ایرج خاموش شد؛ پهلوان آواز ایران در ۹۴ سالگی درگذشت

صدایی که بیش از هفت دهه بر آواز ایران سایه انداخته بود، خاموش شد. حسین خواجه‌امیری، خواننده نامدار موسیقی اصیل ایرانی که همه او را با نام هنری «ایرج» می‌شناسند، چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ در سن ۹۴ سالگی و پس از تحمل دوره‌ای بیماری از دنیا رفت. خانه موسیقی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای درگذشت این خواننده پیشکسوت را تایید کرد.

ایرج را به‌درستی «پهلوان آواز» لقب داده‌اند؛ لقبی که ریشه در صدای کم‌نظیر او دارد. کارشناسان موسیقی، صدای او را از معدود صداهای «شش‌دانگ» می‌دانند؛ صدایی با ارتفاع و حجمی که اجرای نت‌های بلند و گذر از محدوده‌های صوتی دشوار را برایش ممکن می‌کرد، جایی که بسیاری از خوانندگان از پس آن برنمی‌آمدند. محمدرضا شجریان زمانی صدای او را چنین ستوده بود که در تاریخ آوازخوانی ایران یک متر و معیار است و هر کس بخواهد از اوج حنجره مثال بزند، به صدای ایرج اشاره می‌کند. تسلط او بر ردیف موسیقی ایرانی، تحریرهای پرقدرت و توانایی‌اش در مرکب‌خوانی، جایگاهش را در میان صاحب‌سبک‌ترین خوانندگان کشور تثبیت کرد.

او که ۱۱ دی ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز و در خانواده‌ای اهل هنر متولد شده بود، فعالیت هنری‌اش را از دهه ۱۳۳۰ آغاز کرد و در سال ۱۳۳۶ به دعوت داوود پیرنیا به برنامه افسانه‌ای «گل‌ها» راه یافت. بخش مهمی از میراث او در همین برنامه رقم خورد؛ بیش از دویست اثر در مجموعه‌های برگ سبز، یک شاخه گل و گل‌های رنگارنگ، در کنار همکاری با نسلی از بزرگان موسیقی ایران از علی تجویدی و همایون خرم و پرویز یاحقی تا حسن کسایی، جلیل شهناز و فرهنگ شریف. حاصل این سال‌ها، بیش از دو هزار آواز، تصنیف و ترانه است.

اما آنچه ایرج را از بسیاری هم‌نسلانش متمایز کرد، پیوند صدایش با دل مردم عادی بود. او در کنار آواز کلاسیک، صدای بسیاری از ترانه‌های فیلم‌های سینمایی پیش از انقلاب بود و همکاری‌اش در فیلم‌هایی چون «گنج قارون» صدای او را از سالن‌های کنسرت به کوچه و بازار برد. همین توانایی در برقراری ارتباط با مخاطب عام بود که او را به خواننده‌ای مردمی و محبوب بدل کرد؛ نامی که برای نسل‌های بعد با فرزندش احسان خواجه‌امیری، خواننده شناخته‌شده موسیقی پاپ، نیز گره خورد و تداوم یک خاندان هنری را رقم زد.

ایرج در ماه‌های پایانی عمر به دلیل کهولت سن و مشکلات جسمی چند نوبت در بیمارستان بستری شده بود و بر اساس گفته نزدیکانش، روزهای آخر را در منزل و زیر مراقبت‌های ویژه گذراند. با خاموشی او، اصفهان یکی از نامدارترین فرزندان هنرمند خود را از دست داد؛ صدایی که از خالدآباد نطنز برخاست و به گنجینه ملی موسیقی ایران پیوست.

زمان و مکان برگزاری مراسم تشییع پیکر استاد ایرج خواجه‌امیری

پیکر ایرج خواجه‌امیری صبح روز جمعه ۲۳ مردادماه از مقابل تالار وحدت تهران تشییع خواهد شد. این مراسم از ساعت ۱۰ صبح با حضور خانواده، دوستان، همکاران و جمعی از هنرمندان و علاقه‌مندان به این خواننده فقید برگزار می‌شود.

پس از اتمام آیین وداع و تشییع، پیکر این هنرمند پیشکسوت برای خاکسپاری به قطعه هنرمندان آرامستان بهشت زهرا (س) منتقل می‌شود و در کنار سایر مفاخر فرهنگ و هنر این سرزمین آرام خواهد گرفت.