۲۰ هزار اصفهانی در انتظار وام فرزندآوری
وقتی تشویق به فرزندآوری با دیوار بانکها برخورد میکند
فرزندآوری را انتخاب کردند؛ به امید حمایتی که قانون وعده داده بود و مسئولان بارها از آن سخن گفتند. اما حالا، بسیاری از خانوادههای اصفهانی، نه فقط با چالشهای طبیعی تولد فرزند، بلکه با صفهای طولانی، فرآیندهای پیچیده بانکی و اضطراب دائمی باطل شدن نوبت وام فرزندآوری دستوپنجه نرم میکنند. وامی که قرار بود مشوق باشد، برای برخی خانوادهها به تجربهای فرساینده، استرسزا و ناامیدکننده تبدیل شده است.
شهرزاد فلاح- اصفهان امروز:
فرزندآوری را انتخاب کردند؛ به امید حمایتی که قانون وعده داده بود و مسئولان بارها از آن سخن گفتند. اما حالا، بسیاری از خانوادههای اصفهانی، نه فقط با چالشهای طبیعی تولد فرزند، بلکه با صفهای طولانی، فرآیندهای پیچیده بانکی و اضطراب دائمی باطل شدن نوبت وام فرزندآوری دستوپنجه نرم میکنند. وامی که قرار بود مشوق باشد، برای برخی خانوادهها به تجربهای فرساینده، استرسزا و ناامیدکننده تبدیل شده است.
میان وعده و واقعیت
در سالهای اخیر، سیاستهای تشویقی برای افزایش فرزندآوری در دستور کار دولت و مجلس قرار گرفته است. از تریبونهای رسمی تا خطبههای نماز جمعه و نشستهای استانی، مسئولان بر ضرورت فرزندآوری و حمایت از خانوادهها تأکید کردهاند.
نماینده مردم اصفهان در مجلس، آقای امیرحسین بانکیپور، بارها فرزندآوری را یک «ضرورت ملی» دانسته و استاندار اصفهان نیز از حمایتهای مالی و تسهیلاتی دولت برای خانوادههای دارای فرزند سخن گفته است. آیتالله سید یوسف طباطبایینژاد، امام جمعه اصفهان، نیز بارها تأکید کرده که ترس از فقر نباید مانع فرزندآوری شود و خانوادهها باید با امید و توکل به آینده، فرزند دوم و سوم را در برنامه زندگی خود بگنجانند.
با این حال، تجربه واقعی خانوادهها نشان میدهد فاصلهای محسوس میان وعدهها و واقعیت اجرا وجود دارد؛ فاصلهای که اثر مستقیم بر اعتماد اجتماعی و سلامت روان خانوادهها دارد.
روایت خانوادهها | تولد نوزاد در سایه اضطراب
حسین شریفی؛ پدر یک نوزاد دوماهه
حسین شریفی، ساکن خیابان رباط اصفهان، تصمیم به فرزند دوم را با تکیه بر تسهیلات مالی دولت گرفته است. اما او از همان ابتدا با فشارهای اداری مواجه شد.
«وقتی اعلام شد برای فرزند دوم، وامی حدود ۸۸ میلیون تومان اختصاص داده شده، فکر کردیم بخشی از هزینهها جبران میشود. اما مسیر دریافت وام بهقدری پیچیده بود که انگار برای وامی میلیاردی درخواست دادهایم.»
او بارها ضامن معرفی کرده و هر بار با رد مواجه شده است:
«یکبار گفتند سقف تعهدات ضامن پر شده، یک بار دیگر شغلش مورد تأیید نیست. این رفتوآمدها هفتهها طول کشید و آرامش خانواده را به هم ریخت.»
به گفته شریفی، مشکل تنها مالی نیست:
«مسئله اصلی، استرسی است که به خانواده منتقل میشود. همسرم تازه زایمان کرده بود و بهجای اینکه تمرکزمان روی مراقبت از نوزاد باشد، مدام نگران باطل شدن نوبت و نقص مدارک بودیم.»
او میگوید این تجربه روی تصمیمهای آینده فرزندآوری هم اثر میگذارد:
«اگر قرار باشد برای فرزند سوم دوباره همین مسیر را طی کنیم، واقعاً دچار تردید میشویم.»
زهرا صادقی؛ مادر یک نوزاد پنج ماهه
زهرا صادقی، ساکن خیابان چهارباغ، تجربهای مشابه دارد. او میگوید:
«فرآیند آنقدر سخت و زمانبر بود که گاهی احساس میکردم ما را در یک مسابقه بیپایان قرار دادهاند. کوچکترین تأخیر یا نقص مدارک، کل پرونده را باطل میکرد.»
او ادامه میدهد:
«این استرس نهتنها بر ما، بلکه بر رابطه خانوادگی و مراقبت از نوزاد هم تأثیر میگذارد. جایی که باید آرامش باشد، اضطراب و نگرانی حکمفرماست.»
صادقی معتقد است این تجربهها پیام اجتماعی مهمی دارند:
«وقتی دیگران میبینند دریافت وام اینقدر دشوار است، طبیعی است که در تصمیمگیری برای فرزند دوم یا سوم دچار تردید شوند.»
