هشدار جدی نسبت به وضعیت بحرانی مخزن راهبردی مرکز ایران
سقوط تاریخی زایندهرود؛ ذخیره سد به کمترین میزان خود رسید
ذخیره سد زایندهرود با کاهشی چشمگیر به ۹۷ میلیون مترمکعب رسید که کمترین میزان ثبت شده در تاریخ بهرهبرداری از این سد است. در حال حاضر میزان ورودی و خروجی سد تقریباً برابر شده و ذخیره فعلی در مقایسه با میانگین بلندمدت، کاهشی بیش از ۵۰۰ میلیون مترمکعب را نشان میدهد.
گزارشهای رسمی از ایستگاه پایش سد زایندهرود حاکی از عبور این سازه آبی از خط قرمز بحران است. در حالی که ظرفیت نامی این سد بیش از یک میلیارد مترمکعب برآورد میشود، آمارها نشان میدهد حجم موجود آب به کمتر از ۸ درصد ظرفیت کل رسیده است. این وضعیت که تحت تاثیر کاهش شدید بارشها و تخلیه ذخایر استراتژیک رخ داده، مدیریت منابع آب در حوضه مرکزی ایران را با چالشی بیسابقه مواجه کرده است. مدیر بهرهبرداری سد و نیروگاههای زایندهرود با تایید این ارقام، از رسیدن حجم مخزن به عددی خبر داد که در تاریخ این سد بیسابقه بوده است.
کالبدشکافی آمارها؛ وقتی ورودی و خروجی سد سربه سر میشود
بررسی وضعیت هیدرولوژیک سد زایندهرود نشاندهنده یک تراز نگرانکننده در مدیریت منابع آبی است. طبق اظهارات احمدرضا صادقی، مدیر بهرهبرداری سد و نیروگاههای زایندهرود و کوهرنگ، در حال حاضر میزان ورودی آب به مخزن سد تنها ۱۱ مترمکعب بر ثانیه است. این در حالی است که خروجی سد برای مصارف مختلف، با رقمی معادل ۱۱.۷ مترمکعب بر ثانیه، عملاً بیش از ورودی آن است.
این ناترازی به معنای آن است که نه تنها هیچ آبی در مخزن ذخیره نمیشود، بلکه از ذخایر مرده و استراتژیک سد نیز برای تامین نیازهای جاری استفاده میگردد. گنجایش نهایی این سد که حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب است، اکنون تنها میزبان ۹۷ میلیون مترمکعب آب است؛ عددی که تفاوت فاحش آن با ظرفیت واقعی، عمق فاجعه خشکسالی در منطقه را به تصویر میکشد.
مقایسه آماری با سال گذشته و بلندمدت؛ فاصله ۵۰۰ میلیون مترمکعبی
برای درک بهتر وخامت اوضاع، باید نگاهی به آمارهای سنواتی انداخت. سال گذشته در همین بازه زمانی، حجم آب موجود در پشت دیواره سد ۱۴۸ میلیون مترمکعب بود که خود رقمی پایین محسوب میشد؛ اما ریزش فعلی به زیر مرز ۱۰۰ میلیون مترمکعب، شرایط را از وضعیت "هشدار" به وضعیت "بحران" تغییر داده است.
فاجعه اصلی زمانی آشکار میشود که حجم فعلی (۹۷ میلیون مترمکعب) را با میانگین بلندمدت این سد قوسی شکل مقایسه کنیم. در حالت نرمال و بر اساس آمارهای بلندمدت، سد زایندهرود در این زمان از سال باید بالغ بر ۵۹۱ میلیون مترمکعب آب داشته باشد. حتی در میانگین ۱۰ ساله که خود متاثر از خشکسالیهای پیاپی بوده، رقم ۱۹۶ میلیون مترمکعب ثبت شده است. اکنون، زایندهرود با از دست دادن بیش از ۵۰۰ میلیون مترمکعب از ذخیره نرمال خود، سختترین روزهای تاریخ خود را سپری میکند.