تشدید انحراف ستونهای گنبدخانه مسجد جامع عباسی بر اثر بمباران
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان از تشدید انحراف برخی ستونهای سنگی شبستان شرقی گنبدخانه مسجد جامع عباسی واقع در میدان نقش جهان خبر داد.
به گفته کارشناسان سازه، ستونهای شبستان مسجد جامع عباسی اصفهان پیشتر بر اثر فرونشست نامتقارن، هفت سانتی متر به سمت جنوب و پنج سانتی متر به سمت شرق کج شده اند، شرایطی که میتواند وضعیت گنبد را متزلزل کند و حالا خبرها حاکی از انحراف برخی ستونهای سنگی شبستان شرقی گنبد عظیم این بنای دوره صفوی است.
امیر کرمزاده روز دوشنبه در گفت و گو با ایرنا درباره آخرین ارزیابیها از مسجد جامع عباسی افزود: سه ستونسنگی شبستان شرقی گنبدخانه این مسجد حدود ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر انحراف پیدا کرده است. البته علت این انحراف صرفاً موج انفجار نیست و فرونشست زمین نیز پیشتر نقش داشته است.
وی با اشاره به تأثیر موج انفجار بر مجموعه جهانی میدان نقش جهان افزود: در مسجد جامع عباسی و عمارت عالیقاپو، وضعیت بهویژه در بخش تزیینات نگران کننده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان اظهار داشت: علاوه بر یکی از ستونهای مسجد جامع عباسی، ۲ ستون در عمارت عالیقاپو دچار آسیب و ترکخوردگی هستند. این ستونها پیش از این تحتتأثیر فرونشست نیز دچار ضعف شده بودند اما موج انفجار موجب پیشروی ترکها شده است.
کرم زاده همچنین به وضعیت مجموعه تاریخی و ثبت جهانی چهلستون اشاره کرد و گفت: در این مجموعه نیز یکی از ستونهای میانی دچار انحراف شده است. این انحراف در بازدیدهای اخیر با چشم قابل مشاهده بود اما نیاز به بررسیهای دقیقتر دارد.
کرمزاده تصریح کرد: آسیبهای بناهای تاریخی با توجه به ماهیت مصالح سنتی آنها به طور معمول بلافاصله آشکار نمیشوند و با گذشت زمان نمایان میشوند.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان تأکید کرد: برای تثبیت و مرمت بناها نیازمند تجهیزات پیشرفته هستیم؛ از جمله دستگاههای لرزهنگاری و تجهیزات تخصصی برای تثبیت کاشیها، شست و شوی علمی سطوح و ارزیابیهای دقیق سازهای. این دستگاهها علاوه بر موضوع انفجار، در بررسی و پایش فرونشست نیز کاربرد خواهند داشت.
به گفته کرمزاده، اقدامات مطالعاتی و پژوهشی اولیه آغاز شده و برنامهریزی برای مرمت اضطراری و تثبیت بناها در دستور کار است تا از پیشروی آسیبها جلوگیری شود.
پیشتر یک متخصص سازه به ایرنا گفته بود ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی در مجاورت میدان نقش جهان، در صورت آسیب وارد کردن به ستونهای مسجد جامع عباسی، گنبد این اثر تاریخی را با صدمات بیشتر و حتی ناپایداری مواجه میکند.
به گفته بهرام نادی سازههای با سقف گنبدی، به دلیل توزیع تنشهای ترکیبی (عمودی و افقی) بر دیوارها، نسبت به ارتعاشات شدید حساسترند و این نوع توزیع تنش میتواند باعث ایجاد حرکات در دیوارها و در نهایت آسیب به گنبد شود.
وی تصریح کرده بود که سازه مسجد جامع عباسی، گنبد بزرگی دارد که بر اثر نیروی افقی وارد از آن به صحن شرقی و غربی، ستونها دچار انحراف هستند و حالا ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات اخیر و در جوار میدان نقشجهان میتواند آسیبپذیری این ستونها را بسیار شدیدتر کند.
به گفته این متخصص ژئوتکنیک، آسیبپذیری ستونهای مسجد جامع عباسی از نوع ترد و شکننده است و اگر دچار صدمات بیشتر شوند، ناحیه وسیعی از سقف گنبدی شکل را دچار ناپایداری و حتی فروپاشی خواهند کرد.
او تاکید کرده بود که پایش چند ماهه و مداوم مسجد جامع عباسی ضروری است؛ زیرا سازه آن هم تحت تنشهای فرونشستی و هم در جریان جنگ چهل روزه تحت تأثیر ارتعاشات ناشی از انفجارها و بمبارانها قرار داشته اند.
گفتنی است، در حملات و بمباران روز ۱۷ اسفند به خیابان پاسداران در نزدیکی میدان نقش جهان، کاشیهای ایوانهای شمالی و غربی مسجد جامع عباسی در برخی نقاط دچار ریزش شد.
مسجد جامع عباسی در مجموعه ثبت جهانی میدان نقشجهان قرار دارد که از موج انفجارها و حملات دشمن دچار آسیب شده است.
با این وصف در حالی که بناهای مجموعه ثبت جهانی میدان نقش جهان از آسیبهای حملات ۱۷ اسفند مصون نماند، مجددا بمباران استانداری اصفهان در عرصه دولت خانه صفوی ( بخشی از محور تاریخی فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقشجهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهلستون، آسیبهای گستردهای را به این یادمانهای تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد.
«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان، دچار آسیبهای زیادی شدند.
به واقع این حملات در حریم مهمترین اثر میراث جهانی اصفهان یعنی «میدان نقش جهان» و همچنین حریم درجه یک کاخ موزه ثبت جهانی چهلستون رخ داد؛ جایی که مطابق هشدارهای یونسکو باید از حملات مصون میماند.
به گفته مقامات اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان ۲۸ بنای تاریخی این خطه در بمباران و حملات ائتلاف آمریکایی - صهیونیستی دچار آسیب شدند.
مجموعه جهانی کاخموزه چهلستون، مجموعه جهانی نقشجهان، مسجد جامع عباسی و کاخ عالیقاپو،تالار اشرف، عمارت رکیبخانه، عمارت جبهخانه،عمارت توحیدخانه،عمارت پیشه و هنر(اداره کل میراث فرهنگی استان)، خانه امینالتجار، کاخ هشتبهشت، خانه جبارزاده، خانه مشکی، خانه صیفور قاسمی، حمام جارچی باشی، تکیه میرزا رفیعا نایینی، بقعه بابا رکنالدین، تکیه مادر شاهزاده و تکیه کازرونی در تخت فولاد، مدرسه تاریخی سعدی، کاخ سردار اعظم(ساختمان وزارت خارجه) آثار تاریخی آسیب دیده بر اثر موج انفجارهای بمبارانهای اخیر شهر اصفهان در جریان حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی بودهاند.
همچنین خانه تاریخی کریمی در شهرضا ( اداره میراثفرهنگی شهرستان)، کاروانسرا و بازار تاریخی شهر کوهپایه، مسجد جامع خوانسار، خانه تاریخی ابهری خوانسار، مسجد رئیسان خوانسار، مدرسه مریم بیگم خوانسار و همچنین کارخانه تاریخی ریسندگی نوین شهرضا از جمله دیگر بناهای آسیبدیده بر اثر موج انفجار بمبارانها در سایر شهرستانهای استان اصفهان اعلام شدهاند.