اصفهان در صدر جذب سرمایه‌گذاری صنعتی کشور

استان اصفهان که با بحران آب و کم‌آبی شدید مواجه است، طی سال‌های اخیر شاهد فشار مضاعف بر منابع آب زیرزمینی و سطحی بوده است. در این شرایط، شرکت شهرک‌های صنعتی استان با اتخاذ راهبردهای نوین، پروژه‌های تأمین آب پایدار از منابع غیرمتعارف، انتقال پساب شهری و بررسی انتقال آب دریای عمان را در دستور کار قرار داده است. هدف این اقدامات، تضمین استمرار فعالیت صنایع کوچک و متوسط، کاهش فشار بر منابع آب، و حرکت به سمت صنایع پاک و فناورمحور است. همزمان، تمرکز بر توسعه شهرک‌های صنعتی تخصصی و جذب سرمایه‌گذاری فناورانه با ارزش افزوده بالا، بخش دیگری از استراتژی کلان این سازمان به شمار می‌رود.

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان اصفهان، با تاکید بر رتبه نخست استان در جذب سرمایه‌گذار صنعتی، گفت: رویکرد اصلی این شرکت، تمرکز بر جذب سرمایه‌گذاری فناورمحور و ایجاد ارزش افزوده بالاست تا اصفهان در افق ده‌ساله به سمت گذار فراصنعتی حرکت کند.

محمدجواد بگی، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان همزمان با ایام دهه فجر از جهش بزرگ در مدیریت منابع آب، توسعه شهرک‌های تخصصی و اجرای پروژه‌های زیست‌محیطی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی استان خبر داد.

بگی با تأکید بر ضرورت حرکت صنایع به سمت پایداری و بهره‌وری حداکثری منابع، اقدامات گسترده‌ای در حوزه تأمین آب غیرمتعارف، بازچرخانی پساب، توسعه صنایع سبز و تسهیل امور سرمایه‌گذاری اجرایی کرده است.

• سرمایه‌گذاری هدفمند؛ نه صرف آمار

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان اصفهان در پاسخ به پرسش اصفهان‌امروز درباره جایگاه اصفهان در جذب سرمایه‌گذار گفت: استان اصفهان در کشور رتبه نخست را دارد. امروز بیش از ۷۵۰۰ واحد بهره‌بردار و حدود ۴۵۰۰ طرح در دست اجرا داریم که از نظر تعداد و حجم فعالیت، قابل مقایسه با سایر استان‌ها نیست.

او با تأکید بر اینکه هدف جذب هر نوع سرمایه‌گذاری نیست، افزود: رویکرد ما جذب سرمایه‌گذاری مبتنی بر فناوری، ایجاد ارزش افزوده بالا، رقابت‌پذیری، سازگاری با محیط زیست و استفاده از نیروی انسانی دانشگاهی است. ما به دنبال آن هستیم که استان اصفهان را در یک افق ۱۰ ساله به سمت گذار فراصنعتی هدایت کنیم.

بگی ادامه داد: تجربه کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد دیگر تولیدکننده صنایع سنگین سنتی نیستند؛ بلکه به سمت تولید محصولات پیشرفته، شیمیایی ظریف و فناورمحور رفته‌اند که ارزش افزوده چندصد برابری ایجاد می‌کند. استان اصفهان نیز باید این مسیر را طی کند و به جای فروش ماده خام یا تولیدات کم‌ارزش، به سمت فروش فناوری، محصولات پیشرفته و صادرات رقابت‌پذیر حرکت کند.

او تصریح کرد: عدد و آمار دیگر هدف ما نیست؛ تمرکز بر کیفیت سرمایه‌گذاری، صنایع پیشرفته و ایجاد ارزش افزوده صادراتی است.