مهدی قنبری؛ تلاشهای بیپایان برای ضامن
مهدی قنبری، ساکن سپاهانشهر، بزرگترین مشکل خود را رفتوآمد مکرر برای معرفی ضامن میداند:
«هر بار ضامن معرفی میکردم، به دلیلی رد میشد. این موضوع باعث فرسایش روحی و احساس سربار بودن میشد.»
او ادامه میدهد:
«وقتی چند بار باید از آشنایان خواهش کنید، هم خجالت میکشید و هم انگیزهتان تحلیل میرود. این فشار مستقیم روی تصمیمگیریهای بعدی درباره فرزندآوری اثر منفی دارد.»
سمیه رفیعی؛ انگیزهبخشی یا استرس؟
سمیه رفیعی، دیگر متقاضی، معتقد است اصل طرح ستودنی است، اما اجرای آن نیازمند بازنگری است.
«در ابتدا نسبت به این طرح امید وجود داشت، اما روند طولانی و پیچیده، همراه با تهدید به باطل شدن نوبت، انگیزه را به استرس تبدیل کرده است.»
او تأکید میکند:
«اگر قرار است این وام واقعاً گرهی از کار خانوادهها باز کند، باید فرآیند ساده شود و فشار اداری کاهش یابد.»
بانک چه میگوید؟
یکی از مدیران بانکی استان اصفهان در گفتوگو با ایسنا گفت:
شهرزاد فلاح, [2/14/2026 1:40 AM]
«ما موظف به اجرای قانون هستیم، اما منابع محدود است و تعداد متقاضیان بسیار زیاد. ضامن و اعتبارسنجی بخشی از مقررات است که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد.»
او در عین حال افزود:
«آگاهیم که این روند برای خانوادهها دشوار است و باید تدابیری اندیشیده شود تا فشار روانی کاهش یابد، اما اجرای آن نیازمند تصمیمات کلان و هماهنگی بین دستگاههاست.»
نگاه جامعهشناس؛ پیامدهای اجتماعی
دکتر علی نادری، جامعهشناس و استاد دانشگاه اصفهان، معتقد است مشکلات خانوادهها فراتر از اقتصادی است.
«فرزندآوری یک تصمیم اجتماعی و روانی است. وقتی اولین مواجهه خانواده با نظام حمایتی، صف، تهدید به حذف نوبت و سختگیری اداری باشد، پیام اجتماعی کاملاً معکوس منتقل میشود.»
او ادامه میدهد:
«این تجربهها اعتماد اجتماعی را تضعیف میکند و پیامد بلندمدت آن، کاهش تمایل خانوادهها به فرزندآوری و افزایش اضطراب اجتماعی است.»
سخنان مسئولان؛ وعدهها و تناقضها
نماینده مردم اصفهان، امیرحسین بانکیپور، سیاستهای جمعیتی را مهم میداند و معتقد است:
«تشویق به فرزندآوری باید همراه با مشوقهای ملموس باشد، در غیر این صورت اثرگذاری محدود خواهد بود. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، بستهای جامع است، اما در اجرا با محدودیتهای منابع و سختگیریهای اداری مواجه شدهایم.»
استاندار اصفهان در سخنانی اعلام کرده:
«حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیازمند همکاری همه دستگاهها، بهویژه بانکها و دستگاههای اجرایی است. اگر پیچیدگیهای اداری اصلاح نشود، پیام سیاستها خنثی میشود.»
امام جمعه اصفهان، آیتالله سید یوسف طباطبایینژاد، نیز با تأکید بر ارزش اجتماعی و دینی فرزندآوری گفته:
«ترس از فقر نباید مانع فرزندآوری شود. خانوادهها باید با امید و توکل به آینده، فرزند دوم و سوم را نیز در برنامه زندگی خود بگنجانند.»
با وجود این توصیهها، خانوادهها در عمل با صفهای طولانی، سختگیریهای بانکی و استرس دائمی مواجهاند؛ تناقضی آشکار میان گفتار مسئولان و تجربه روزمره مردم که پیامدهای اجتماعی و روانی جدی دارد.
جمعبندی؛ فرزندآوری میان امید و استرس
وجود حدود ۲۰ هزار نفر در صف وام فرزندآوری استان اصفهان، صرفاً یک آمار مالی نیست؛ نشاندهنده شکاف میان سیاستگذاری و اجراست.
اگر این روند اصلاح نشود:
وامی که قرار بود مشوق باشد، به عامل بازدارنده تبدیل خواهد شد.
خانوادهها تجربههای منفی خود را به نسل بعد منتقل میکنند.
اعتماد اجتماعی و سرمایه فرهنگی سیاست جمعیتی تحلیل خواهد رفت.
فرزندآوری با شعار و توصیه پیش نمیرود؛
با حمایت واقعی، ساده و انسانی پیش میرود؛ حمایتی که خانوادهها را از صفها، پیچیدگیها و اضطرابهای بیپایان رها کند و امید را در دلشان زنده نگه دارد.