با هدف صیانت از سرمایههای دامی و امنیت غذایی استان اجرا میشود؛
آغاز عملیات گسترده واکسیناسیون رایگان ۲ میلیون رأس دام در اصفهان؛ سد دفاعی دامپزشکی در برابر تب برفکی
اداره کل دامپزشکی استان اصفهان طرح سراسری و رایگان واکسیناسیون علیه بیماری ویروسی تب برفکی را از ابتدای بهمنماه آغاز کرد. در این طرح که بر دامداریهای سنتی، روستایی و عشایری متمرکز است، بیش از ۲ میلیون رأس دام سبک و سنگین برای پیشگیری از خسارات اقتصادی و تلفات دامی واکسینه میشوند.
از ابتدای بهمنماه سال جاری، فاز جدید عملیات ایمنسازی جمعیت دامی استان اصفهان در برابر یکی از مسریترین بیماریهای ویروسی آغاز شده است. اداره کل دامپزشکی استان اصفهان در راستای وظایف حاکمیتی خود و به منظور حفاظت از اقتصاد روستاییان و تأمین امنیت غذایی شهروندان، طرح واکسیناسیون رایگان بیش از ۲ میلیون رأس دام سبک و سنگین را علیه بیماری «تب برفکی» کلید زد. این بیماری که در میان دامداران به عنوان عامل اصلی افت تولید و تلفات ناگهانی شناخته میشود، تهدیدی جدی برای صنعت دامپروری محسوب میشود و مقابله با آن نیازمند پوشش گسترده واکسیناسیون در کنار رعایت دقیق پروتکلهای بهداشتی است. سید جمالالدین آلمعصوم، رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماریهای دامی استان، ضمن اعلام جزئیات این طرح، بر اهمیت حیاتی همکاری دامداران سنتی و روستایی برای اجرای موفقیتآمیز این عملیات تأکید کرد.
ماهیت بیماری تب برفکی و پیامدهای اقتصادی آن
بیماری تب برفکی (Foot-and-Mouth Disease) یا به اختصار FMD، یک چالش همیشگی برای صنعت دامپروری در سراسر جهان و ایران است. این بیماری ویروسی حاد، با سرعت انتشار بسیار بالا، نشخوارکنندگان بزرگ و کوچک از جمله گاو، گوسفند و بز را هدف قرار میدهد. اهمیت مقابله با این ویروس تنها در بحث سلامت دام خلاصه نمیشود، بلکه تبعات اقتصادی سنگین آن، معیشت دامداران را به شدت تهدید میکند.
سید جمالالدین آلمعصوم، رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماریهای اداره کل دامپزشکی استان اصفهان، در تشریح خطرات این بیماری تصریح کرد که تب برفکی مستقیماً اقتصاد واحدهای دامی را نشانه میرود. کاهش شدید تولید شیر و گوشت در دامهای مبتلا و همچنین تلفات قابل توجه در دامهای جوان (بره و گوساله)، دو ضربه اصلی این بیماری به تولیدکنندگان است.
استراتژی دوگانه: واکسیناسیون و قرنطینه هوشمند
اگرچه واکسیناسیون به عنوان خط مقدم مبارزه با تب برفکی شناخته میشود، اما کارشناسان دامپزشکی معتقدند که اتکا به واکسن به تنهایی کافی نیست. آلمعصوم با تأکید بر اینکه واکسیناسیون یکی از راههای اصلی پیشگیری است، به لزوم اجرای همزمان اصول امنیت زیستی اشاره کرد.
مدیریت صحیح و قرنطینه، به ویژه کنترل دقیق ورود و خروج به محل نگهداری دامها، نقشی حیاتی در جلوگیری از نفوذ ویروس ایفا میکند. رعایت اصول بهداشتی در تردد افراد و وسایل نقلیه به دامداریها، میتواند زنجیره انتقال ویروس را قطع کند. با این حال، برنامه اداره کل دامپزشکی استان اصفهان بر پوشش حداکثری واکسیناسیون علیه سویههای در گردش ویروس متمرکز است. این برنامه به صورت سالیانه در دو نوبت و در قالب طرحهای رایگان برای دامهای روستایی و عشایری اجرا میشود تا چتر حمایتی دولت بر سر تولیدکنندگان خرد گسترده شود.
تفکیک وظایف دامداریهای صنعتی و سنتی
یکی از نکات کلیدی در اجرای این طرح، تفاوت رویکرد نسبت به دامداریهای صنعتی بزرگ و واحدهای سنتی روستایی است. رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماریهای دامی استان اصفهان در این خصوص شفافسازی کرد که واحدهای صنعتی و بزرگ، دارای ساختار مدیریتی منسجم و دامپزشک مقیم هستند. این واحدها طبق پروتکلهای بهداشتی اختصاصی خود پیش میروند و واکسن مورد نیاز را رأساً تهیه و تزریق میکنند.
در مقابل، تمرکز طرحهای حمایتی و رایگان دولت بر روی دامداریهای روستایی، عشایری و سنتی است. این قشر از تولیدکنندگان ممکن است توان مالی تهیه واکسن را نداشته باشند و یا اطلاعات فنی آنها در مورد زمانبندی دقیق واکسیناسیون کافی نباشد. به همین دلیل، تیمهای دامپزشکی با مراجعه حضوری به روستاها، این خلأ را پر میکنند. پیش از این نیز در شهریورماه سال جاری، طرح مشابهی اجرا شد و اکنون از اول بهمنماه، فاز دوم آن با استفاده از واکسنهای باکیفیت تولید داخل در حال انجام است.
آمار و ارقام عملیات واکسیناسیون در استان اصفهان
استان اصفهان یکی از قطبهای مهم دامپروری کشور محسوب میشود و حجم بالای جمعیت دامی آن، حساسیت کار دامپزشکی را دوچندان میکند. بر اساس آمارهای رسمی ارائه شده توسط اداره کل دامپزشکی، جمعیت دام سنگین استان (شامل گاو و گاومیش) نزدیک به ۵۰۰ هزار رأس و جمعیت دام سبک (گوسفند و بز) حدود ۳ میلیون رأس برآورد میشود. در طرح جاری که از ابتدای بهمن آغاز شده است، هدفگذاری دقیقی صورت گرفته است.
وضعیت عشایر و پوشش جغرافیایی طرح
مدیریت بیماریها در جمعیت دامی عشایری به دلیل تحرک و جابجایی آنها، پیچیدگیهای خاص خود را دارد. آلمعصوم در بخش پایانی گزارش خود به وضعیت دامهای عشایری اشاره کرد و گفت: بخشی از دامهای عشایری استان که در حال حاضر از منطقه خارج شدهاند و در مناطق قشلاقی سایر استانها حضور دارند، در همان محل استقرار فعلی خود خدمات واکسیناسیون را دریافت خواهند کرد.
بنابراین، تمرکز تیمهای عملیاتی در طرحی که از اول بهمنماه آغاز شده است، بر روی دامهای ثابت و مستقر در سطح استان اصفهان است. این اقدام تضمین میکند که کانونهای احتمالی بیماری در داخل استان کنترل شده و از شیوع ویروس به سایر مناطق جلوگیری شود. دامپزشکی استان اصفهان از تمامی دامداران درخواست کرده است تا با اکیپهای واکسیناسیون نهایت همکاری را داشته باشند تا پوشش ایمنی در سطح استان به حداکثر ممکن برسد.