«روستاآباد»؛ ویترین امید و اقتصاد بومی در شرق اصفهان

در شرایطی که خشکسالی، بیکاری و تضعیف مشاغل سنتی، زیست روستایی شرق اصفهان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده؛ جشنواره و بازارچه اقتصاد مقاومتی «روستاآباد» به میزبانی روستای دشتی، تلاشی هدفمند برای احیای اقتصاد بومی، ایجاد نشاط اجتماعی و بازگرداندن امید به قلب روستاهاست؛ رویدادی که از ۲۰ تا ۲۴ بهمن‌ماه، توانمندی‌های ۸۳ روستای بخش مرکزی اصفهان را به نمایش می‌گذارد.

جشنواره «روستاآباد» تنها یک نمایشگاه فروش محصولات محلی نیست؛ این رویداد، پاسخی عملی به زنجیره‌ای از بحران‌هاست که از خشک شدن زاینده‌رود آغاز شده و به بیکاری، مهاجرت، فرسایش هویت روستایی و بروز آسیب‌های اجتماعی رسیده است. مسئولان محلی، شوراهای روستایی، بسیج سازندگی و فعالان اجتماعی شرق اصفهان، این‌بار با نگاهی فراتر از مناسبت‌های تقویمی، تلاش کرده‌اند اقتصاد روستا را از مسیر توانمندسازی، آموزش و بازارسازی احیا کنند.

• روستاآباد؛ نمایش توانمندی ۸۳ روستا در یک قاب مشترک

رحمت‌الله ترابی، بخشدار مرکزی اصفهان در نشست خبری با اصحاب رسانه با اعلام جزئیات این رویداد گفت: جشنواره و بازارچه اقتصاد مقاومتی «روستاآباد» از ۲۰ تا ۲۴ بهمن‌ماه، هر روز از ساعت ۱۵ تا ۲۱ در محل ورزشگاه روستای دشتی، مرکز دهستان کرارج، برگزار می‌شود.

به گفته او، در این جشنواره ۶۰ غرفه برای عرضه محصولات تولیدکنندگان روستایی پیش‌بینی شده و نمایندگانی از ۸۳ روستای بخش مرکزی، توانمندی‌های خود را در حوزه‌هایی مانند صنایع دستی، غذاهای سنتی و بومی، تولیدات خانگی و دستاوردهای اقتصادی ارائه می‌کنند. ترابی هدف اصلی از برگزاری این جشنواره را ایجاد شور و نشاط اجتماعی، شناسایی استعدادهای نهفته و حمایت از اقتصاد محلی عنوان کرد و افزود: این رویدادها کمک می‌کند ظرفیت‌هایی که سال‌ها در روستاها پنهان مانده‌اند، به مرحله بالفعل برسند.

• بیکاری؛ ریشه مشترک آسیب‌های نوظهور اجتماعی در روستاها

بخشدار مرکزی اصفهان با اشاره به پیامدهای اجتماعی از بین رفتن مشاغل سنتی گفت: از دست رفتن شغل و درآمد خانواده‌ها، به‌طور طبیعی زمینه‌ساز بروز آسیب‌های اجتماعی می‌شود؛ آسیب‌هایی که پیش‌تر در روستاها کمتر شاهد آن بودیم، اما امروز نشانه‌های نگران‌کننده‌ای از آن‌ها دیده می‌شود.

ترابی بیکاری را نخستین حلقه زنجیره آسیب‌های اجتماعی دانست و خاطرنشان کرد: وقتی یک خانواده شغل خود را از دست می‌دهد، معیشت آن خانواده و در ادامه کل جامعه محلی دچار آسیب می‌شود. پدیده‌هایی مانند اعتیاد یا برخی ناهنجاری‌های اجتماعی که سابقه‌ای در روستاها نداشت، امروز به شکل نشانه‌هایی هشداردهنده بروز کرده است.

او تأکید کرد: اگرچه آمار دقیق و مدونی از این آسیب‌ها وجود ندارد، اما واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد ریشه بسیاری از این مشکلات به کاهش درآمد و نابودی مشاغل بومی بازمی‌گردد.

• جشنواره‌های بومی؛ راهبردی برای اشتغال جایگزین در عصر خشکسالی

حسین نایبی، نایب‌رئیس شورای بخش مرکزی اصفهان در ادامه این نشست، با انتقاد از بی‌توجهی به وضعیت معیشتی کشاورزان و تبعیض در توزیع بودجه‌ها، برگزاری جشنواره‌های بومی را راهکاری عملی برای معرفی ظرفیت‌های مغفول و ایجاد اشتغال جایگزین دانست.