• وضعیت واحدهای صنعتی و احیای واحدهای راکد

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی با اشاره به وضعیت واحدهای صنعتی استان گفت: نسبت واحدهای بهره‌بردار به طرح‌ها تقریباً دو برابر است که نشان می‌دهد بیش از ۷۰ درصد واحدهای مستقر در شهرک‌های صنعتی به بهره‌برداری رسیده‌اند. حدود ۲۰۰۰ واحد راکد یا دارای زمین خام وجود دارد که بخشی تازه واگذار شده و طبیعی است هنوز به بهره‌برداری نرسیده باشند، اما حدود ۱۵۰۰ واحد دیگر به‌صورت مستمر پایش می‌شوند.

او افزود: از ابتدای امسال تاکنون بیش از ۲۰ جلسه برای تعیین تکلیف این واحدها برگزار شده و حدود ۷۰ درصد پرونده‌ها منجر به بازگشت زمین‌ها و واگذاری مجدد به متقاضیان جدید شده است تا از حبس زمین صنعتی جلوگیری شود.

بگی در پاسخ به پرسش دیگر اصفهان امروز مبنی بر مزیت‌های اصلی هر پروژه تصریح کرد: سه مزیت مدنظر است. نخست مزیت اقتصادی؛ یعنی مشخص باشد هزینه‌ای که انجام می‌شود چه بازدهی دارد. دوم مزیت فنی؛ پروژه باید با کمترین هزینه و بهترین کیفیت قابل اجرا باشد و سوم مزیت زیست‌محیطی؛ یعنی اجرای پروژه به زیست‌بوم استان آسیب نزند.

او اضافه کرد: در تأمین زیرساخت‌ها مانند برق نیز همین منطق را دنبال کرده‌ایم. به جای احداث پست و خطوط انتقال پرهزینه، در برخی نواحی صنعتی به سمت تأمین انرژی از طریق نیروگاه‌های خورشیدی رفته‌ایم که هم اقتصادی و هم با توسعه پایدار همخوانی دارد.

• تأمین آب پایدار؛ اولویت نخست شهرک‌های صنعتی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان با بیان اینکه تأمین آب پایدار برای صنایع کوچک و متوسط مستقر در شهرک‌ها، مهم‌ترین محور برنامه‌های شرکت است، خاطرنشان کرد: در سال گذشته با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای با سازمان آب و فاضلاب، حدود ۴۳۷ لیتر بر ثانیه پساب شهری به ۱۷ شهر مجاور و ۲۵ شهرک صنعتی منتقل شد تا برای مصارف صنعتی و فضای سبز استفاده شود. صنایع غذایی، دارویی و آرایشی-بهداشتی همچنان از شبکه آب شرب بهره‌مند می‌شوند.

بگی افزود: بحران آب در استان به‌ویژه در سطح منطقه خاورمیانه محسوس است و بارگذاری بیشتر بر منابع متعارف دیگر امکان‌پذیر نیست.

او یادآور شد: شرکت از حدود یک دهه پیش نخستین پروژه اختصاصی انتقال پساب شهری به شهرک صنعتی رازی را با ظرفیت ۶۶۰ لیتر بر ثانیه به اجرا گذاشته و این پروژه به‌عنوان الگویی موفق در کشور شناخته شده است. امروز استان اصفهان با تأمین حدود ۵۰۰ لیتر بر ثانیه پساب شهری برای مصارف صنعتی و فضای سبز، رتبه نخست کشور در این حوزه را دارد. همچنین، مطالعات مقدماتی برای انتقال آب دریای عمان به برخی شهرک‌های صنعتی استان در دست انجام است، هرچند هزینه بالای این پروژه آن را صرفاً برای صنایع صادرات‌محور توجیه‌پذیر می‌کند.

• بازچرخانی آب و توسعه شهرک‌های تخصصی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی اصفهان درباره بازچرخانی آب توضیح داد: پساب وارد تصفیه‌خانه‌های داخلی شهرک‌ها شده و حدود ۷۰ درصد آن برای مصارف صنعتی و فضای سبز استفاده می‌شود و ۳۰ درصد باقی‌مانده به دشت بازگردانده می‌شود تا تعادل آب‌های زیرزمینی حفظ شود.

