فاجعه مدرسه میناب زیر نگاه جهان

صبح شنبه،۹ اسفندماه هم‌زمان با آغاز موجی از حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه اهدافی در ایران، مدرسه ابتدایی دخترانه «شجره طیبه» میناب در استان هرمزگان، هدف اصابت مستقیم قرار گرفت. جنایت وحشیانه‌ای که به شهادت 168 دانش آموز دختر، معلم و اولیا و مجروح شدن 110 دانش‌آموز دیگر منجر شد.

این حمله در حالی رخ داد که دانش‌آموزان در کلاس‌های درس حضور داشتند. ساختمان مدرسه دچار تخریب گسترده شد و تصاویر منتشرشده از محل حادثه، از عمق فاجعه‌ای حکایت داشت که به سرعت بازتابی جهانی پیدا کرد. رویدادی که به سرعت به موضوعی در سطح افکار عمومی جهان تبدیل شد.

این حمله موشکی موجی از واکنش‌های بین‌المللی را در پی داشت؛ از سازمان‌های وابسته به سازمان ملل متحد تا سیاستمداران، نهادهای حقوق بشری و چهره‌های فرهنگی جهان، همگی این حادثه را نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه خوانده‌اند.

روایت یک حمله؛ از میناب تا تیتر اول رسانه‌های جهان

روزنامه واشنگتن پست در گزارشی به ابعاد این حادثه پرداخت و به نقل از سخنگوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نوشت که ارتش آمریکا گزارش‌های مربوط به آسیب به غیرنظامیان را «جدی گرفته و در حال بررسی آن است». این روزنامه همچنین به انتشار تصاویر و ویدئوهایی اشاره کرد که نشان‌دهنده تخریب گسترده ساختمان مدرسه و حضور نیروهای امدادی در محل بود.

این روزنامه در ادامه نوشت: در روایت رسمی ایران، این حمله در چارچوب عملیاتی که از سوی آمریکا با نام «Epic Fury» و از سوی اسرائیل با عناوینی چون «Roaring Lion» معرفی شده، انجام گرفته است. در جریان این عملیات، چند نقطه در ایران هدف قرار گرفتند که یکی از آن‌ها مدرسه دخترانه میناب بود.

شبکه الجزیره انگلیسی در گزارشی تحقیقی با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل داده‌های میدانی، دو احتمال را مطرح کرد: نخست استفاده از بانک اهداف قدیمی و به‌روزرسانی‌نشده، و دوم هدف‌گیری آگاهانه مکانی با کاربری آموزشی. این گزارش تأکید کرده بود که تفکیک کاربری‌ها در محدوده مورد اصابت از نظر فنی ممکن بوده است.

خبرگزاری رویترز ضمن پوشش این حادثه، اعلام کرد: سازمان ملل خواستار تحقیق مستقل درباره این حمله شده است. در گزارش این خبرگزاری آمده که دفتر حقوق بشر سازمان ملل از طرف‌های درگیر خواسته «تحقیقی سریع، بی‌طرفانه و جامع» انجام دهند و نتایج آن را منتشر کنند.

همچنین روزنامه گاردین این رویداد را یکی از مرگبارترین حملات علیه غیرنظامیان در جریان درگیری‌های اخیر توصیف کرد و به انتشار تصاویر تکان‌دهنده از محل حادثه اشاره داشت.

واکنش سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی

پس از انتشار خبر، نهادهای مختلف وابسته به سازمان ملل واکنش نشان دادند. برخی از این واکنش‌ها عاری از محکومیت اقدامات جنایت کارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده و تنها به ابراز نگرانی محدود شده است. در کنار آن برخی چهره های سرشناس و آزاده دنیا این اقدام را جنایت برشمرده و آن را محکوم کردند و دولت های خود را بابت عدم واکنش درست مواخذه کردند.

یونسکو در بیانیه‌ای اعلام کرد: هدف قرار دادن یک مرکز آموزشی، نقض جدی قوانین بین‌المللی بشردوستانه است و مدارس باید مکان‌هایی امن و به دور از درگیری‌های نظامی باشند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز در نشست اضطراری شورای امنیت با اشاره به گزارش‌ها درباره تلفات غیرنظامی، نسبت به گسترش درگیری‌ها و افزایش بی‌ثباتی منطقه هشدار داد.

همچنین یونیسف با ابراز نگرانی عمیق نسبت به وضعیت کودکان در جریان درگیری‌ها، خواستار توقف فوری خشونت‌ها شد.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز با تأکید بر لزوم حمایت از غیرنظامیان، خاطرنشان کرد: مدارس و مراکز درمانی باید از هرگونه حمله مصون بمانند.

