بررسی وضعیت سازهای یکی از مهمترین آثار تاریخی اصفهان پس از موج انفجار
وضعیت سازهای کاخ چهلستون؛ انحراف ۲۷ سانتیمتری دیوار غربی
بررسیهای تخصصی وضعیت کاخ چهلستون پس از موج انفجار، از انحراف دیوار غربی، تغییرشکل گنبد و خمیدگی برخی ستونها حکایت دارد؛ کارشناسان تأکید میکنند بخشی از آسیبها قدیمی است و باید جداگانه ارزیابی و اقدامات حفاظتی برای بنا اجرا شود.
کاخموزه چهلستون اصفهان در پی موج انفجار ناشی از حمله به ساختمان استانداری با آسیبهایی در بخشهای مختلف سازه و معماری مواجه شده است. بررسیهای تخصصی انجامشده درباره وضعیت این بنای تاریخی، علاوه بر ثبت خسارتهای جدید، برخی ضعفها و ناپایداریهای قدیمی سازه را نیز آشکار کرده است.
به گزارش خبرگزاری مهر، بررسیهای اولیه نشان میدهد انحراف دیوار غربی، تغییرشکل گنبد اصلی، خمیدگی برخی ستونهای چوبی و ترکهای بخشهای مختلف بنا از جمله مواردی هستند که در مطالعات تخصصی چهلستون مورد توجه قرار گرفتهاند.
این بررسیها نشان میدهد تفکیک آسیبهای ناشی از موج انفجار از مشکلاتی که پیش از این در بنا وجود داشتهاند، یکی از چالشهای اصلی ارزیابی وضعیت فعلی چهلستون است.
انحراف ۲۷ سانتیمتری دیوار غربی چهلستون
میترا حسینی، کارشناس سازهای بناهای تاریخی، در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره نتایج بررسیهای سازهای کاخ چهلستون، از وجود آسیبهایی در اجزای باربر این بنا خبر داده است.
به گفته وی، در نمای غربی، انحراف دیوار باربر حدود ۲۷ سانتیمتر به سمت بیرون بنا اندازهگیری شده است. همچنین در بخشهای دیگر انحرافهایی در حدود ۱۴ و ۱۵ سانتیمتر مشاهده شده و گنبد اصلی نیز در مقطع بررسیشده حدود ۱۳ سانتیمتر از وضعیت مورد انتظار فاصله دارد.
این کارشناس درباره وضعیت ستونهای چوبی نیز توضیح داده است که در برخی ستونها آثار آسیب ناشی از فعالیت حشرات و پوسیدگی چوب تا عمق حدود ۱۰ سانتیمتر مشاهده شده است.
همچنین در دو ستون شماره پنج، خمیدگی حدود چهار سانتیمتری ثبت شده و در بررسیها شکافی مهم در ستون شماره ۱۱ شناسایی شده است.
حسینی تأکید کرده است که بدون پایش و مقایسه مستمر نمیتوان درباره فعال بودن ترکها یا گسترش آنها اظهارنظر قطعی کرد.
بخشی از آسیبهای چهلستون پیش از موج انفجار وجود داشته است
فرامرز فارسی، مدیر شرکت مشاور مطالعاتی و مرمت کاخموزه چهلستون، در گفتوگو با مهر با اشاره به بررسیهای تخصصی پس از جنگ رمضان، دشواری تفکیک آسیبهای جدید از مشکلات پیشین بنا را یکی از مسائل اصلی مطالعات عنوان کرده است.
به گفته وی، بخشی از ترکها در ارتباط با موج انفجار ایجاد شده یا گسترش یافتهاند و بخشی دیگر به آسیبهای قدیمی بنا مربوط میشوند که احتمال دارد در جریان انفجار تشدید شده باشند.
فارسی همچنین بر ضرورت مستندسازی جامع اقدامات مرمتی گذشته تأکید کرده و گفته است مطالعات اولیه از بررسیهای موضعی فراتر رفته و به سمت شناخت جامع بنا، شامل مطالعات تاریخی، آسیبشناسی و ارزیابی مداخلات گذشته حرکت کرده است.
رطوبت و مداخلات مرمتی از دیگر مسائل چهلستون
فاطمه غلامی، معمار و مرمتگر، نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر به اهمیت بررسی تاریخچه معماری و مرمت کاخ چهلستون اشاره کرده است.
وی با بیان اینکه بخشی از اقدامات مرمتی گذشته از سال ۱۳۵۸ به بعد بر سازههای چوبی، مقاومسازی و حفاظت از تزئینات متمرکز بوده است، توضیح داده که گزارشهای موجود لزوماً تمام اقدامات انجامشده در طول این سالها را پوشش نمیدهند.
غلامی همچنین رطوبت را یکی از عوامل مهم آسیبرسان به بنا دانسته و گفته است وضعیت محوطه و تغییرات ایجادشده در پوشش کف باغ میتواند بر جذب، انتقال و دفع آب تأثیر بگذارد.
به گفته این معمار و مرمتگر، پس از موج انفجار ناشی از حمله به ساختمان استانداری اصفهان، شکستگی آجرها و آسیب به بندکشیها نیز در بخشهایی از بنا مشاهده شده است و این موارد باید در قالب نقشههای آسیبنگاری ثبت و بررسی شوند.
ضرورت اقدامات حفاظتی برای ستونهای آسیبدیده
یکی از موضوعات مهم مطرحشده در بررسیهای سازهای چهلستون، ضرورت اجرای اقدامات حفاظتی برای برخی ستونهای مسئلهدار است.
میترا حسینی با اشاره به نیاز به مطالعات تکمیلی، بررسی ژئوتکنیکی و شناخت دقیقتر وضعیت پی و بستر بنا را ضروری دانسته است.
وی همچنین انتقال موقت بار از دو ستون مسئلهدار به یک سیستم حفاظتی را از اقدامات مهم و فوری عنوان کرده و توضیح داده است که این اقدام باید تا زمان تکمیل مطالعات و مشخص شدن طرح نهایی مرمت انجام شود تا خطر ناپایداری و ریزش احتمالی کاهش پیدا کند.
این کارشناس همچنین بر ضرورت توجه به ایمنی گردشگران در اجرای اقدامات حفاظتی تأکید کرده است.
بر اساس مجموعه بررسیهای مطرحشده در گزارش مهر، حفاظت از کاخ چهلستون به ترمیم خسارتهای ناشی از موج انفجار محدود نمیشود و مستندسازی مرمتهای گذشته، بررسی وضعیت اجزای باربر و پی بنا، کنترل رطوبت و پایش مستمر ترکها نیز از محورهای مورد تأکید کارشناسان است.