بگی با اشاره به ایجاد پنج تصفیه‌خانه ارتقا یافته و پنج تصفیه‌خانه جدید در حال احداث، خاطرنشان کرد: پایان برنامه هفتم توسعه، تمامی شهرک‌های صنعتی که پساب تولیدی بالای ۳۰۰ مترمکعب در شبانه‌روز دارند به سیستم بازچرخانی آب مجهز خواهند شد.

او همچنین از تأسیس نواحی صنعتی تخصصی خبر داد و گفت: استان اصفهان دیگر هیچ شهرک صنعتی عمومی برای صنایع آلاینده رده شش و هفت احداث نخواهد کرد. رویکرد ما ایجاد شهرک‌های فناوری‌محور، سبز و تخصصی است که صنایع پیشرفته و با ارزش افزوده بالا در آنها مستقر شوند.

نمونه‌هایی از این اقدامات شامل احداث ناحیه صنعتی تخصصی صنایع معدنی در شهر جَدَل با تأمین برق از نیروگاه خورشیدی ۱.۵ مگاواتی و ایجاد شهرک‌های تخصصی در حوزه نساجی پیشرفته، فرآوری عناصر معدنی و تکمیل زنجیره ارزش مواد پتروشیمیایی است.

• چالش‌ها و فرصت‌های انتقال آب دریای عمان

بگی درباره طرح انتقال آب دریای عمان به شهرک‌های صنعتی گفت: این پروژه با دو چالش اصلی روبه‌روست؛ نخست، مسائل زیست‌محیطی مرتبط با شوری آب و نمک‌های حاصل از فرایند شیرین‌سازی که باید به دریا بازگردانده شود و دوم، هزینه بالای اقتصادی پروژه.

او افزود: قیمت هر مترمکعب آب دریای عمان برای صنایع حدود ۷۰۰ هزار تومان است و صرفاً برای صنایعی قابل توجیه است که محصول نهایی آنها صادرات‌محور و با ارزش افزوده بالا باشد. برای بررسی دقیق این طرح، کمیته‌ای متشکل از متخصصان سرمایه‌گذاری و ارزیابی ریسک تشکیل شده است و هیچ تصمیم سیاسی یا شتابزده‌ای اتخاذ نخواهد شد.

• شهرک‌های صنعتی تخصصی؛ رویکرد آینده

بگی درباره جهت‌گیری آینده شهرک‌های صنعتی استان بیان کرد: آینده شهرک‌ها به‌طور قطعی به سمت شهرک‌های تخصصی، فناورمحور و مبتنی بر زنجیره ارزش حرکت می‌کند و این رویکرد اکنون در فاز عملیاتی است.

او افزود: در یک سال گذشته اقدامات مشخصی برای ایجاد شهرک‌های تخصصی انجام شده است. به‌عنوان نمونه، ناحیه تخصصی تولید ماهیان زینتی در کاشان با حضور معاون رئیس‌جمهور مورد توجه قرار گرفت. این ناحیه علاوه بر تولید، به دلیل موقعیت مکانی در کنار آزادراه کاشان–تهران، ظرفیت تبدیل شدن به مرکز گردشگری تخصصی را نیز دارد.

• شهرک تخصصی صنایع پیشرفته و فرآوری عناصر معدنی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی گفت: شهرک تخصصی صنایع پیشرفته با مساحت حدود ۱۵۰ هکتار به بهره‌برداری رسیده است. این شهرک ویژه استقرار صنایع پیشرفته، به‌خصوص در حوزه نساجی پیشرفته و تولیدات فناورانه است که ارزش افزوده بالایی دارند.

او ادامه داد: سومین شهرک، شهرک تخصصی فرآوری عناصر معدنی است که عملیات اجرایی آن امسال آغاز شده و بر فلزات و عناصر استراتژیک متمرکز است. گردش مالی این عناصر در آمریکا حدود ۲۷۰ میلیارد دلار و کشور دوم دنیا با فاصله‌ای معنادار حدود ۷۹ میلیارد دلار است که اهمیت راهبردی این حوزه را نشان می‌دهد.