نائبی با اشاره به اینکه بخش مرکزی اصفهان با وجود برخورداری از ۸۳ روستا و دو شهر، جمعیتی نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر را در خود جای داده است، گفت: بزرگ‌ترین شغل منطقه ما کشاورزی و دامداری بوده، اما خشک شدن زاینده‌رود معیشت مردم را به بحران کشانده است. وقتی کشاورزی به بن‌بست می‌رسد، ما موظفیم مسیرهای جدیدی برای اشتغال جوانان ایجاد کنیم تا از مهاجرت و فروپاشی اقتصادی روستاها جلوگیری شود.

نایب‌رئیس شورای بخش مرکزی اصفهان همچنین به ناعادلانه بودن توزیع مالیات و عوارض اشاره کرد و افزود: درآمدهای روستاها مستقیم به خزانه دولت می‌رود و سهمی برای توسعه همان روستا باقی نمی‌ماند. این در حالی است که پروژه‌های عمرانی به دلیل افزایش هزینه‌ها نیمه‌تمام مانده‌اند و توان مالی روستاها پاسخگوی نیازها نیست.

• از نمایشگاه مقطعی تا بازار پایدار؛ الگوی متفاوت بسیج سازندگی

در ادامه این نشست ، مسئول بسیج سازندگی شرق اصفهان، جشنواره «روستاآباد» را فراتر از یک بازارچه فروش دانست و گفت: در این رویداد، صرفاً فضایی برای عرضه کالا فراهم نشده، بلکه فرآیند شناسایی، آموزش و پشتیبانی از تولیدکنندگان از مدت‌ها قبل آغاز شده و پس از پایان نمایشگاه نیز ادامه خواهد داشت.

به گفته محمد حیدری، تیم‌های تسهیل‌گر با برگزاری دوره‌های آموزشی، تولیدکنندگان را برای حضور حرفه‌ای در بازار آماده کرده‌اند و در طول جشنواره نیز آموزش‌های تخصصی فروش، به‌ویژه در فضای مجازی، به غرفه‌داران ارائه می‌شود.

حیدری «هویت‌بخشی» را رکن اصلی این جشنواره دانست و خاطرنشان کرد: معرفی نخبگان روستایی، احیای بازی‌های بومی-محلی، توجه به تنوع قومیتی منطقه و راه‌اندازی «رادیو نمایشگاه» برای انعکاس صدای روستاها، از بخش‌های شاخص این رویداد است.

• بانوان روستایی؛ بازوان پنهان اقتصاد محلی

در بخش دیگری از این نشست به نقش بانوان روستایی در رونق اقتصاد محلی اشاره شد؛ ریحانه زارعی، دبیر اشتغال و نماینده بانوان روستاهای بخش مرکزی با اشاره به دستاوردهای نمایشگاه‌های پیشین گفت: در یکی از رویدادهای برگزارشده در روستای دشتی، با وجود جمعیت حدود دو هزار نفر، بیش از ۱۴ هزار بازدیدکننده حضور یافتند که گردش مالی مستقیم و قابل‌توجهی برای تولیدکنندگان بومی ایجاد کرد.

زارعی افزود: امروز ۲۸ بانوی فعال در منطقه به درآمدهای پایدار رسیده‌اند و این نشان می‌دهد زن روستایی می‌تواند به یکی از ارکان اصلی اقتصاد خانواده و جامعه محلی تبدیل شود.  

او تصریح کرد: هدف اصلی این جشنواره‌ها صرفاً درآمدزایی کوتاه‌مدت نیست، بلکه تزریق نشاط، امید و آرامش به جامعه روستایی است؛ چرا که در سایه آرامش است که توسعه پایدار شکل می‌گیرد.

در حالی جشنواره «روستاآباد» برگزار می‌شود که حدود ۱۳ درصد جمعیت استان اصفهان در مناطق روستایی و عشایری ساکن هستند و سهم قابل‌توجهی در تولید مواد غذایی و امنیت غذایی استان و کشور دارند. مسئولان محلی امیدوارند تداوم چنین رویدادهایی، ضمن حفظ هویت هزارساله روستاها، زمینه‌ساز رونق اقتصادی پایدار و کاهش مهاجرت از شرق اصفهان شود.