از مواضع روسیه و بلاروس تا واکنش نماینده پارلمان ایرلند

وزارت امور خارجه روسیه این حمله را «نقض فاحش منشور ملل متحد» توصیف کرد.سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه این کشور، با اشاره به جان‌باختن کودکان، این اقدام را شایسته شدیدترین محکومیت دانست.

وزارت امور خارجه بلاروس نیز در بیانیه‌ای با ابراز شوک از این حادثه، مرگ کودکان بی‌گناه را غیرقابل توجیه خواند و با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی کرد.

پاول مورفی، نماینده پارلمان ایرلند خطاب به نخست وزیر این کشور در اظهارات اخیر خود در پارلمان این کشور گفت: صحبت از دختربچه 7 تا 12 ساله ایرانی است  که توسط آمریکا و اسرائیل کشته شده‌اند. تنها در یک حمله به یک مدرسه ابتدایی نزدیک به 200 نفر ان باختند که اکثر آنها کودکان خردسال و معلمانشان بودند.  اما کارتان به کجا رسیده که نمی‌توانید کشتار کودکان را محکوم کنید؟ واقعا باورکردنی نیست که در جلسات مختلف از محکوم کردن این بمباران خودداری کردید. شما از بیان این حقیقت ساده طفره می روید که این حملات نقض آشکار قوانین بین المللی است. این موضوع نشان دهنده موضع ذلیلانه دولت شما در برابر امپریالیسم آمریکا و بزدلی اخلاقی تان است. چرا که نمی خواهید در آستانه دیدار با ترامپ او را از خود برنجانید.

صدای اعتراض چهره‌های ضدجنگ

چهره‌هایی از جریان‌های ضدجنگ نیز واکنش هایی به این حمله آمریکایی - صهیونیستی نشان دادند.

جورج گالووی، نماینده پیشین پارلمان بریتانیا این حادثه را یکی از تکان‌دهنده‌ترین فجایع سال‌های اخیر توصیف کرد و از سکوت رسانه‌های غربی انتقاد کرد.

گالووی افزود: قتل‌عام ۱۶۷ دختر بین ۷ تا ۱۲ سال در کلاس‌هایشان در یک مدرسه ابتدایی در ایران، بزرگ‌ترین فاجعه‌ای است که از زمان جنگ ویتنام توسط آمریکا رخ داده است. این حادثه در نزدیکی هرمز و در منطقه‌ای دورافتاده و تقریباً ناشناخته در ایران اتفاق افتاد؛ بدون دلیلی که کسی بتواند آن را درک کند. شصت نفر دیگر نیز در بیمارستان مجروح شده‌اند. این بزرگ‌ترین کشتار دختران یک مدرسه در تاریخ ثبت‌شده جهان است. با این حال، هیچ‌کس درباره آن صحبت نمی‌کند. فقط برای لحظه‌ای تأمل کنید: اگر روسیه ۱۶۷ دختر مدرسه‌ای اوکراینی را کشته بود، اگر فلسطینی‌ها ۱۶۷ دختر مدرسه‌ای اسرائیلی را کشته بودند، یا اگر ایران چنین اقدامی انجام داده بود، این موضوع برای سال‌ها بزرگ‌ترین خبر رسانه‌های جهان می‌شد.

استیو بل، از مدیران ارشد ائتلاف «Stop the War»با اشاره به هدف قرار گرفتن یک مدرسه دخترانه، مدعیان دفاع از حقوق بشر را به بازنگری در مواضع خود فراخواند و خاطرنشان کرد: حمایت بی‌قیدوشرط از اقدام نظامی، اعتبار اخلاقی دولت‌های غربی را تضعیف می‌کند.

او با اشاره به هدف قرار گرفتن یک مدرسه ابتدایی دخترانه در میناب گفت: این قبیل رویدادها، «تصویری عریان از ارزش‌های واقعی جنگ‌طلبان» ارائه می‌کند و ادعاهای اخلاقی آنها را زیر سؤال می‌برد.

استیو بل ادامه داد: حمایت بی‌چون‌وچرای برخی دولت‌های غربی از اقدام نظامی، نه تنها صلح را دورتر می‌کند، بلکه اعتماد عمومی به ادعاهای اخلاقی آنها درباره حقوق بشر و حفاظت از غیرنظامیان را بیش از پیش فرسوده خواهد کرد.