بگی تأکید کرد: کشور ما، به ویژه در زون ایران مرکزی و استان‌هایی مانند اصفهان و سمنان، از نظر ذخایر معدنی فلزی و مواد واسطه‌ای پتانسیل بسیار بالایی دارد و موقعیت جغرافیایی اصفهان این امکان را فراهم کرده که به قطب فرآوری عناصر معدنی و استراتژیک تبدیل شود.

• شهرک‌های تخصصی زنجیره ارزش مواد پتروشیمی و صنایع غذایی

او افزود: یکی دیگر از شهرک‌ها به تکمیل زنجیره ارزش مواد خام پتروشیمیایی اختصاص دارد. این مواد که امروز به‌صورت خام صادر می‌شوند یا مزیت صادراتی ندارند، در این شهرک به محصولات با ارزش افزوده بسیار بالا تبدیل می‌شوند؛ محصولاتی مانند مواد اولیه دارویی، ترکیبات شیمیایی معدنی، تجهیزات پزشکی و صنایع پیشرفته.

بگی گفت: عملیات اجرایی این شهرک از شهرک شهرزاد آغاز شده است. همچنین، شهرک تخصصی غذایی زاینده‌رود که عملیات اجرایی آن به پایان رسیده، به بهره‌برداری رسیده و ناحیه تخصصی مرتبط با این حوزه نیز در دهه مبارک فجر به مرحله پایانی اجرا رسیده است.

• پروژه‌های زیست‌محیطی و مسئولیت اجتماعی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات زیست‌محیطی اشاره کرد و گفت: چهار اقدام کلیدی در دستور کار است؛ ایجاد تصفیه‌خانه‌های صنعتی، تأسیس سایت‌های جمع‌آوری و فرآوری پسماند، نصب دوربین‌های پایش آلایندگی و اعمال محدودیت داوطلبانه در استقرار صنایع آلاینده.

او خاطرنشان کرد:  شرکت داوطلبانه ۱۵۰۰ هکتار از اراضی را برای بیابان‌زدایی اختصاص داده است و تا پایان سال آینده، ۵۰۰ هکتار از این اراضی احیا خواهد شد. همچنین ایجاد شهرک تخصصی فرآوری عناصر نمکی و بهره‌برداری از دریاچه نمک به‌عنوان گنج ملی از جمله پروژه‌های راهبردی است.

• بهره‌برداری از ۷۰ پروژه صنعتی و زیربنایی در دهه فجر

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان اصفهان از بهره‌برداری ۷۰ طرح صنعتی و زیربنایی همزمان با دهه فجر خبر داد و افزود: مجموع سرمایه‌گذاری آنها بیش از ۱۰ هزار و ۱۰۰ میلیارد ریال است. این پروژه‌ها در ۸۰ شهرک صنعتی استان اجرایی شده و بیش از ۱۷۰ هزار نفر در آنها مشغول به کار هستند.

بگی در پایان تأکید کرد: مسیر آینده توسعه صنعتی استان اصفهان بر پایه صنایع سبز، پاک و دانش‌محور ترسیم شده است؛ صنایعی که ضمن ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان تحصیل‌کرده، نقش مؤثری در حفظ محیط‌زیست و ارتقای کیفیت زندگی در استان کم‌آب ایفا می‌کنند.

استان اصفهان با تمرکز بر جذب سرمایه‌گذاری هدفمند، توسعه شهرک‌های صنعتی تخصصی و فناورمحور، احیای واحدهای راکد و حرکت به سمت زنجیره ارزش محصولات صنعتی، مسیر خود را برای تبدیل شدن به قطب تولیدات پیشرفته و صادرات رقابت‌پذیر هموار کرده است. این اقدامات، براساس رویکردی مبتنی بر مزیت اقتصادی، فنی و زیست‌محیطی، اصفهان را به‌عنوان نمونه‌ای موفق در جذب سرمایه‌گذاری هوشمند صنعتی در کشور معرفی می‌کند.