوه شاگردان و هنرمندان در قطعه نامآوران اصفهان آرام گرفت. شیخ صراف که از معتمدان و رهروان سبک نینوازی استاد حسن کسایی به شمار میرفت، نه تنها در عرصه اجرا و تکنیک، بلکه در حوزه تالیف و ثبت سرگذشت موسیقیدانان اصفهان نقشی کلیدی ایفا کرد. مراسم تشییع وی بهانهای شد تا بار دیگر اهمیت مکتب موسیقی اصفهان و لزوم پاسداشت بازماندگان این نسل طلایی در کانون توجه رسانهها و افکار عمومی قرار گیرد.
تداوم میراث کسایی؛ از شاگردی تا پژوهشگری در موسیقی
استاد منوچهر شیخ صراف در اصفهان و در بستر فرهنگی این شهر که مهد موسیقی دستگاهی ایران محسوب میشود، پرورش یافت. او با درک محضر استادان بزرگی همچون حسن کسایی، توانست ظرایف نینوازی کلاسیک را فرا بگیرد. فعالیتهای او تنها به نوازندگی محدود نشد؛ شیخ صراف با تالیف کتاب «نامآوران هنر اصفهان موسیقی»، گام بلندی در راستای مستندسازی چهرههای اثرگذار این حوزه برداشت.
در جدول زیر، نگاهی گذرا به ابعاد مختلف فعالیتهای حرفهای این استاد فقید داشتهایم:
| حوزه فعالیت | دستاورد شاخص | نقش در جامعه هنری |
| نوازندگی | اشاعه سبک کلاسیک اصفهان | انتقال تکنیکهای تنفسی و انگشتگذاری |
| پژوهش | تالیف کتاب نامآوران هنر اصفهان | ثبت تاریخ شفاهی و اسناد موسیقی |
| آموزش | تربیت نسل جدید نینوازان | حفظ ردیف و اخلاق حرفهای هنر |
روایت همراهان؛ موسیقی فراتر از تکنیک
محمد امینی، نوازنده پیشکسوت کمانچه و تار، در گفتگو با رسانهها با اشاره به ویژگیهای اخلاقی و فنی شیخ صراف، همکاریهای مشترک با وی را فراتر از یک اجرای ساده دانست. به گفته امینی، تسلط شیخ صراف بر ردیف موسیقی ایرانی و توانایی او در بداههپردازی بر اساس مکتب اصفهان، از وی چهرهای متمایز ساخته بود. او معتقد است که فقدان این هنرمند، خلأ بزرگی در بدنه پژوهشی و اجرایی موسیقی سنتی ایجاد کرده است.
ویژگیهای فنی و سبک نینوازی شیخ صراف
سبک نوازندگی مرحوم شیخ صراف بر پایه لطافت، تحریرهای دقیق و پرهیز از نمایشهای تکنیکی کاذب استوار بود. او بر این باور بود که ساز باید راوی فرهنگ و هویت باشد. در کلاسهای درس او، هنرجویان علاوه بر یادگیری نتها، با مبانی زیباییشناسی و پیوند عمیق شعر و موسیقی آشنا میشدند.
در ادامه، مهمترین سرفصلهای زندگی هنری ایشان تدوین شده است:
| دوره زمانی | محور فعالیت | خروجی هنری |
| شکلگیری | شاگردی محضر اساتید | تسلط بر ردیف دستگاهی |
| میانسالی | اجراهای کنسرت و دو نوازی | تثبیت جایگاه در موسیقی |
| دهههای اخیر | تمرکز بر پژوهش و تالیف | انتشار کتب مرجع موسیقی |
وداع با پژوهشگر نغمات اصفهان
با درگذشت منوچهر شیخ صراف در زمستان ۱۴۰۴، جامعه موسیقی یکی از حلقههای اتصال میان نسل قدیم و جدید را از دست داد. او که همواره بر حفظ اصالتها تاکید داشت، در سالهای پایانی عمر خود تلاش بسیاری برای جمعآوری خاطرات و مستندات هنرمندان گمنام اصفهان به کار بست. پیکر وی اکنون در کنار دیگر نامآوران این شهر آرام گرفته است، اما تالیفات و شاگردان او، مسیرش را در تاریخ هنر ایران زنده نگاه خواهند داشت.