واکنش گسترده هنرمندان و چهره‌های فرهنگی جهان

حادثه مدرسه دخترانه میناب تنها در سطح نهادهای سیاسی و حقوقی بازتاب نداشت؛ بلکه شماری از بازیگران، کارگردانان و چهره‌های فرهنگی در نقاط مختلف جهان نیز با انتشار پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی و حضور در تجمع‌های اعتراضی، نسبت به این رویداد واکنش نشان دادند.

مارک رافالو، بازیگر آمریکایی در پیامی خطاب به نمایندگان کنگره ایالات متحده نوشت:

این هفته همه ما باید با سناتورها و اعضای کنگره تماس بگیریم و بگوییم: با ایران وارد جنگ نشوید. دو رأی‌گیری مهم در هر دو مجلس در جریان است تا جنگ غیرقانونی و ویرانگر متوقف شود.

مارک رافالو با اشاره به تصاویر منتشرشده از میناب تأکید کرد: جان باختن کودکان در جریان درگیری‌های نظامی، «هشداری جدی درباره پیامدهای انسانی جنگ» است.

لیام کانینگهام، بازیگر ایرلندی که بیشتر با سریال «بازی تاج‌وتخت» شناخته می‌شود، در واکنشی صریح نوشت:کشتار دانش‌آموزان دختر دبستانی در ایران اکنون به رقمی تکان‌دهنده رسیده است. هر فردی که تلاش کند این اقدام بی‌منطق و هولناک را توجیه کند، باید در انسانیت خود تأمل کند.

کانینگهام این رویداد را «غیرقابل دفاع» خواند.

​

جین فوندا، بازیگر برنده اسکار در تجمعی اعتراضی در لس‌آنجلس با مقایسه شرایط کنونی با جنگ ویتنام گفت:ما نمی‌خواهیم پول مالیات‌دهندگان صرف جنگی شود که کودکان را قربانی می‌کند. ما خواهان مراقبت‌های بهداشتی، مسکن و آموزش برای مردم خود هستیم. جنگ علیه ایران باید متوقف شود.  فوندا از شهروندان آمریکایی خواست صدای مخالفت خود را با گسترش درگیری‌ها بلندتر کنند.

خاویر باردم، بازیگر اسپانیایی و برنده اسکار، با بازنشر ویدئویی درباره این حادثه در صفحه اینستاگرام خود نوشت: کودکانی که برای یادگیری به مدرسه رفته بودند، نباید قربانی جنگ شوند.

او خواستار احترام به اصول حقوق بین‌الملل و حفاظت از غیرنظامیان شد.

ملاله یوسف‌زی، برنده جایزه صلح نوبل نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد:از شنیدن خبر کشته شدن دخترانی که با امید و آرزو برای آینده‌شان به مدرسه رفته بودند، دل‌شکسته و شوکه شدم. مدارس باید مکان‌هایی امن برای یادگیری باشند، نه میدان جنگ.

لورا هرینگ، بازیگر فیلم «جاده مالهالند»، با انتشار تصویری از مدرسه میناب نوشت:تصور کنید به دنیا بگویید می‌خواهید زنان ایران را آزاد کنید، اما نخستین اقدام‌تان بمباران مدرسه‌ای پر از دختر باشد.

​

همچنین وانسا واسکز در واکنش به آمار منتشرشده درباره قربانیان نوشت:کشتار کودکان را متوقف کنید. هیچ هدف سیاسی‌ای نمی‌تواند جان کودکان را توجیه کند.

این موج واکنش‌ها نشان می‌دهد حادثه میناب، فراتر از مرزهای سیاسی، به مسئله‌ای انسانی و اخلاقی در افکار عمومی جهان بدل شده است؛ جایی که حفاظت از کودکان و مراکز آموزشی، به مطالبه‌ای مشترک میان فعالان فرهنگی، مدنی و حقوق بشری تبدیل شده است.

میناب؛ زخمی که باز است

حادثه مدرسه «شجره طیبه» اکنون به یکی از مهم‌ترین محورهای بحث درباره رعایت حقوق بین‌الملل در منازعات مسلحانه بدل شده است. پرسش محوری همچنان پابرجاست: در جهانی که قوانین بشردوستانه برای حمایت از غیرنظامیان تدوین شده‌اند، چگونه یک مرکز آموزشی می‌تواند به صحنه جنگ تبدیل شود؟

میناب این روزها نه فقط نام یک شهر، بلکه نماد مطالبه‌ای جهانی برای حفاظت از کودکان در برابر آتش جنگ است؛ مطالبه‌ای که پاسخ آن، فراتر از مرزهای جغرافیایی، در وجدان عمومی جهان جست‌وجو می‌شود.