پرونده باز آلایندگی در ریههای نیمجهان؛
تداوم مازوتسوزی در نیروگاه شهید منتظری/ چرا حتی با مصرف گاز هم هوای اصفهان پاک نمیشود؟
مدیرکل محیط زیست استان با تأیید ادامه مازوتسوزی در ۶ واحد نیروگاه شهید منتظری، فرسودگی سیستمها و نبود خروجیهای استاندارد را عامل اصلی آلودگی دانست. وی بر ضرورت تبدیل نیروگاه به سیکل ترکیبی برای کاهش ۹۰ درصدی آلایندهها و توقف اجباری مصرف سوخت سنگین تأکید کرد.
بحران کیفیت هوای کلانشهر اصفهان با تأیید رسمی تداوم مصرف سوخت مازوت در نیروگاه شهید منتظری وارد فاز جدیدی از ملاحظات زیستمحیطی شده است. با وجود پلمب ۴۵ روزه بخش مازوتسوز در ماههای گذشته، شاخصهای آلودگی همچنان در وضعیت هشدار باقی ماندهاند؛ واقعیتی که نشان میدهد چالش اتمسفر اصفهان فراتر از نوع سوخت، به ساختار قدیمی نیروگاهها و انتشار ذرات معلق ثانویه گره خورده است. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان در اظهاراتی صریح، تنها راه خروج از این بنبست را جراحی سیستمی نیروگاه و تغییر تکنولوژی تولید برق معرفی میکند که جزئیات فنی آن در ادامه بررسی شده است.
کالبدشکافی آلایندگی نیروگاه شهید منتظری؛ مازوت یا تکنولوژی فرسوده؟
داریوش گلعلیزاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، با اشاره به تداوم فعالیت ۶ واحد نیروگاه شهید منتظری با سوخت مازوت، به تبیین ریشههای عمیقتر آلودگی هوا پرداخت. وی خاطرنشان کرد که حتی در دوره ۴۵ روزهای که مازوتسوزی متوقف بود، اصفهان همچنان با آلودگی شدید دستوپنجه نرم میکرد. این موضوع نشاندهنده آن است که مازوت سوزی تنها یک "عامل تشدیدکننده" است و علت اصلی را باید در انتشار مداوم آلایندهها از بخشهای دیگر و ساختار فنی خود نیروگاه جستجو کرد.
نکته حائز اهمیت در اظهارات مدیرکل، چالش مصرف گاز در سیستمهای قدیمی است. نیروگاه شهید منتظری به دلیل فقدان سیستمهای کاهنده اکسیدهای نیتروژن ($NO_x$)، حتی هنگام استفاده از سوخت پاک (گاز)، باز هم آلاینده تولید میکند. این اکسیدها در واکنشهای شیمیایی اتمسفر به ذرات معلق ثانویه تبدیل میشوند که عامل اصلی تاری هوا و مخاطرات تنفسی در فصول سرد سال هستند.
مقایسه اثرات زیستمحیطی نیروگاه در وضعیت فعلی و سیکل ترکیبی
| شاخص | وضعیت فعلی | وضعیت مطلوب |
| نوع سوخت | گاز و مازوت (سوخت سنگین) |
فقط گاز |
| میزان آلایندگی | انتشار بالا بدون فیلتراسیون |
کاهش ۹۰ درصدی آلایندهها |
| راندمان و منابع | مصرف آب بالا و بازدهی کم |
راندمان حداکثری و صرفهجویی در آب |
نقشه راه گذار از بحران: تبدیل به سیکل ترکیبی
طبق تحلیلهای کارشناسی محیط زیست، راهکار نهایی برای رفع دائمی معضل مازوتسوزی، تغییر ماهیت نیروگاه از حرارتی ساده به سیکل ترکیبی است. در نیروگاههای سیکل ترکیبی، زیرساختهای فنی اصولاً امکان استفاده از مازوت را سلب میکنند و این خودکارترین راه برای حذف این سوخت آلاینده از چرخه مصرف است.
نیروگاه شهید منتظری با ظرفیت تولید ۱۶۰۰ مگاوات برق، روزانه بالغ بر ۸۰ میلیون مترمکعب گاز مصرف میکند که سهم بسیار بالایی در تراز انرژی استان دارد. تبدیل این واحد به سیکل ترکیبی، علاوه بر بالا بردن راندمان تولید برق، با نصب سیستمهای مدرن کاهنده، حجم ذرات معلق خروجی را به حداقل ممکن میرساند. تحقق این امر نیازمند ورود جدی بخش خصوصی برای فاینانس و حمایتهای حاکمیتی دولت جهت بهینهسازی است.
ضرورت استانداردسازی در بخشهای مختلف انتشار
گلعلیزاده با تأکید بر اینکه نباید آلودگی اصفهان را صرفاً به یک عامل محدود کرد، خواستار حرکت به سمت استانداردسازی جامع در تمامی بخشهای آلاینده شد. جلوگیری از تشدید وضعیت بحرانی در نیمه دوم سال، مستلزم اصلاح فرآیندهای احتراق در صنایع سنگین شمال غرب اصفهان و نوسازی ناوگان حملونقل در کنار اصلاح ساختار نیروگاهی است.
در حال حاضر، تمرکز بر روی نیروگاه شهید منتظری به عنوان یکی از بزرگترین منابع ثابت آلایندگی، گام نخست در مسیر بازیابی کیفیت هوای اصفهان محسوب میشود. اما تا زمانی که سیستمهای کاهنده اکسید نیتروژن نصب نشوند و راندمان نیروگاه ارتقا نیابد، تغییر نوع سوخت تنها مسکنی موقت برای دردهای ریوی کلانشهر اصفهان خواهد بود.